Ulus'ta miras, çoğu zaman bir köy evi, birkaç dağınık tarla, bir bahçe ve belki bir parça orman yakını araziden oluşur. Mirasçıların ise önemli bir kısmı yıllar önce İstanbul'a, Ankara'ya, Kocaeli'ye ya da yurt dışına göç etmiştir. Sonuç, onlarca hissedarı olan ve kimsenin tek başına tasarruf edemediği tapulardır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık, Ulus'taki taşınmazlara ve mirasçılara ilişkin miras dosyalarını, kayıtların düzeltilmesinden paylaşıma kadar takip eder.
Ölmüş Büyükler Adına Kalan Tapular
Ulus köylerinde bir taşınmazın tapusunun hâlâ dede ya da büyük dede adına kayıtlı olması sık görülür. Bu durumda önce her ölen kişi için mirasçılık belgesi alınır; belge notere başvurularak ya da sulh hukuk mahkemesinden çıkarılabilir. Ulus Adliyesi'nde sulh hukuk mahkemesi bulunur. Ardından tapuda intikal işlemi yapılarak taşınmaz mirasçılar adına paylı ya da elbirliği mülkiyeti şeklinde kaydedilir. Mirasçılardan biri yurt dışındaysa konsoloslukta verilen vekâletname ya da apostilli vekâletname ile işlem yapılabilir.
Ortaklığın Giderilmesi: Dağınık Parseller
Mirasçılar anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Bu dava sulh hukuk mahkemesinde görülür ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Mahkeme önce aynen taksimin mümkün olup olmadığını inceler. Ulus'taki küçük, eğimli ve dağınık parsellerde aynen taksim çoğu zaman mümkün olmaz ve taşınmaz satılarak bedel paylaştırılır. Köydeki taşınmazların piyasa değeri sınırlı olduğundan, satış yoluna gitmeden önce mirasçılar arasında payların satın alınması ya da belirli bir parselin bir mirasçıya bırakılması gibi çözümler değerlendirilmelidir. Arabuluculuk bu tür çözümler için uygun bir zemindir.
Satış Gibi Gösterilen Bağışlar
Ulus'ta bakımını üstlenen çocuğa, yaşlı anne babanın köydeki evi ya da tarlayı tapuda satış gibi göstererek devretmesi sık rastlanan bir durumdur. Diğer mirasçılar bu devrin gerçekte bağış olduğunu ve kendilerinden mal kaçırmak amacıyla yapıldığını ileri sürerek muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu davada devrin yapıldığı tarihteki koşullar, ödenen bir bedel olup olmadığı, taşınmazın gerçek değeri ve mirasbırakanın niyeti incelenir. Bakım karşılığında yapılan devirlerde, bakım borcunun gerçekten yerine getirilip getirilmediği de önem taşır.
Mirası Ret ve Borçlar
Mirasbırakanın borçları varsa mirasçılar, ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Tarım kredisi, kooperatif borcu ya da kefalet borcu gibi yükümlülükler, köylerde sonradan ortaya çıkabilir. Bu nedenle süre dolmadan banka ve icra kayıtlarının incelenmesi gerekir.
Adresi Bilinmeyen ya da Ulaşılamayan Mirasçılar
Ulus'tan onlarca yıl önce göç eden bir koldaki mirasçıların adresleri çoğu zaman bilinmez; bazen yurt dışında doğmuş ve nüfusa hiç kaydedilmemiş mirasçılar bile ortaya çıkar. Ortaklığın giderilmesi davasında bütün mirasçıların davada yer alması gerektiğinden, önce nüfus kayıtları üzerinden mirasçılık belgesi tamamlanır, adresleri tespit edilemeyenlere ilanen tebligat yapılır. Uzun süredir haber alınamayan bir mirasçı için gaiplik ya da tereke temsilcisi atanması gibi yollar da değerlendirilebilir. Bu hazırlık, davanın yıllarca uzamasını önleyen en önemli adımdır.
Ulus'tan Miras Soruları
Köydeki evde kardeşim oturuyor; benim payım ne olacak?
Ortak mirastan tek başına yararlanan mirasçıdan, diğerlerinin kullanımını engellediği dönem için ecrimisil istenebilir ya da ortaklığın giderilmesi yoluna gidilebilir.
Bazı tarlalar kadastroda Hazine adına yazılmış; ne yapabiliriz?
Uzun süreli ve aralıksız zilyetliğe dayanarak tescil davası açılması değerlendirilebilir. Önce kadastro tutanakları ve kesinleşme tarihleri incelenir.
Ulus'taki bir miras dosyası için tapu ve nüfus kayıtlarını birlikte inceleyerek izlenebilecek yolu netleştirebiliriz.
