Aile hukuku boşanmadan çok daha geniş bir alandır ve Bingöl'de bu genişlik özellikle hissedilir. Geniş ailelerin bir arada yaşadığı köy hanelerinde, eşlerden birinin uzun süre gurbette çalıştığı evliliklerde ya da resmi nikâh yapılmadan kurulan birlikteliklerde, çocukların nüfus kaydından nafakanın güncellenmesine kadar pek çok mesele mahkemeye taşınır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bingöl'deki ailelere bu davalarda hukuki destek sunuyoruz.
Aile Davalarında Görevli Mahkeme
Bingöl Adliyesi'nde aile mahkemesi bulunur ve il merkezindeki aile davaları burada görülür. Genç, Solhan, Karlıova ve Kiğı gibi mülhakat adliyelerin bulunduğu ilçelerde ise aile davalarına bakmakla görevli mahkeme, aile mahkemesi kurulmamışsa asliye hukuk mahkemesidir ve aile mahkemesi sıfatıyla karar verir. Aile mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Soybağı, Babalık ve Nüfus Kaydı
Resmi nikâh olmadan doğan çocuğun babasıyla soybağı, tanıma ya da babalık davası yoluyla kurulur. Babalık davası ana ve çocuk tarafından açılabilir; çocuğun haklarının korunması bakımından dava sürelerinin ve çocuk için açılacak davanın koşullarının dikkatle değerlendirilmesi gerekir. Bu davalarda genellikle DNA incelemesi yapılır. Soybağının kurulması, çocuğun mirasçılık hakkı ve babasından nafaka alabilmesi bakımından belirleyicidir.
Eski kuşaklarda doğum tarihlerinin geç ya da yanlış bildirilmesi, köy kayıtlarında isim hataları ve aynı adı taşıyan kardeşler, Bingöl'de nüfus kaydı düzeltme davalarının sık görülmesine yol açar. Yaş düzeltme davaları emeklilik ve askerlik gibi sonuçlar doğurabileceğinden mahkeme bu taleplerde titiz bir inceleme yapar; hastane kayıtları, okul belgeleri ve tanık beyanları önem kazanır.
Velayet ve Nafakada Değişen Koşullar
Boşanma kararında belirlenen velayet ve nafaka, koşullar değiştiğinde yeniden görülebilir. Velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, başka bir şehre taşınması ya da çocuğun diğer ebeveynle yaşama isteği velayetin değiştirilmesi davasına konu olur. Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması ya da azalması, çocuğun okul ve sağlık giderleri ile enflasyon karşısında nafakanın erimesi, artırım veya indirim davası açılmasını gerektirebilir. Nafaka yükümlüsü yurt dışındaysa, nafakanın tahsili için uluslararası sözleşmelerden yararlanılabilir.
Aile İçi Şiddet ve 6284 Sayılı Kanun
Şiddete uğrayan ya da şiddet tehlikesi altındaki kişi, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir isteyebilir. Uzaklaştırma, iletişim yasağı ve silahların teslimi gibi tedbirler için şiddetin ispatı aranmaz; başvuru kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına ya da doğrudan aile davalarına bakan mahkemeye yapılabilir. Tedbir kararına aykırılık zorlama hapsi sonucunu doğurur. Köy ve küçük ilçe ortamında tedbirin uygulanması, mağdurun güvenli bir yere ulaşımı ve sosyal hizmet desteğiyle birlikte düşünülmelidir.
Aile Konutu ve Evlat Edinme
Eşlerden birinin adına kayıtlı olsa bile aile konutu olarak kullanılan bir taşınmaz, diğer eşin açık rızası olmadan satılamaz ya da üzerinde konut hakkı sınırlanamaz. Tapuya aile konutu şerhi konulması bu korumayı güçlendirir. Evlat edinme ise mahkeme kararıyla gerçekleşir; Bingöl'de çoğunlukla eşin önceki evliliğinden olan çocuğun ya da yakın akraba çocuğunun evlat edinilmesi gündeme gelir. Kanunda öngörülen bakım süresi ve yaş koşulları aranır.
Yurt Dışında Kurulan Aileler ve Tanıma Davası
Bingöl'den Avrupa'ya göç etmiş aileler arasında, boşanma ya da velayet kararının yurt dışında verildiği durumlar az değildir. Yabancı mahkemenin verdiği boşanma kararı Türkiye'de kendiliğinden sonuç doğurmaz; Türk nüfus kayıtlarında evlilik sürüyor görünür. Bu kararın tanınması için Türkiye'de tanıma ya da tenfiz davası açılması gerekir. Bazı yabancı boşanma kararları, koşulları taşıyorsa nüfus müdürlükleri veya konsolosluklar aracılığıyla idari yoldan da kayda alınabilir. Tanıma yapılmadan Türkiye'de yeni bir evlilik yapılmak istendiğinde ya da miras işlemleri başladığında ciddi sorunlar çıkar. Velayet ve nafakaya ilişkin yabancı kararların Türkiye'de icra edilebilmesi için de tenfiz gerekir. Bu davalarda kararın kesinleşme şerhi, onaylı tercümesi ve gerekiyorsa apostil şerhi baştan hazırlanmalıdır.
Bingöl'den Sorular
Çocuğum dini nikâhla doğdu; nüfusa nasıl kaydettiririm?
Baba çocuğu nüfus müdürlüğünde ya da noterde tanıyabilir. Tanıma yapılmazsa anne veya çocuk adına babalık davası açılır. Soybağı kurulduğunda çocuk babasının nüfusuna kaydedilir ve nafaka ile mirasçılık hakları doğar.
Nafaka artırım davasını nerede açarım?
Davayı nafaka alacaklısının ya da borçlusunun yerleşim yerindeki aile davalarına bakan mahkemede açmak mümkündür.
Eşim aile konutunu satmaya çalışıyor; nasıl önlerim?
Tapuya aile konutu şerhi konulmasını isteyebilirsiniz. Şerh için tapu müdürlüğüne başvurulabilir; eşin rızası olmadan yapılan satışlara karşı Bingöl'deki aile davalarına bakan mahkemede dava açma yolu da vardır.
Bingöl'de aile hukukuna ilişkin bir sorunuz varsa, durumunuzu birlikte değerlendirmek için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
