Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Aydın'da aile mahkemelerinin önüne gelen dosyalar arasında şiddete karşı koruma talepleri, çocuğun babasının tespiti, evlat edinme başvuruları, yıllar önce belirlenen nafakanın güncellenmesi ve çocuğun yurt dışına götürülmesine ilişkin uyuşmazlıklar da vardır. İlin kırsal ilçelerinde geniş aile düzeni, kıyı ilçelerinde ise farklı ülkelerden gelen ebeveynler bu dosyaların karakterini belirler. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Aydın genelinde aile hukukunun bu alanlarında danışmanlık ve dava takibi yapıyoruz.
Aydın'da Aile Mahkemeleri
Aile mahkemesi bulunan adliyeler Aydın (Efeler), Nazilli, Söke, Kuşadası ve Didim adliyeleridir. Çine, Germencik, Bozdoğan ve Karacasu gibi aile mahkemesi kurulmamış yerlerde aile hukukuna ilişkin davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Koruma kararlarında ise başvuru, kişinin bulunduğu yerdeki aile mahkemesine, Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılabilir. Aile mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Şiddete Karşı Koruma Kararları
6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kişiye hızlı koruma sağlar. Şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılması, korunan kişiye ve çocuklara yaklaşmasının yasaklanması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi ve silahlarının teslimi gibi tedbirler aile mahkemesince kararlaştırılabilir. Koruma kararı için delil ya da belge aranmaz; ancak kararın süresinin uzatılması ya da ihlalinde zorlama hapsi gibi yaptırımların uygulanması için olayların kayıt altına alınması önemlidir. Kırsal mahallelerde aile büyüklerinin baskısı nedeniyle başvurudan kaçınılabildiği bilinir; koruma kararının gizlilik tedbiriyle birlikte istenmesi de mümkündür.
Soybağı, Babalık ve Evlat Edinme
Evlilik dışında doğan çocuğun babasıyla soybağı tanıma ya da babalık davasıyla kurulur. Babalık davası çocuk ya da anne tarafından açılabilir ve genellikle DNA incelemesiyle sonuçlanır. Evlilik içinde doğan çocuğun babası olmadığını düşünen koca ise soybağının reddi davasını kanundaki hak düşürücü süreler içinde açmalıdır. Evlat edinmede ise evlat edinenin yaşı, çocukla geçirilen bakım süresi ve çocuğun yararı gibi şartlar mahkemece incelenir; aile ve sosyal hizmetler il müdürlüğünün raporu belirleyici olur.
Aile Konutu ve Mal Güvencesi
Ailenin birlikte yaşadığı konut, tapuda yalnız bir eşin adına kayıtlı olsa bile diğer eşin rızası olmadan satılamaz, kiraya verilemez ya da üzerinde sınırlı ayni hak kurulamaz. Eş, tapu kaydına aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir. Aydın'da hem Efeler'deki evini hem de Kuşadası'ndaki yazlığını kullanan ailelerde hangi konutun aile konutu sayılacağı yaşam düzenine göre değerlendirilir; yalnızca yaz aylarında kullanılan bir konut kural olarak aile konutu niteliği taşımaz.
Velayet ve Nafakanın Değiştirilmesi
- Değişen koşullar: Ebeveynlerden birinin başka bir şehre taşınması, çocuğun okul durumu ya da bakım koşullarının bozulması velayetin değiştirilmesi davasına gerekçe olabilir.
- Nafaka uyarlaması: Hasat gelirlerinin düşmesi, işsizlik ya da enflasyon karşısında nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir.
- Yurt dışına götürme: Didim ve Kuşadası'nda yaşayan yabancı ebeveynlerin çocuğu diğer ebeveynin rızası olmadan ülke dışına çıkarması, uluslararası çocuk kaçırmaya ilişkin Lahey Sözleşmesi kapsamında iade talebine konu olabilir.
Yaşlı Yakınlar: Vesayet ve Kısıtlılık
Aydın, hem yerli nüfusun yaşlanması hem de emeklilik dönemini Kuşadası ve Didim'de geçirmeyi seçen kişiler nedeniyle yaşlı nüfusun yoğun olduğu illerden biridir. Bunama ya da ağır bir hastalık nedeniyle işlerini göremeyecek duruma gelen bir aile büyüğü için vasi atanması, sulh hukuk mahkemesinden kısıtlama kararı alınmasını gerektirir. Kısıtlama kararı için tam teşekküllü bir hastaneden alınan sağlık kurulu raporu esas alınır; mahkeme kural olarak kısıtlanacak kişiyi dinler. Vasi, kısıtlının malvarlığını yönetir; ancak taşınmaz satışı gibi önemli işlemler için vesayet makamının ve bazı durumlarda denetim makamının izni gerekir. Aydın'da bu izin, çoğu zaman bakım masraflarını karşılamak için bir incir bahçesinin ya da yazlığın satılması gerektiğinde gündeme gelir. Kısıtlama gerektirecek ağırlıkta olmayan durumlarda ise yasal danışman atanması daha uygun bir çözüm olabilir.
Nişanın Bozulması
Aydın'da nişan, aileler arasında takıların ve hediyelerin verildiği önemli bir törendir. Nişanın bozulması halinde nişanlılar ve aileleri, evlenme amacıyla verilen olağan hediyeler dışındaki hediyelerin geri verilmesini isteyebilir. Haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozan taraftan, iyi niyetle yapılan masrafların karşılanması ve koşulları varsa manevi tazminat talep edilebilir. Nişanın sona ermesinden doğan talepler, nişanın sona ermesinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Sık Sorulan Sorular
Koruma kararı için avukat gerekli mi?
Zorunlu değildir; doğrudan başvurulabilir. Ancak kararın uzatılması, ihlal halinde yapılacaklar ve bağlantılı boşanma davası için hukuki destek yararlı olur.
Çocuğun soyadı değiştirilebilir mi?
Velayetin anneye verildiği durumlarda, çocuğun yararı gözetilerek mahkemeden soyadı değişikliği istenebilir.
Aydın'da aile hukukuna ilişkin bir meseleyle karşı karşıyaysanız, sizin ve çocuklarınızın güvenliğini önceleyerek dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
