Aile hukuku boşanmadan çok daha geniş bir alandır. Bolu'da aile mahkemelerine gelen dosyaların önemli kısmı boşanma kararından sonra başlar: değişen koşullar nedeniyle nafakanın artırılması veya kaldırılması, çocuğun okul ya da iş nedeniyle başka bir ile taşınmasıyla gündeme gelen velayet talepleri, yıllar sonra açılan soybağı davaları. Bunlara aile içi şiddete karşı koruma kararları, yaşlı veya kısıtlı aile bireyleri için vesayet ve köydeki aile konutunun korunması eklenir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bolu'da aile hukukunun bu farklı alanlarında müvekkillerimize hukuki destek veriyoruz.
Hangi Konu Hangi Mahkemede?
Bolu merkezde aile mahkemeleri faaliyettedir; velayet, nafaka, soybağı, evlat edinme ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler bu mahkemelerin görev alanındadır. Gerede, Göynük, Mengen ve Mudurnu adliyelerinde aile davalarına bakmakla görevli mahkemenin hangisi olduğu dava açılmadan önce teyit edilmelidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Vesayet işleri ise aile mahkemesinin değil sulh hukuk mahkemesinin görevindedir.
Şiddete Karşı Koruma: 6284 Sayılı Kanun
Şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişi, kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına ya da doğrudan aile mahkemesine başvurarak koruyucu ve önleyici tedbir isteyebilir. Uzaklaştırma, ortak konuttan çıkarma, iletişim yasağı ve silah teslimi gibi tedbirler delil veya belge aranmaksızın, hızla verilebilir. Bolu'nun dağınık köy yerleşimlerinde şiddet mağdurunun kolluğa ulaşması ve tedbirin uygulanması kentteki kadar kolay olmayabilir; jandarma bölgesinde yaşayanlar için başvurunun jandarma karakoluna da yapılabileceği hatırlanmalıdır. Tedbir kararına aykırılık zorlama hapsine yol açar.
Velayet ve Nafakada Değişen Koşullar
Velayet kararı kesin hüküm gibi değişmez değildir; çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde yeniden düzenlenebilir. Bolu'da sık gördüğümüz örnekler şunlardır: velayet sahibi ebeveynin iş için İstanbul'a taşınması ve çocuğun Bolu'daki okulundan ayrılması, sezonluk çalışan bir ebeveynin kişisel ilişki takvimine uyamaması, çocuğun belli bir yaşa gelince hangi ebeveynle kalmak istediğini ifade etmesi. Nafakada ise tarafların gelirlerindeki belirgin değişiklik, emeklilik, yeni bir işe girme veya nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi artırım, azaltım ya da kaldırma davalarının konusu olur. Yoksulluk nafakası alacaklısının evlenmeksizin fiilen evli gibi yaşaması da kaldırma sebebi olabilir.
Soybağı ve Evlat Edinme
Babalık davası ana ve çocuk tarafından açılabilir. Ana bakımından dava hakkı doğumdan itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; çocuğun açacağı davalarda ise Anayasa Mahkemesi kararları ve Yargıtay içtihadı, çocuğun soybağını öğrenme hakkını gözeten bir yaklaşım benimsemiştir. Soybağının reddi davası ise kocanın doğumu ve baba olmadığını öğrenmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumdan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Evlat edinmede, küçüğün en az bir yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılıp eğitilmiş olması aranır; aile mahkemesi sosyal inceleme raporu alarak karar verir. Akraba çocuğunu yanına alan aileler bu süreci çoğu zaman yıllar sonra resmîleştirmek ister.
Köydeki Aile Konutu
Aile konutu, eşlerin hayatlarını sürdürdükleri yerdir ve malik olan eş diğer eşin açık rızası olmadan bu konutu devredemez, kira sözleşmesini feshedemez. Bolu'da aile konutu çoğu zaman eşlerden birinin babasından kalan köy evidir. Bu evin aile konutu şerhi konulmadan üçüncü kişilere satılması veya ipotek edilmesi durumunda diğer eşin hakları gündeme gelir. Tapuya aile konutu şerhi koydurmak, eşin hakkını korumanın pratik bir yoludur.
Vesayet
Akıl hastalığı, ileri yaş veya bağımlılık nedeniyle işlerini göremeyen bir aile bireyi için vasi atanması sulh hukuk mahkemesinden istenir. Ani bir ölüm sonrasında ana ve babasını kaybeden küçükler için de vasi atanır; vasinin taşınmaz satışı ve banka işlemleri gibi önemli kararları mahkemenin iznine bağlıdır.
Köyde Yaşayan Yaşlı Ebeveynler ve Yardım Nafakası
Bolu'nun köylerinde yaşlı nüfusun oranı yüksektir ve çocukların büyük kısmı şehirlerde yaşar. Yoksulluğa düşecek olan ana, baba veya kardeş, Türk Medeni Kanunu'ndaki yardım nafakası hükümlerine dayanarak durumu elverişli olan yakınından nafaka isteyebilir. Bu davalar da aile mahkemesinde görülür; mahkeme hem talep edenin ihtiyacını hem de yükümlünün mali gücünü değerlendirir. Kardeşlerden birinin yıllarca bakımı tek başına üstlendiği ailelerde, ileride miras paylaşımında da bu emeğin karşılığı tartışılabilir; bakım karşılığı yapılan devirlerin şekli ve belgelenmesi bu yüzden önemlidir.
Sık Sorulanlar
Eski eşim çocuğu Bolu dışına götürmek istiyor; engelleyebilir miyim?
Velayet sahibi ebeveyn kural olarak çocuğun yaşadığı yeri belirler; ancak taşınma kişisel ilişkiyi fiilen engelliyorsa düzenleme talep edilebilir.
Koruma kararı için delil gerekir mi?
Tedbir kararı için delil veya belge aranmaz; ancak sonraki süreçler için olayların tarih ve ayrıntılarıyla kayda geçirilmesi yararlıdır.
Bolu'da aile hukukuna ilişkin bir sorunuz varsa, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek durumunuzu gizlilik içinde değerlendirebilirsiniz.
