Ardahan'da icra dosyalarının bir yüzünde mandıralara süt veren üreticiler, yem ve gübre satan esnaf, hayvan alım satımı yapan tüccarlar; diğer yüzünde tarımsal kredi, taşıt kredisi ya da kredi kartı borcu nedeniyle takibe uğrayan aileler vardır. Ödemelerin çoğu zaman hayvan satış dönemine ya da süt parasının gelişine bağlı olması, borç ilişkilerini mevsime göre dalgalandırır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Ardahan'da alacaklı ve borçlu tarafında icra takiplerini ve icra mahkemesi süreçlerini yürütüyoruz.
İlde İcra Daireleri ve İcra Mahkemeleri
Ardahan Adliyesi'nde ek binada hizmet veren bir icra dairesi ile icra hukuk ve icra ceza mahkemeleri bulunur. Göle, Hanak ve Posof adliyelerinde de ayrı icra daireleri ve icra hukuk ile icra ceza mahkemeleri vardır. Çıldır'daki işlemler merkez adliyeden, Damal'daki işlemler ise Hanak Adliyesi'nden yürütülür.
Elektronik icra sistemi sayesinde takipler çoğunlukla UYAP üzerinden açılır; ancak haciz ve muhafaza gibi fiilî işlemler malın bulunduğu yerdeki icra dairesinin talimatıyla yapılır. Kışın köy yollarının kapanabildiği bir ilde, haciz tarihinin hava ve yol koşullarına göre planlanması dosyanın gerçek takvimini belirler.
Ödeme Emri ve İtiraz Süreleri
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir; itiraz takibi durdurur. Kambiyo senetlerine dayalı takipte bu süre beş gündür ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; borçlunun icra mahkemesine başvurması gerekir. Hayvan alım satımında sıkça kullanılan senetler ve çekler nedeniyle Ardahan'da kambiyo takipleri yaygındır. Senedin tanzim tarihi, imzanın kime ait olduğu ve bedelin ödenip ödenmediği gibi itirazların süresi içinde ve doğru yolla ileri sürülmesi gerekir.
İtirazla duran takipte alacaklı, itirazın kaldırılması için icra mahkemesine ya da itirazın iptali için genel mahkemeye başvurabilir. Hangi yolun seçileceği, alacağın belgeye dayanıp dayanmadığına bağlıdır.
Çiftçi ve Hayvancının Haczedilemeyen Malları
İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesi bazı malları haczedilemez sayar. Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçinmesi için zorunlu olan arazisi, çift hayvanları ve zorunlu tarım alet ve edevatı bu kapsamda değerlendirilebilir. Ardahan'da ailesini hayvancılıkla geçindiren bir borçlunun ahırındaki hayvanların tamamına haciz konulduğunda, hangilerinin geçim için zorunlu olduğu tartışmalı hâle gelir. Haczedilemezlik şikâyeti icra mahkemesine yapılır ve süreye tabidir.
Alacaklı açısından ise hayvan haczi pratik zorluklar taşır: hayvanların muhafazası, bakımı ve masrafı. Yediemin seçimi ve satış takviminin hayvanın değer kaybını önleyecek biçimde kurulması önemlidir.
Süt Parası, Maaş ve Banka Hesapları
Mandıraya süt veren bir üreticinin alacağına, üçüncü kişi sıfatıyla mandıraya gönderilen haciz ihbarnamesiyle haciz konulabilir. Kamu görevlisi borçlularda maaş haczi kanuni sınırlar içinde uygulanır. Ardahan'daki bir borçlunun il dışındaki banka hesapları da elektronik sorgu ile tespit edilebilir; borçlunun gurbette olması takibi engellemez.
Kira Alacağı ve Tahliye Takipleri
İl merkezinde öğrenciye ve kamu görevlisine ev kiralayan malikler için kira alacağının takibi sık başvurulan bir yoldur. Kira bedeli ödenmezse, İcra ve İflas Kanunu'nun 269. maddesi uyarınca ilamsız tahliye takibi başlatılabilir; kiracıya ödeme için süre verilir ve bu süre içinde ödeme yapılmazsa icra mahkemesinden tahliye istenebilir. Yazılı tahliye taahhüdüne dayalı takip de ayrı bir yoldur. Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu olsa da, ilamsız icra yoluyla başlatılan takipler bu kuraldan farklı değerlendirilir; hangi yolun daha uygun olduğu sözleşmeye göre belirlenmelidir.
İcra Ceza Mahkemesinin Rolü
İcra ceza mahkemesi, takip sürecindeki bazı yükümlülüklerin ihlaline ilişkin şikâyetlere bakar. Mal beyanında bulunmama, nafaka kararına uymama ve haczedilen mal üzerinde tasarruf gibi fiiller bu kapsamdadır. Örneğin ödenmeyen nafaka için alacaklı eş, şikâyet yoluyla tazyik hapsi talep edebilir. Ardahan'da bu mahkeme merkezde ve Göle, Hanak ve Posof adliyelerinde bulunur.
Sık Sorulan Sorular
Posof'ta oturan borçlu için takibi nereden başlatırım?
Takip, yetkili herhangi bir icra dairesinde başlatılabilir; ancak borçlunun itirazında yetki de tartışılabilir. Haciz ve muhafaza işlemleri Posof İcra Dairesi'ne talimat yazılarak yapılır.
Ödeme emrine geç itiraz ettim; ne yapabilirim?
Süre kaçırıldıysa gecikmiş itiraz gibi istisnai yollar, ancak elde olmayan bir sebebin ispatıyla kullanılabilir. Durumu hızla değerlendirmek gerekir.
Borçlu Ardahan dışına taşındı; takip sürer mi?
Evet. Takip, borçlunun yeni adresine tebligat yapılarak ve gerektiğinde bulunduğu yerdeki icra dairesine talimat yazılarak sürdürülür. Borçlunun Ardahan'daki taşınmazları ve hayvanları üzerindeki haciz işlemleri ise bu ildeki icra dairesi tarafından yürütülür.
Ardahan'da başlatmak istediğiniz bir takip ya da hakkınızda yürüyen bir icra dosyası varsa, süreler işlemeden belgelerinizi birlikte gözden geçirebiliriz.
