Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Ardahan'da boşanmadan yıllar sonra çocuğun il dışına taşınması yüzünden velayetin değiştirilmesi istenebilir, nafaka yükümlüsünün gelirinin artması ya da azalması yeni bir dava doğurabilir, babalığın tespiti ya da evlat edinme gibi konular mahkemeye taşınabilir. Göç vermiş bir ilde ailenin farklı şehirlere dağılması, bu davaların neredeyse hepsinde mesafe sorununu da beraberinde getirir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Ardahan'da aile hukukunun boşanma dışındaki alanlarında da danışmanlık ve dava takibi yapıyoruz.
Ardahan Aile Mahkemesi ve İlçeler
1 Eylül 2025'te faaliyete geçen Ardahan Aile Mahkemesi, il merkezinde aile hukukuna ilişkin davalara bakar. Bu tarihten önce aynı işler asliye hukuk mahkemesi tarafından aile mahkemesi sıfatıyla görülüyordu; eski dosyalarda bu durum karar başlıklarına yansımıştır. Göle, Hanak ve Posof'taki mülhakat adliyelerde ayrı aile mahkemesi bulunmaz; buralarda yaşayanların davasının hangi mahkemede açılacağı önceden kontrol edilmelidir. Kararlara karşı istinaf yolu Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi'ne açıktır.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Kararları
Şiddete uğrayan ya da şiddet tehlikesi altında bulunan kişi, 6284 sayılı Kanun'a göre koruma tedbiri talep edebilir. Uzaklaştırma, ortak konuttan çıkarma, iletişim yasağı ve silahın teslimi gibi tedbirlere aile mahkemesi hâkimi karar verir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bazı tedbirler mülki amir ya da kolluk amiri tarafından alınabilir. Bu tedbirler için şiddetin ispatı aranmaz ve boşanma davası açılmış olması gerekmez.
Ardahan'ın köylerinde şiddet gören kişinin en büyük sorunlarından biri, kış koşullarında il merkezine ve kurumlara ulaşmanın güçlüğüdür. Jandarmaya yapılan başvuru da tedbir sürecini başlatır. Koruma kararının ihlali hâlinde zorlama hapsi uygulanabilir.
Velayet ve Kişisel İlişkinin Değiştirilmesi
Boşanma kararında belirlenen velayet ve kişisel ilişki düzeni, şartlar değiştiğinde yeniden düzenlenebilir. Velayeti alan ebeveynin çocukla birlikte büyük bir şehre taşınması, Ardahan'da kalan ebeveynin çocukla görüşmesini fiilen imkânsız hâle getirebilir. Bu durumda kişisel ilişkinin tatil dönemlerine yoğunlaştırılması, yol masraflarının paylaşılması ya da görüntülü görüşme gibi düzenlemeler talep edilebilir. Velayetin değiştirilmesi için ise çocuğun üstün yararını etkileyen önemli bir değişiklik gerekir.
Nafakanın Artırılması veya Kaldırılması
İştirak ve yoksulluk nafakası, tarafların mali durumundaki değişiklikler ve hakkaniyet gereği artırılabilir ya da azaltılabilir. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi yoksulluk nafakasını kendiliğinden sona erdirir; evlenmeksizin fiilen evli gibi yaşaması ise kaldırma davasının konusu olabilir. Ardahan'da yükümlünün gelirinin hayvancılık ya da mevsimlik işe bağlı olması, gelir araştırmasını daha ayrıntılı hâle getirir.
Soybağı, Babalık ve Evlat Edinme
Babalık davası çocuk ve anne tarafından açılabilir; soybağının reddi ise kanunda belirlenen hak düşürücü sürelere bağlıdır. Bu davalarda genetik inceleme belirleyici delildir. Evlat edinmede ise küçüğün en az bir yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılıp eğitilmiş olması gibi koşullar aranır; akraba çocuğunun evlat edinilmesi kırsal ailelerde görülen bir durumdur.
Köyde Kalan Yaşlı Ebeveyn ve Vesayet
Çocuklarının çoğu il dışına yerleşmiş ailelerde, köyde yalnız kalan yaşlı anne ya da babanın kendi işlerini göremez hâle gelmesi Ardahan'da sık karşılaşılan bir durumdur. Akıl hastalığı, akıl zayıflığı ya da yaşlılık nedeniyle işlerini göremeyen kişi için kısıtlama kararı verilip vasi atanabilir. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir; Ardahan'da bu mahkeme merkez adliyede ve Göle, Hanak, Posof adliyelerinde bulunur. Kısıtlama için sağlık kurulu raporu alınır ve kişi kural olarak mahkemece dinlenir.
Vasinin taşınmaz satışı gibi önemli işlemleri için ayrıca izin gerekir. Kardeşlerden biri köyde ebeveyne bakarken diğerleri il dışında ise vasinin kim olacağı, malvarlığının nasıl yönetileceği ve hesap verme yükümlülüğü baştan konuşulmalıdır; aksi hâlde vesayet, ileride miras uyuşmazlığının habercisi olabilir.
Aile Konutu Şerhi
Eşlerden birinin adına kayıtlı olan aile konutu, diğer eşin rızası olmadan devredilemez ve üzerinde aile konutu hakkını sınırlayan işlem yapılamaz. Tapuya aile konutu şerhi konulması, il dışında çalışan eşin habersiz satış yapmasına karşı koruma sağlar.
Ardahan'dan Sık Gelen Sorular
Çocuğum annesiyle birlikte başka bir ile taşındı; nafaka davası nerede açılır?
Yetkili mahkeme, talebin nafaka artırımı mı, velayetin değiştirilmesi mi yoksa kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi mi olduğuna göre değişebilir. Genel kural davalının yerleşim yeri olsa da aile hukukuna özgü yetki kuralları ve Yargıtay uygulaması da dikkate alınmalıdır. Davayı yanlış yerde açmak süreci uzatacağından, Ardahan'da mı yoksa çocuğun yeni şehrinde mi dava açılacağı dilekçe hazırlanmadan önce netleştirilmelidir.
Ardahan'da aile hukukuna ilişkin bir sorununuz varsa, durumunuza uygun hukuki yolu belirlemek için ilk görüşmede bilgilerinizi birlikte değerlendirebiliriz.
