Isparta'nın çalışma hayatı mevsimlerle birlikte nefes alır. Mayıs sonu ile haziran boyunca gül hasadı için tarlalara erken saatlerde binlerce kişi çıkar; sonbaharda elma toplama ve paketleme işleri başlar, kış boyunca soğuk hava depolarında ayıklama ve sevkiyat sürer. Bunun yanında il merkezindeki üniversiteler, şehir hastanesi, kamu kurumları, organize sanayi bölgesindeki işletmeler ve hizmet sektörü yıl boyu süren bir istihdam sağlar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Isparta'da işçilere ve işverenlere iş hukuku uyuşmazlıklarında danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunuyoruz.
Isparta'da İş Davaları Hangi Mahkemede?
Isparta Adliyesi'nde iş mahkemeleri bulunur ve aile mahkemeleriyle birlikte Kutlubey Mahallesi'ndeki ek hizmet binasında görev yapar. İl merkezinde doğan işçilik alacakları, işe iade ve iş kazası tazminatı davaları bu mahkemelerde görülür. Eğirdir, Yalvaç, Senirkent veya Sütçüler gibi ilçelerde çalışan bir işçinin davasının hangi mahkemede görüleceği ise yetki kuralları ve yargı çevresi kararlarına göre ayrıca belirlenir; iş mahkemesi kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Kararlara karşı istinaf incelemesi Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Önce Arabulucu
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk bürosuna başvuru işçinin ya da işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki büroya yapılır. İşe iade için başvuru süresi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aydır; bu süre kaçırılırsa işe iade talebi dinlenmez. Arabuluculuk görüşmesinde imzalanan anlaşma tutanağı bağlayıcıdır; imzadan önce hesaplamaların kontrol edilmesi gerekir.
Gül ve Elma: Mevsimlik Tarım Çalışması
Gül toplama işi güneş yükselmeden yapılır, çünkü çiçeğin yağ verimi sabah saatlerinde daha yüksektir. Bu nedenle işçiler gece yarısından sonra yola çıkar, çoğu zaman aracı kişiler tarafından tarlalara taşınır ve toplanan kilo üzerinden ücret alır. Elma bahçelerinde ve depolarda da benzer biçimde günlük veya parça başı çalışma yaygındır. Bu düzenden doğan hukuki sorunlar şunlardır:
- Sigortasız çalıştırma ve hizmet tespiti talepleri,
- Tarlaya giderken servis aracında yaşanan kazalarda işverenin ve aracı kişinin sorumluluğu,
- Ücretin kilo veya kasa üzerinden hesaplanmasında yaşanan anlaşmazlıklar,
- Depolarda forklift, istif ve soğuk ortamda çalışmadan kaynaklanan kazalar.
Tarım işlerinde 50'den az işçi çalıştırılan işyerlerinde İş Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin istisnalar bulunduğundan, her dosyada işçinin hangi mevzuata tabi olduğu ayrıca incelenmelidir. Sigortasız geçen çalışma için hizmet tespiti davası açılabilir; burada tanık beyanları ve bahçe sahibinin kayıtları önem taşır.
Üniversite, Hastane ve Kamu Çalışanları
Isparta'da kamu sektörü büyük bir işverendir. Üniversitelerde ve hastanelerde çalışan personelin hukuki statüsü farklıdır: kadrolu memurlar ve sözleşmeli personel idare mahkemesine, kamu işçileri ve alt işveren aracılığıyla çalışanlar ise iş mahkemesine başvurur. Temizlik, güvenlik ve yemek hizmetlerinde yıllarca farklı firmalar üzerinden aynı işyerinde çalışan kişilerin kıdem tazminatı hesabında, asıl işveren ile alt işverenlerin müteselsil sorumluluğu gündeme gelir.
Sanayi ve Hizmet Sektöründe Uyuşmazlıklar
Isparta Organize Sanayi Bölgesi'ndeki işletmelerde, inşaat sektöründe ve şehirdeki öğrenci nüfusuna hizmet veren kafe, restoran ve market işletmelerinde fazla mesai, asgari ücretin bir kısmının elden ödenmesi ve yarı zamanlı gösterilerek tam zamanlı çalıştırma gibi uyuşmazlıklar sık görülür. Bordro, banka kayıtları, giriş-çıkış verileri ve işyeri kamera kayıtları bu davalarda temel delillerdir. Halıcılık geleneğinin sürdüğü küçük atölyelerde ve gül yağı ile gül suyu işleyen tesislerde de kayıt dışı çalışma ve iş sağlığı önlemlerinin eksikliği gündeme gelebilir; işin niteliğine göre işverenin risk değerlendirmesi yapma ve eğitim verme yükümlülüğü vardır.
Turizm Sezonunda Çalışanlar
Isparta'nın turizmi kıyı illeri kadar büyük olmasa da kendine özgü bir sezonluk düzen yaratır. Eğirdir'deki pansiyon, otel ve restoranlar yaz aylarında, Davraz'daki tesisler ise kış aylarında ek personel çalıştırır. Gül hasadı döneminde düzenlenen turlar ve festival etkinlikleri de kısa süreli istihdam doğurur. Sezonluk çalışanların sık karşılaştığı sorunlar; sigorta girişinin sezonun tamamını kapsamaması, fazla mesainin ödenmemesi, konaklama ve yemek imkânının ücretten mahsup edilmesi ve sezon bitmeden yapılan fesihlerdir. Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan bir kişinin de ücret, fazla mesai ve yıllık izin hakları vardır; sözleşmenin üst üste yenilenmesi ise belirsiz süreli çalışma iddiasını gündeme getirebilir. Her sezon aynı işyerinde çalışan kişinin kıdem süresinin hesabında, ara dönemlerin nasıl değerlendirileceği ayrıca incelenmelidir.
Gül hasadında sigortasız çalıştım; ne yapabilirim?
Çalıştığınız dönem için SGK'ya başvurabilir veya hizmet tespiti davası açabilirsiniz. Davanın, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılması gerekir.
Isparta'da işten çıkarıldıysanız ya da bir iş kazası yaşadıysanız, sürelerin işlemeye başladığını unutmadan dosyanızı ilk görüşmede birlikte değerlendirebiliriz.
