Isparta'da bir ailenin en değerli mirası çoğu zaman bir gül tarlası, birkaç dönüm elma bahçesi ya da köydeki eski taş evdir. Bu taşınmazlar kuşaklar boyunca bölünmeden kullanılmış, tapuda ise hâlâ dedenin ya da büyük babanın adına kayıtlı kalmış olabilir. Mirasçıların bir kısmı il merkezinde, bir kısmı büyük şehirlerde, bir kısmı da yurt dışında yaşar. Ortak bir karar almak güçleştiğinde, eski bir aile bahçesi yıllar süren bir anlaşmazlığa dönüşebilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Isparta'daki miras uyuşmazlıklarında mirasçılara ve vasiyet bırakmak isteyenlere hukuki destek veriyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Miras sürecinin başlangıcı, mirasçıların ve paylarının resmî olarak belirlenmesidir. Mirasçılık belgesi notere başvurularak ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Isparta il merkezinde ve Eğirdir, Keçiborlu, Senirkent, Sütçüler, Yalvaç ve Şarkikaraağaç adliyelerinde sulh hukuk mahkemeleri bulunur. Yabancı unsur taşıyan durumlarda, örneğin mirasçılardan biri başka bir ülkenin vatandaşlığına geçmişse, belgeyi mahkemeden almak gerekebilir. Belge alındıktan sonra tapudaki intikal işlemleri yapılır ve taşınmaz mirasçılar adına elbirliği mülkiyetiyle kaydedilir.
Borçlu Bir Mirası Reddetmek
Miras bırakanın tarım kredisi, banka borcu ya da kooperatif borcu varsa mirasçıların dikkatli olması gerekir. Mirasın reddi için yasal süre, mirasçının ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç aydır ve red beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır. Ölen kişinin ödeme gücünden yoksun olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır; bu durumda hükmen ret davası söz konusu olabilir. Süre geçtikten sonra yapılan tasarruflar, örneğin mirastan bir eşyayı satmak, mirasın kabul edildiği şeklinde yorumlanabilir.
Bahçeyi Bölmek mi, Satmak mı?
Mirasçılar taşınmazın nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Bu dava taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde görülür. Mahkeme önce aynen taksimi değerlendirir; taşınmaz bölünmeye elverişli değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir. Isparta'daki tarım arazileri açısından burada önemli bir sınır vardır: 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin asgari büyüklüğün altına bölünmesini sınırlar. Bu nedenle küçük bir gül tarlasının veya bahçenin mirasçılar arasında fiziken bölünmesi çoğu zaman mümkün olmaz ve satış veya bir mirasçının diğerlerinin paylarını satın alması gündeme gelir.
- Bahçedeki ağaçların yaşı ve verimi değerlendirmede dikkate alınır.
- Bahçeyi yıllarca tek başına işleten mirasçıdan ecrimisil talep edilebilir.
- Kadastro tespiti sırasında oluşmuş hatalar ayrıca dava konusu olabilir.
Saklı Pay ve Tenkis
Miras bırakan malının bir kısmını vasiyetle ya da sağlığında bağışla başkasına bırakabilir; ancak altsoy, ana-baba ve eş için kanunun ayırdığı saklı payı ihlal edemez. Saklı payı ihlal edilen mirasçı tenkis davası açabilir. Isparta'da sık karşılaşılan bir durum, mirasçılardan birinin köyde kalıp toprağı işlemesi ve miras bırakanın tarlayı ona satış gibi göstererek devretmesidir. Böyle bir işlemin gerçekte bağış olduğu ve diğer mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıdığı iddiası, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davasıyla ileri sürülür. Bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Gurbetteki Mirasçılar
Yurt dışında yaşayan mirasçılar, Türk konsolosluklarında düzenletecekleri vekaletnameyle Isparta'daki işlemleri takip ettirebilir. Yabancı ülkede düzenlenmiş vekaletnamenin apostil şerhi taşıması gerekebilir. Miras paylaşımı veya taşınmaz satışı gibi önemli işlemlerde vekaletnamenin kapsamının açıkça belirtilmesi önemlidir. Isparta'daki tarlanın kimin tarafından işletildiği, kira bedelinin kime ödendiği ve tarımsal destek ödemelerinin kimin hesabına yattığı da gurbetteki mirasçılar açısından sık sorulan konulardır; bu bilgilerin yazılı tutulması ileride çıkabilecek ecrimisil ve hesap verme taleplerinde delil olur.
Sağlığında Planlama: Vasiyetname ve Taksim Sözleşmesi
Isparta'da pek çok aile, bahçeyi ya da gül tarlasını işletmeye devam edecek çocuğun belli olduğu durumlarda mirası önceden düzenlemek ister. Bunun için birkaç yol vardır. Resmî vasiyetname noterde iki tanık huzurunda düzenlenir ve ispat bakımından en güvenli yoldur. El yazılı vasiyetname ise baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza taşımalıdır; şekil eksikliği iptal sebebidir. Mirasçılar arasında miras bırakanın sağlığında yapılan ve tüm tarafların katıldığı mirastan feragat veya miras paylaşımı sözleşmeleri de resmî şekilde yapılmalıdır. Hangi yol seçilirse seçilsin, diğer mirasçıların saklı payı gözetilmezse ileride tenkis davası gündeme gelebilir. Önceden yapılacak bir değerlendirme, aile içinde yıllarca sürebilecek bir davanın önüne geçebilir.
Babamın tarlası hâlâ dedemin adına kayıtlı. Ne yapmalıyım?
Önce dedenizin mirasçılık belgesi, ardından babanızın mirasçılık belgesi alınarak intikal işlemleri sırayla yapılır. Sonrasında paylaşım konusunda anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi yoluna gidilebilir.
Isparta'daki bir miras meselesinde hangi adımı ne zaman atmanız gerektiğini birlikte planlamak için bizimle görüşebilirsiniz.
