Lice, adı Türkiye'nin deprem tarihinde acı bir yerde geçen bir ilçedir. 6 Eylül 1975 depremi ilçeyi büyük ölçüde yıkmış, binlerce kişinin ölümüne yol açmıştır. Bu geçmiş, bugün Lice'de tazminat hukukunu düşünürken yapı güvenliğini ve sigortayı merkeze koymayı gerektirir. Bunun yanında dağlık ve ormanlık arazide yaşanan yangınlar, hayvanların ve yaban hayatının verdiği zararlar, geçmişte köylerden yaşanan göçün bıraktığı hak kayıpları ve kamu hizmetlerindeki aksaklıklar da Lice'den gelen tazminat dosyalarının konusudur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Lice'de zarara uğrayan müvekkillerimize maddi ve manevi tazminat taleplerinde vekillik ediyoruz.
Deprem Hasarı: Sigorta ve Yapı Kusuru
Zorunlu deprem sigortası, poliçe kapsamındaki konutlarda depremin doğrudan verdiği maddi zararı poliçe limitleri içinde karşılar. Hasar bildirimi gecikmeden yapılmalı, ekspertiz raporuna itiraz hakkı kullanılmalıdır. Sigorta kapsamı dışında kalan zararlar ya da yapının deprem yönetmeliğine aykırı inşa edilmesi nedeniyle büyüyen hasarlar için müteahhidin, yapı denetim kuruluşunun ve kusuru varsa idarenin sorumluluğu ayrıca gündeme gelir. Müteahhide karşı açılacak davalarda yapının projesi, ruhsat ve iskân belgeleri, malzeme analizleri ve bilirkişi incelemesi temel delillerdir. Lice'de yeni bir konut satın alacak ya da yaptıracak kişinin bu belgeleri baştan istemesi, olası bir zararda haklarını korumayı kolaylaştırır.
Yangının Verdiği Zararlar
Komşu tarlada yakılan anızın ya da çalılığın kontrolden çıkarak bahçeyi, ahırı veya ormanlık alanı yakması, Lice'de sık rastlanan bir zarar türüdür. Ateşi yakan kişi, özen yükümlülüğünü ihlal ettiyse zarardan sorumludur; zarar gören kişi yanan ağaçların, ürünün, hayvanların ve yapıların bedelini isteyebilir. Yangından hemen sonra jandarma tutanağı tutturulması, yanan alanın fotoğraflanması ve gerekirse mahkemeden delil tespiti istenmesi, zararın miktarının ispatında belirleyicidir. Yanan meyve ağaçlarında yalnızca o yılın ürünü değil, ağacın yeniden verim verene kadar geçecek sürenin kaybı da hesaba katılır.
İdareye Karşı Tazminat: Tam Yargı Davası
Zarara bir kamu idaresinin işlemi ya da eylemi yol açtıysa dava idari yargıda açılır. Lice'deki olaylar için tam yargı davaları Diyarbakır idare mahkemelerinde görülür; istinaf mercii Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi'dir. İdari eylemden doğan zararlarda önce idareye başvurulmalı; bu başvuru zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. 1990'lı yıllarda köylerinden ayrılmak zorunda kalan aileler için 5233 sayılı Kanun kapsamında zarar tespit komisyonlarına başvuru yolu öngörülmüştü; bu başvurular kanundaki süre koşullarına bağlıdır ve komisyon kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır. Bu tür eski dosyalarda önce mevcut başvurunun ve kararın durumu incelenmelidir.
Süreler ve Dava Yeri
Haksız fiilden doğan taleplerde zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde olaydan itibaren on yıldır; fiil suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır. Lice'deki olaylardan doğan adli yargı davaları ilçedeki asliye hukuk mahkemesinde açılabilir.
Zarar veren kişi aynı köyden; önce uzlaşmak mümkün mü?
Mümkündür. Lice'de taraflar çoğu zaman birbirini tanıdığından, zararın tutanak ve fotoğraflarla belgelenmesinin ardından yazılı bir anlaşma yapılabilir. İhtiyari arabuluculuk da bir seçenektir; arabulucu önünde varılan anlaşma icra edilebilirlik şerhiyle mahkeme kararı gibi takip edilebilir.
Lice'de deprem, yangın ya da başka bir nedenle zarara uğradıysanız, poliçe, tutanak ve fotoğraflarla birlikte dosyanızı inceleyip talebinizi hangi yolla ileri sürebileceğinizi birlikte değerlendirelim.
