Ordu'da bir ceza dosyasının hangi adliyede görüleceği, çoğu kişinin sandığı gibi yalnızca il merkezine bakılarak anlaşılmaz. Karadeniz kıyısı boyunca uzanan 19 ilçe, ağır ceza yargılaması bakımından üç ayrı merkeze dağılır ve aynı sahil yolunda birkaç kilometre arayla yaşanan iki olay farklı mahkemelerin önüne gelebilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Ordu genelinde şüpheli, sanık, mağdur ve katılan vekilliği yürütüyor; savunmayı ilk ifadeden istinaf aşamasına kadar tek bir plan içinde ele alıyoruz.
Ordu'nun Üç Ağır Ceza Merkezi
İl merkezi Altınordu'daki Ordu Adliyesi, Karşıyaka Mahallesi'ndeki binasında ağır ceza, asliye ceza, çocuk mahkemesi ve sulh ceza hâkimlikleriyle çalışır. Gülyalı, Ulubey ve Kabadüz'ün adli işleri doğrudan buraya bağlıdır; Gölköy, Perşembe, Gürgentepe ve Mesudiye'deki mülhakat adliyelerde açılan dosyalar da ağır cezalık olduğunda Ordu Ağır Ceza Mahkemelerine gelir.
Doğu kesimde Ünye Adliyesi, kendi ağır ceza mahkemesiyle Ünye, İkizce, Çaybaşı ve Akkuş'un ağır ceza işlerine bakar. Fatsa ise artık Ünye'ye bağlı değildir: Fatsa Ağır Ceza Mahkemesi; Fatsa, Aybastı, Korgan, Kumru, Kabataş, Çamaş ve Çatalpınar'da işlendiği ileri sürülen ağır cezalık suçları yargılar. Bu ayrıntı özellikle eski bilgilere dayanarak Ünye'de dosya arayan ailelerin vakit kaybetmesine yol açabiliyor. Üç merkezin kararlarına karşı istinaf incelemesini Samsun Bölge Adliye Mahkemesi ceza daireleri yapar.
Fındık Bahçesinden Adliyeye: Ordu'ya Özgü Dosyalar
Ordu'nun ceza gündemi, ilin ekonomik ve coğrafi yapısını yakından izler. Türkiye'nin en çok fındık üreten illerinden biri olan Ordu'da bahçeler dik yamaçlara, birbirine sınır komşusu küçük parsellere bölünmüştür. Bu yapı bazı dosya türlerini diğer illere göre daha sık gündeme getirir:
- Hasat dönemi hırsızlıkları: Ağustos ve eylülde bahçeden ya da harmandan fındık çalındığı iddiaları; hırsızlığın nitelikli hâllerinin uygulanıp uygulanmayacağı tartışması.
- Sınır ve tecavüz kavgaları: Hisseli bahçelerde kimin hangi ocağı toplayacağı üzerinden çıkan tartışmaların kasten yaralama, tehdit ve mala zarar verme suçlamalarına dönüşmesi.
- İş kazası kaynaklı taksir dosyaları: Yamaçtan düşme, traktör devrilmesi ya da patoz makinesine kapılma gibi olaylarda bahçe sahibi veya organizatör hakkında taksirle yaralama ve öldürme soruşturmaları.
- İmar ve kıyı suçları: Sahil şeridinde ve yayla alanlarında ruhsatsız yapılaşma nedeniyle imar kirliliğine neden olma suçlaması.
- Trafik kaynaklı ceza dosyaları: Karadeniz Sahil Yolu'nda ve virajlı köy yollarında meydana gelen ölümlü veya yaralamalı kazalarda taksir suçlamaları.
Gözaltından Tutuklamaya: İlk Saatlerin Önemi
Gözaltına alınan kişinin susma, yakınlarına haber verilmesini isteme ve müdafi ile görüşme hakkı vardır. Ordu gibi köy ve mahalle ilişkilerinin güçlü olduğu bir ilde, olaydan hemen sonra kolluğa verilen gelişigüzel beyanlar sonradan dosyanın en zayıf halkası hâline gelebilir. Bu nedenle ifadeden önce dosyada hangi tanık beyanlarının ve görüntülerin bulunduğunu öğrenmek, savunmanın yönünü belirler.
Savcılık şüpheliyi tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk ederse, müdafi kişinin işi, ailesi, bahçesi ve yerleşik düzeni gibi somut bağlarını ortaya koyarak adli kontrolün yeterli olacağını savunur. Tutuklama kararına karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılabilir. Mesudiye ya da Kumru gibi il merkezine uzak ilçelerde gözaltına alınan kişiler için bu ilk saatlerde yapılacak hızlı koordinasyon özellikle önem taşır.
Mağdur ve Katılan Vekilliği
Ceza dosyası yalnızca savunmadan ibaret değildir. Hasat sırasında yaralanan bir işçinin ailesi, trafik kazasında yakınını kaybeden kişiler ya da aile içi şiddete uğrayan bir eş, kovuşturmaya katılan sıfatıyla dahil olabilir. Katılan vekili delillerin toplanmasını takip eder, bilirkişi raporlarına itiraz eder, hükme karşı kanun yollarına başvurur. Ceza dosyasında ortaya çıkan kusur tespitleri, sonradan açılacak tazminat davasında da önemli bir dayanak olur.
Kovuşturma ve Kanun Yolları
İddianamenin kabulünden sonra dosya asliye ceza veya ağır ceza mahkemesinde görülür. Duruşmalarda tanık dinletmek, keşif istemek ve bilirkişi incelemesine itiraz etmek, özellikle bahçe sınırı ve iş kazası dosyalarında belirleyici olabilir; çünkü olay yeri çoğu zaman eğimli bir arazi ya da ulaşımı güç bir mahalledir. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaştırma süreci ayrıca değerlendirilir. Hükmün ardından istinaf için Samsun Bölge Adliye Mahkemesi, ardından gerekirse Yargıtay yolu açılır; sürelerin kısa olması nedeniyle kararın tebliği yakından izlenmelidir.
Ordu'dan Sık Gelen Sorular
Aybastı'da yaşanan bir olay için hangi ağır ceza mahkemesi yetkilidir?
Aybastı ve ona bağlı Kabataş, Fatsa Ağır Ceza Mahkemesinin yargı çevresindedir. Asliye ceza kapsamındaki işler Aybastı Adliyesi'nde görülür; ağır cezalık suçlarda dosya Fatsa'ya gider.
Gurbette yaşıyorum, Ordu'daki ifadeye gitmem şart mı?
İstanbul'da ya da yurt dışında yaşayan Ordulular için ifadenin bulunulan yerdeki savcılık aracılığıyla alınması mümkün olabilir. Hangi yolun daha uygun olduğu, dosyanın niteliğine ve aşamasına göre değerlendirilmelidir.
Ordu'daki bir soruşturma ya da kovuşturmayla ilgili dosyanızı ilk görüşmede birlikte inceleyebilir, izlenecek yolu ölçülü biçimde konuşabiliriz.
