Mersin'de ticaret limandan başlar ve iç bölgelere doğru dallanır. Bir ithalatçının konteyneri gemiden indiği andan itibaren armatör, acente, liman işletmesi, gümrük müşaviri, antrepo, nakliyeci ve alıcı arasında kurulan sözleşmeler zinciri, en küçük aksamada birbirine bağlı uyuşmazlıklar üretir. Buna narenciye ve sebze ihracatçılarının yurt dışı alıcılarla, haldeki komisyoncuların üreticilerle, Mersin-Tarsus OSB'deki üreticilerin tedarikçileriyle olan ilişkileri eklenir. Aile şirketi geleneğinin güçlü olduğu ilde ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar da önemli bir dosya grubudur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık, Mersin'de şirketlere ve tacirlere ticari uyuşmazlıklarda danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti veriyor.
Ticari Davalar Nerede ve Nasıl Görülür?
Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklar ile Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen konulardan doğan davalar ticari davadır. Mersin'in merkez ilçeleri ve Erdemli için bu davalar Mersin Adliyesi'ndeki asliye ticaret mahkemelerinde görülür. Tarsus ve Silifke gibi ağır ceza merkezlerinde ise ticari davalara bakmakla görevli mahkeme, HSK'nın o yer için belirlediği görev dağılımına göre tespit edilir; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu görevi asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla üstlenir. Kararlara karşı istinaf incelemesi Adana Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat davalarında, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk aşaması çoğu zaman yalnızca bir formalite gibi görülse de, özellikle süregelen ticari ilişkilerde iki tarafın ticari ilişkisini koruyarak uzlaşması için gerçek bir fırsattır. Sözleşmede tahkim şartı varsa, uyuşmazlık devlet mahkemesine değil hakem heyetine gider; bu şartın varlığı dava açılmadan önce kontrol edilmelidir.
Liman ve Taşımacılık Uyuşmazlıkları
Mersin'e özgü ticari dosyaların başında deniz ve kara taşımacılığından doğan uyuşmazlıklar gelir:
- Demuraj ve detention: Konteynerin serbest süre içinde boşaltılıp iade edilmemesi nedeniyle armatör ya da acente tarafından talep edilen gecikme bedelleri. Gümrükte bekleme, alıcının malı çekmemesi ya da evrak eksikliği gibi nedenlerle kısa sürede yüksek tutarlara ulaşabilir. Bedelin hangi sözleşmeye, hangi tarifeye dayandığı ve kimin sorumlu olduğu ayrıntılı incelenmelidir.
- Yük hasarı ve kaybı: Deniz taşımasında konişmento, kara taşımasında CMR hükümleri taşıyıcının sorumluluğunu ve sınırlarını belirler. Hasarın teslim sırasında ya da kısa süre içinde yazılı olarak bildirilmesi hak kaybını önler.
- Navlun ve acente alacakları: Ödenmeyen navlun, liman hizmet bedelleri ve gümrük müşavirlik ücretleri.
- Depolama ve antrepo: Serbest bölge ve antrepolarda bekleyen malların teslimi, hapis hakkı ve depo ücreti uyuşmazlıkları.
- Gemi alacakları: Belirli deniz alacakları için gemi üzerinde ihtiyati haciz yoluna başvurulabilir; bu, alacaklıya Mersin Limanı'na uğrayan bir gemi üzerinde hızlı bir güvence imkânı sağlayabilir.
İhracatçılar, Hal ve Tarım Ticareti
Mersin, narenciye başta olmak üzere yaş meyve ve sebze ihracatının önemli merkezlerinden biridir. Yurt dışındaki alıcının malı ayıplı bularak ödemeyi reddetmesi, akreditif şartlarına uygun belge sunulamaması, malın varış limanında bekletilmesi gibi sorunlar ihracatçıyı hem alıcıya hem de kendi tedarikçilerine karşı zor durumda bırakır. Uluslararası satışlarda uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme sözleşmeden belirlenir; Türkiye'nin taraf olduğu Viyana Satım Sözleşmesi, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa pek çok uluslararası mal satımına uygulanır.
İç piyasada ise hal komisyoncuları ile üreticiler arasındaki hesap uyuşmazlıkları, ürün bedelinin geç ödenmesi ve verilen çeklerin karşılıksız çıkması sık görülür. Bu dosyalarda hal kayıt sistemi bildirimleri, müstahsil makbuzları ve faturalar alacağın ispatında belirleyici rol oynar.
Şirket ve Ortaklık Uyuşmazlıkları
Mersin'de pek çok şirket, kurucusunun çocukları ve akrabaları arasında paylaşılmış aile şirketidir. Kurucunun vefatı ya da kuşak değişimi, yönetim ve kâr payı konusunda çatışmalara yol açar. Limited şirketlerde ortaklar kurulu kararlarının iptali, haklı sebeple ortaklıktan çıkma ya da çıkarılma, müdürün sorumluluğu; anonim şirketlerde genel kurul kararlarının iptali, özel denetim ve bilgi alma hakkı başlıca dava türleridir. Genel kurul kararlarının iptali davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Haksız rekabet davaları ise eski çalışanların müşteri portföyünü alarak rakip firma kurması gibi durumlarda gündeme gelir.
Mali Sıkıntıdaki İşletmeler
Navlun fiyatlarındaki ani değişimler, döviz kurlarındaki hareketler ya da büyük bir alıcının ödeme güçlüğü, lojistik ve ihracat firmalarını kısa sürede nakit sıkışıklığına sokabilir. Konkordato, borçlunun alacaklılarıyla yapılandırma anlaşmasını mahkeme denetiminde sağlamasına imkân veren bir yoldur; geçici mühlet süresince takipler durur. Ancak bu yol, gerçekçi bir iyileştirme projesi ve bağımsız denetimden geçmiş mali tablolar gerektirir. Alacaklı tarafta ise, borçlunun konkordato talebine itiraz ve alacak kaydı süreçleri dikkatle takip edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Armatör, konteyneri geç iade ettiğim için yüksek bir demuraj faturası gönderdi; ödemek zorunda mıyım?
Demuraj borcunun doğup doğmadığı, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesi, konişmento şartları ve serbest süre ile tarifeye bağlıdır. Gecikmenin taşıyıcı ya da liman kaynaklı olup olmadığı ve tutarın hakkaniyete uygunluğu da incelenmelidir. Faturaya itiraz etmeden önce yazışmalar ve konteyner hareket kayıtları toplanmalıdır.
Mersin'de ticari bir uyuşmazlıkla karşılaştıysanız, sözleşmelerinizi ve yazışmalarınızı birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
