Sakarya'nın çalışma hayatı, Marmara sanayi kuşağının doğu ucunda kurulmuş bir üretim ekonomisini ve hâlâ güçlü olan tarımı bir arada barındırır. Arifiye'deki otomotiv fabrikaları ve onlara parça üreten yan sanayi, Hendek ve çevresindeki organize sanayi bölgeleri, Adapazarı'ndaki raylı sistem araçları üretimi ve kamu kurumları büyük bir işçi nüfusu oluşturur. Öte yanda fındık hasadı ve sebze üretimi her yıl mevsimlik işçiliği gündeme getirir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Sakarya'da işçilere ve işverenlere iş hukukunun her aşamasında destek veriyoruz.
Sakarya'da İş Davası Hangi Mahkemede Görülür?
Adapazarı'ndaki merkez Sakarya Adliyesinde iş mahkemeleri bulunur. Adapazarı, Serdivan, Erenler, Arifiye ve Söğütlü'deki işyerlerinden doğan uyuşmazlıklar bu mahkemelerde görülür. Akyazı, Hendek, Karasu ve diğer ilçe adliyelerinde ayrı iş mahkemesi listelenmemiştir; bu ilçelerden çıkan dosyalarda görevli mahkemenin merkezdeki iş mahkemesi mi yoksa iş mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesi mi olduğu, HSK'nın güncel yargı çevresi kararlarına göre dava açılmadan önce kontrol edilmelidir. İş mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinin hukuk dairelerinde yapılır.
Önce Arabulucu: Dava Şartı ve Süreler
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Başvuru, işçinin ya da işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. İşe iade için arabulucuya başvuru süresi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aydır; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır. İşe iade güvencesi için işyerinde en az otuz işçi çalışması ve işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması gerekir. Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.
Arabuluculuk toplantısında imzalanan anlaşma belgesi kesin bir sonuç doğurur; belgede sayılan alacaklar için sonradan dava açmak çoğu zaman mümkün olmaz. Bu nedenle Sakarya'daki büyük fabrikalarda toplu çıkışlarda önerilen ödeme paketlerini imzalamadan önce hesabın doğru yapılıp yapılmadığını incelemek önemlidir.
Fabrika ve OSB'lerde İş Kazası
Otomotiv ve metal işleme sektörlerinde pres kazaları, el ve parmak yaralanmaları, forklift çarpmaları ve kaynak kaynaklı yanıklar sık görülür. İşveren kazayı en geç üç iş günü içinde SGK'ya bildirmekle yükümlüdür. İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir; doğrudan dava açılabilir. Kazada kusur dağılımı genellikle iş güvenliği bilirkişisinin raporuyla belirlenir. Alt işveren aracılığıyla çalışan işçilerde asıl işverenin de birlikte sorumluluğu gündeme gelir; taşeron yapının yaygın olduğu yan sanayide bu ayrım dosyanın seyrini değiştirebilir.
Fındık Bahçesinden Sera ve Sebze Tarlasına: Tarım İşçileri
Karasu, Kocaali, Hendek, Akyazı ve Ferizli gibi ilçelerde yaz sonunda fındık hasadı için il dışından mevsimlik işçiler gelir. Bu işçilerin çoğu kayıt dışı ya da kısa süreli kayıtla çalıştırılır; ücretin dayıbaşı aracılığıyla ödenmesi, konaklama koşulları ve servis aracıyla yaşanan kazalar sık görülen sorunlardır. Elli veya daha az işçi çalıştırılan tarım ve orman işlerinde İş Kanunu yerine Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanabilir. Hangi kanunun uygulanacağı, alacağın ve görevli mahkemenin belirlenmesinde önemlidir.
Kamu İşçileri ve Memurlar
Sakarya'da üniversiteler, hastaneler, belediyeler ve raylı sistem sanayi gibi kamu işletmelerinde çok sayıda kamu işçisi ve memur çalışır. Memurların atama, disiplin ve özlük uyuşmazlıkları idare mahkemesinde, kamu işçilerinin işçilik alacakları ise arabuluculuk ve iş davası yoluyla çözülür. Statüyü doğru belirlemek, yanlış yargı yoluna gidip süre kaybetmeyi önler.
Toplu Çıkışlar, Sendikal Haklar ve Üretim Dalgalanmaları
Otomotiv ve yan sanayi, siparişlere bağlı olarak dönem dönem üretimi düşürür; bu dönemlerde kısa çalışma, ücret ödenmeyen izin uygulamaları ve toplu işten çıkarmalar gündeme gelir. Toplu işçi çıkarmada işverenin çıkışlardan en az otuz gün önce bölge müdürlüğüne, işyeri sendika temsilcilerine ve Türkiye İş Kurumuna bildirim yapması gerekir; bu usule uyulmaması, fesihlerin geçerliliği tartışmasında önem taşır. Sendika üyeliği nedeniyle iş sözleşmesi feshedilen işçi, işe iade davasının yanında sendikal tazminat talep edebilir. Sakarya'da sendikalı çalışmanın yaygın olduğu fabrikalarda toplu iş sözleşmesinden doğan ikramiye, yakacak ve bayram yardımı gibi alacaklar da bireysel olarak talep edilebilir.
Sakarya'dan Gelen Sorular
Fabrikada vardiya değişikliğine itiraz ettim ve işten çıkarıldım. Ne yapabilirim?
Çalışma koşullarında esaslı değişiklik, işçinin yazılı onayı olmadan yapılamaz. Onay vermeyen işçinin bu nedenle iş sözleşmesinin feshi, geçerli neden ve işe iade bakımından incelenmelidir. Süre bir aydır.
Fazla mesai bordroya yazılmıyordu. Nasıl ispatlarım?
Kart okuma kayıtları, servis listeleri, vardiya çizelgeleri ve iş arkadaşlarının tanıklığı fazla çalışmanın ispatında kullanılabilir.
Sakarya'da işten çıkarma, iş kazası veya alacak uyuşmazlığı yaşıyorsanız süreleri kaçırmamak için dosyanızı Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile erkenden değerlendirebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgi verir; somut durumunuz ayrıca incelenmelidir.
