Sakarya'da miras dosyalarının büyük kısmı, bir apartman dairesinden çok köydeki bir fındık bahçesi, Adapazarı ovasında bir mısır tarlası ya da eski bir köy evi etrafında şekillenir. Kuşaklar boyunca paylaştırılmamış taşınmazlar, onlarca mirasçının adının geçtiği hisseli tapular ve büyük şehirlere ya da yurt dışına göç etmiş mirasçılar, ildeki miras uyuşmazlıklarının tipik görüntüsüdür. Balkanlardan ve Kafkasya'dan gelen göçmen ailelerin yerleştiği köylerde, eski kayıtlarla bugünkü tapu bilgisinin uyuşmaması da sık rastlanan bir sorundur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Sakarya'daki mirasçılara bu süreçlerin hukuki tarafında destek veriyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Mirasçıların kim olduğunu ve paylarını gösteren mirasçılık belgesi notere başvurularak ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Sakarya'da merkez adliyenin yanı sıra Akyazı, Hendek, Geyve, Karasu ve diğer ilçe adliyelerinde de sulh hukuk mahkemesi bulunur. Nüfus kayıtlarında eksiklik varsa, örneğin göç dönemine ait kayıtlar karışıksa ya da yabancı ülkede ölen bir mirasçı bulunuyorsa, belge mahkeme kanalıyla alınmalıdır. Belge alındıktan sonra tapuda intikal işlemi yapılır ve veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir.
Mirası Reddetmek İçin Üç Ay
Murisin borçları malvarlığını aşıyorsa mirasçılar mirası reddedebilir. Reddin süresi, yasal mirasçılar için ölümü öğrenmeden itibaren üç aydır ve sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşir. Murisin ödemeden kalmış kredi borçları, esnaf olarak kullandığı çekler ya da kefaletleri varsa bu süreyi kaçırmamak önemlidir. Süre geçtikten sonra yapılacak başvurular için borca batıklık nedeniyle reddin tespiti davası gibi farklı yollar değerlendirilebilir.
Hisseli Fındık Bahçeleri ve Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılar paylaşma konusunda anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Bu dava sulh hukuk mahkemesinde görülür ve 2023'ten bu yana dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Mahkeme önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğini inceler; bölünme mümkün değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir.
Tarım arazilerinde 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ayrıca önem taşır. Kanun, tarım arazilerinin belirlenen asgari büyüklüğün altında bölünmesine izin vermez. Karasu'da ya da Kocaali'de birkaç dönümlük bir fındık bahçesi beş-altı mirasçı arasında fiilen bölünemeyebilir; bu durumda mirasçılardan birinin diğerlerinin payını satın alması, ortak işletme ya da satış seçenekleri gündeme gelir. Fiilî kullanım yıllardır tek bir mirasçının elindeyse ecrimisil talepleri de dosyaya eklenebilir.
Saklı Pay, Tenkis ve Muris Muvazaası
Murisin sağlığında mallarını mirasçılardan birine devretmesi, Sakarya'da özellikle oğula tarla ya da ev devri şeklinde karşımıza çıkar. Bu devir satış gibi gösterilmiş ancak gerçekte bağış niteliğindeyse, diğer mirasçılar muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Devir gerçek bir bağışsa ve saklı payları zedeliyorsa tenkis davası gündeme gelir; tenkis davaları da asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır ve saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren bir yıllık ve her hâlde on yıllık hak düşürücü sürelere tabidir.
Gurbetçi ve Şehirde Yaşayan Mirasçılar
Sakarya'dan Almanya, Hollanda ya da Belçika'ya göç etmiş ailelerin çocukları, Türkiye'deki taşınmazlarla ilgili işlemleri çoğu zaman uzaktan yürütmek ister. Konsolosluklarda düzenlenen vekâletnameler, yabancı ülkede düzenlenen veraset belgelerinin Türkiye'de tanınması ve apostil işlemleri bu dosyaların sık gündemidir. İstanbul ya da Kocaeli'de yaşayan mirasçılar için ise duruşmalara katılım ve keşif tarihleri planlama açısından önemlidir.
Köy Evleri, Kadastro Kayıtları ve Zilyetlik
Sakarya'nın pek çok köyünde, tapuda hâlâ dedenin ya da büyük dedenin adına kayıtlı taşınmazlar bulunur. Bazı parseller kadastro sırasında fiilen kullanan kişi adına tespit edilmiş, bazıları ise tapusuz olarak yıllarca zilyetlikle kullanılmıştır. Miras paylaşımına geçmeden önce kadastro paftası, tapu kayıtları ve vergi kayıtlarının birlikte incelenmesi, hangi taşınmazın gerçekten tereke içinde olduğunu ortaya koyar. Paylaşımı tapu müdürlüğünde bütün mirasçıların katılımıyla yapılacak bir rızai taksim sözleşmesiyle gerçekleştirmek, davaya gitmekten çok daha hızlı sonuç verebilir; ancak bunun için mirasçıların tamamına ulaşmak gerekir. Mirasçılardan birinin ölmüş olması ve onun da mirasçılarının bulunması, Sakarya'daki eski tapularda mirasçı sayısını onlarca kişiye çıkarabilir.
Sık Sorulan Sorular
Babamdan kalan tarlayı kardeşim yıllardır tek başına kullanıyor. Ne talep edebilirim?
Ortaklığın giderilmesinin yanında, payınıza düşen kullanım bedeli için ecrimisil talebi değerlendirilebilir. Talebin dayanağı için ihtarname ve kullanım durumunu gösteren deliller önemlidir.
Vasiyetname nerede açılır?
Vasiyetname, murisin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde açılır ve okunur; ardından itiraz süreleri işlemeye başlar.
Sakarya'da bir miras paylaşımı ya da tapu uyuşmazlığıyla ilgileniyorsanız, kayıtları ve seçenekleri birlikte değerlendirmek için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgi içerir; her mirasın kendine özgü yönleri vardır.
