Kalecik'te çalışma takvimi bağların takvimidir. Kış sonunda budama, baharda çapalama ve ilaçlama, yaz sonu ve sonbaharda bağ bozumu; her dönem farklı sayıda işçi, farklı riskler ve farklı ücret düzenleri demektir. Bağcılığın yanında tarla tarımı, hayvancılık, ilçe merkezindeki esnaf ve kamu kurumlarında hizmet alımıyla çalışanlar Kalecik'in çalışan nüfusunu oluşturur. Küçük bir ilçede iş ilişkileri çoğu zaman sözlü kurulur; sorun da tam bu noktada başlar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kalecik'te işçi ve işverenlere iş hukuku alanında destek veriyoruz.
Bağda Çalışanlar Hangi Kanuna Tabidir?
Elliden az işçinin çalıştığı tarım işlerinde İş Kanunu uygulanmaz; bu işçilerin hakları Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde belirlenir. Kalecik'teki bağların büyük kısmı aile işletmesi olduğundan, budama ve bağ bozumunda çalışan işçilerin çoğu bu kapsamdadır. Bu, işçinin hiçbir hakkı olmadığı anlamına gelmez: Kararlaştırılan ücret, fazla çalışmanın karşılığı ve sözleşmeye aykırı fesihten doğan zararlar istenebilir. Üzümü satın alan ya da işleyen işletmelerde çalışanlar ise işyerinin niteliğine göre İş Kanunu kapsamında olabilir.
Kalecik'te Sık Karşılaşılan Uyuşmazlıklar
- Yevmiye ve sezon ücreti: Bağ bozumu sonunda ödenmeyen ya da eksik ödenen yevmiyeler. Sözlü anlaşmalarda tanık beyanları ve ödeme kayıtları belirleyicidir.
- Sigortasız çalışma: Kısa süreli bağ işlerinde SGK bildirimi yapılmaması. Hizmet tespiti davası, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
- Aracılı çalışma: Başka illerden getirilen mevsimlik işçilerde ücretin aracıya ödenmesi ve işçiye eksik ulaşması.
- Hizmet alımı işçileri: İlçedeki kamu kurumlarında yüklenici firma değiştiğinde kıdem ve izin hakları.
Zirai İlaç ve Budama Aletleri: Bağdaki Riskler
Bağlarda yapılan ilaçlama sırasında koruyucu ekipman verilmemesi, işçinin zehirlenmesine ya da uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabilir. Budama makası ve motorlu aletlerle yaşanan yaralanmalar, eğimli bağlarda traktör devrilmesi ve kasa taşırken yaşanan düşmeler de Kalecik'te karşılaşılan kaza türleridir. İş kazası ya da meslek hastalığı şüphesinde olay derhâl kayda geçirilmeli, sağlık raporları saklanmalıdır. Meslek hastalığının tespiti için SGK'ya başvurulur; kurumun kararına karşı dava açılabilir. İş kazasından doğan tazminat davalarında arabuluculuk şartı aranmaz.
Arabuluculuk, Dava ve Süreler
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve izin alacakları ile işe iade taleplerinde dava şartı olarak önce arabulucuya başvurulur. İşe iade için bu başvurunun fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılması gerekir. Arabuluculukta anlaşma olmazsa dava, işin yapıldığı yer ya da davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Kalecik Adliyesi'nde iş mahkemesi kurulmamışsa iş davalarına asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar; hangi mahkemede dava açılacağı dilekçe hazırlanırken kontrol edilir. İşçilik alacaklarında zamanaşımı genel olarak beş yıldır.
Ankara'da Yaşayıp Kalecik'te Çalışanlar
Kalecik'teki işyerlerinde çalışıp Ankara'da oturan ya da işverenin merkezi Ankara'da olan işçiler, davayı işin yapıldığı yerde, yani Kalecik'te ya da işverenin yerleşim yerinde açabilir. Hangi yerin seçileceği tanıkların nerede bulunduğuna ve delillerin toplanma kolaylığına göre belirlenir. Kamu kurumlarında hizmet alımıyla çalışanlarda ise asıl işveren olan idare ile yüklenici firmanın birlikte sorumluluğu gündeme gelir.
Kalecik'te bağ bozumunda çalıştım, yevmiyem ödenmedi; ne yapabilirim?
Sözlü anlaşma da geçerlidir. Tanıklar ve varsa mesaj ya da ödeme kayıtlarıyla alacağınızı ispatlayarak arabuluculuk ve dava yoluna gidebilirsiniz.
Kalecik'te bir işçilik alacağı ya da iş kazasıyla ilgili sürelerinizi kaçırmamak için bizimle görüşebilirsiniz. Bu metin genel bilgi sunar.
