Samsun'da tazminat davalarına bakarken ilin coğrafyasını görmezden gelmek mümkün değildir. Kızılırmak ile Yeşilırmak'ın ovalara açıldığı, kentin içinden derelerin geçtiği ve sağanak yağışların kısa sürede taşkına dönüşebildiği bir ilde, sel ve su baskını zararları tazminat hukukunun ayrı bir başlığıdır. Bunun yanında iş kazaları, trafik kazaları, hatalı tıbbi müdahaleler ve komşuluk ilişkilerinden doğan zararlar da günlük dosyalar arasındadır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Samsun genelinde zarar görenlere ve tazminat talebiyle karşılaşanlara vekillik yapıyoruz.
Sel ve Taşkın Zararında Kim Sorumlu?
Bir sel sonrasında akla ilk gelen soru, zararın doğal afetin kaçınılmaz bir sonucu mu yoksa önlenebilir bir ihmal mi olduğudur. Hukuk açısından idarenin sorumluluğu, dere yataklarının ıslahı, yağmur suyu altyapısı, dere yatağına imar izni verilmesi ve uyarı sistemleri gibi konulardaki hizmet kusuruna dayanabilir. Bu tür taleplerde muhatap, sorumluluğuna göre belediye, büyükşehir belediyesi, su ve kanalizasyon idaresi ya da Devlet Su İşleri olabilir.
İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlar için tam yargı davası açılır. Bu davalarda önce idareye başvurulması gerekir: zarara yol açan eylem öğrenildikten itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye yazılı başvuru yapılır. İdare talebi reddederse ya da otuz gün içinde cevap vermezse, bu tarihten itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Samsun'un tüm ilçeleri için ilk derece mercii Samsun idare mahkemeleridir; istinaf incelemesi Samsun Bölge İdare Mahkemesi'nde yapılır.
Zararın Belgelenmesi
Sel ve su baskını dosyalarında ispat, zararın oluştuğu ilk günlerde toplanan delillere dayanır. Şu adımlar önemlidir:
- Hasarın tarihli fotoğraf ve videolarla kaydedilmesi, mümkünse tespit için mahkemeden delil tespiti istenmesi.
- Belediye ve AFAD tarafından yapılan hasar tespitlerinin örneklerinin alınması.
- Konut, işyeri ya da tarım sigortası varsa sigorta şirketine veya TARSİM'e süresinde bildirim yapılması.
- Bölgede daha önce yaşanan taşkınlara ve idareye yapılmış şikâyetlere ilişkin kayıtların toplanması.
Ovalardaki tarım üreticileri için ürün kaybı, sulama kanallarının ve tarla yollarının zarar görmesi ayrı kalemlerdir. Sigortadan alınan tazminat, idareden istenebilecek tazminattan mahsup edilir; ancak sigortanın karşılamadığı kısım için talep hakkı devam eder.
Haksız Fiil ve Kişiler Arası Zararlar
Her zarar idareye karşı değildir. Komşunun yaptığı bir dolgu ya da duvarın suyu tarlaya yönlendirmesi, inşaat kazısının bitişik binada çatlaklara yol açması, bir işletmenin atıklarının bahçeye zarar vermesi gibi durumlarda talep, kusurlu kişiye karşı adli yargıda ileri sürülür. Türk Borçlar Kanunu'na göre haksız fiilden doğan tazminat talepleri, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa bu süre uygulanır.
Maddi ve Manevi Tazminatın Kapsamı
Maddi tazminat, fiilen uğranılan zararı ve yoksun kalınan kârı kapsar: onarım bedeli, ürün kaybı, tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı bunlar arasındadır. Manevi tazminat ise kişilik haklarının zedelenmesinden doğan acı ve elem için istenir; miktarı hâkimin takdirindedir ve tarafların durumu, olayın ağırlığı birlikte değerlendirilir. Bedensel zararlarda maluliyet oranı adli tıp ya da yetkili hastanelerden alınan raporla belirlenir; Samsun'da bu incelemeler için Adli Tıp birimleri ve üniversite hastanesinin heyet raporları kullanılabilir.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı
Liman, inşaat ve fabrika işlerinde yaşanan kazalarda işverene karşı açılacak tazminat davaları iş mahkemesinde görülür ve arabuluculuk şartına tabi değildir. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, maddi tazminattan düşülür; manevi tazminat ise bu indirimden bağımsızdır.
Ayıplı Mal ve Hizmetten Doğan Zararlar
Tazminat talebi bazen bir sözleşmeden doğar. Yeni alınan bir konutta su yalıtımının yetersiz çıkması ve yağışlı dönemde dairenin su alması, satın alınan bir tarım makinesinin hasat ortasında bozulması ya da bir tadilat firmasının hatalı işçiliği bu tür örneklerdir. Tüketici işlemlerinde parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda önce tüketici hakem heyetine başvurulur; sınırın üzerindeki taleplerde ise arabuluculuk şartı yerine getirildikten sonra tüketici mahkemesinde dava açılır. Samsun Adliyesi'nde tüketici mahkemesi bulunur. Taraflar tacirse uyuşmazlık ticari nitelik taşır ve izlenecek yol buna göre değişir.
Sık Sorulanlar
Evimi sel bastı; doğrudan belediyeye dava açabilir miyim?
İdari yargıda dava açmadan önce sorumlu idareye başvurmak gerekir. Başvurunun reddi veya cevapsız kalması üzerine altmış günlük dava süresi işlemeye başlar.
Tarlamdaki ürün taşkından zarar gördü ama TARSİM'li değildim; hakkım yok mu?
Sigortanın olmaması idareye veya kusurlu kişiye karşı talep hakkını ortadan kaldırmaz; zararın nedeni ve sorumlunun kusuru ayrıca araştırılır.
Samsun'da uğradığınız bir zarar için tazminat yollarını değerlendirmek isterseniz, süreler işlemeden belgelerinizi birlikte inceleyebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
