Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Kars'ta aile mahkemesinin önüne gelen dosyaların önemli bir kısmı, boşanmadan önce ya da sonra, hatta hiç boşanma olmadan doğan ihtiyaçlarla ilgilidir: şiddet gören bir kadının koruma kararı talebi, resmî nikâh yapılmadan doğan bir çocuğun nüfusa kaydı, yıllar önce belirlenmiş nafakanın güncellenmesi, gurbete giden bir ebeveynle çocuk arasındaki ilişkinin yeniden düzenlenmesi. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kars'ta aile hukukunun bu geniş alanında müvekkillerimize yardımcı oluyoruz.
Kars Aile Mahkemesi ve İlçeler
Kars Adliyesi'nde aile mahkemesi bulunur. Kars merkez, Akyaka ve Susuz'da yaşayanların aile davaları bu mahkemede görülür. Kağızman, Sarıkamış, Digor, Arpaçay ve Selim'deki mülhakat adliyelerde ayrı bir aile mahkemesi bulunmaz; aile davalarına bakmakla görevli mahkemenin hangisi olduğu dava açılmadan önce kontrol edilir. Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
6284 Sayılı Kanun ve Koruma Kararları
Şiddet gören ya da şiddet tehlikesi altındaki kişi, aile mahkemesinden, kolluktan ya da Cumhuriyet başsavcılığından koruma tedbiri isteyebilir. Uzaklaştırma, iletişim yasağı, ortak konuttan çıkarma ve silahın teslimi gibi tedbirler hızla verilebilir; tedbir kararı için şiddetin delil ya da belgesinin sunulması aranmaz. Kars'ın köylerinde yaşayan bir kadın için kolluğa ulaşmak, kışın yol koşulları nedeniyle zor olabilir; bu durumda en yakın jandarma birimine telefonla ya da muhtarlık aracılığıyla ulaşmak, şiddetin önlenmesi ve izlenmesi merkezine başvurmak mümkündür. Koruma kararına aykırılık zorlama hapsi gerektirir.
Resmî Nikâhsız Birliktelik ve Çocuğun Soybağı
Kırsal bölgelerde resmî nikâh yapılmadan kurulan birliktelikler hâlâ görülür. Bu birlikteliklerden doğan çocuğun babasıyla soybağı kendiliğinden kurulmaz; babanın nüfus müdürlüğünde, noterde ya da mahkemede tanıma beyanı ya da babalık davası gerekir. Soybağı kurulmadan çocuğun mirasçılığı, nafaka hakkı ve babanın nüfusuna kaydı mümkün olmaz. Babalık davasında DNA incelemesi yapılır. Resmî nikâhsız birliktelikte kadının, mal edinimine katkısı nedeniyle alacak talepleri ise genel hükümlere göre değerlendirilir; bu talepler evlilikteki mal rejimi kadar güçlü bir koruma sağlamaz.
Velayet ve Kişisel İlişkinin Değiştirilmesi
Boşanmadan yıllar sonra koşullar değişebilir: velayet sahibi ebeveyn İstanbul'a taşınır, çocuk büyüyüp kendi görüşünü ifade edebilir hâle gelir ya da kişisel ilişki düzeni uygulanamaz olur. Velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davaları, çocuğun yerleşim yerindeki aile mahkemesinde açılır. Mahkeme sosyal çalışma görevlisi ya da psikolog raporu alır ve yaşına göre çocuğu dinler.
Nafakanın Artırılması ve Azaltılması
Yıllar önce belirlenen iştirak ya da yoksulluk nafakası enflasyon karşısında anlamını yitirebilir; nafaka ödeyen tarafın emekli olması ya da işini kaybetmesi ise azaltma talebini gündeme getirir. Nafaka artırım ve azaltım davalarında tarafların güncel gelir durumu yeniden araştırılır. Hayvancılıkla geçinen ailelerde gelir tespiti için hayvan varlığı ve süt satış kayıtları, kamu görevlilerinde ise maaş bordrosu esas alınır.
Evlat Edinme ve Vesayet
Evlat edinme, aile mahkemesinin kararıyla gerçekleşir ve evlat edinenin yaşı, çocukla en az bir yıl bakım ilişkisi kurulmuş olması gibi şartlara bağlıdır. Kars'ta ebeveynlerini kaybeden çocukların büyükanne, büyükbaba ya da amca yanında büyüdüğü ailelerde, evlat edinme yerine vasi atanması daha uygun olabilir. Vasi atanması sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır.
Aile Konutu ve Gurbetteki Eş
Kars'ta eşlerden birinin yıllardır büyük şehirde çalıştığı ailelerde, köydeki ya da Kars merkezdeki ev çoğu zaman tapuda tek eşin adına kayıtlıdır. Aile konutu olarak kullanılan bu evin, diğer eşin açık rızası olmadan satılması, ipotek edilmesi ya da kiraya verilmesi mümkün değildir. Rızası alınmayan eş, tapu müdürlüğüne başvurarak aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir; şerh, iyi niyetli üçüncü kişilere karşı korumayı güçlendirir. Rıza olmadan yapılan satış hâlinde tapu iptali ve tescil talebi gündeme gelir. Aile konutu şerhi, boşanma davası olmasa da evlilik devam ederken istenebilir.
Çocuğun Yurt Dışına Çıkarılması
Gurbete giden ailelerde ebeveynlerden birinin çocuğu diğerinin rızası olmadan başka bir ülkeye götürmesi, uluslararası çocuk kaçırma sözleşmesi kapsamında iade sürecini gündeme getirir. Velayet davası devam ederken aile mahkemesinden yurt dışına çıkış yasağı tedbiri istenebilir.
Babalık davasını kim açabilir?
Babalık davasını ana ve çocuk açabilir. Ananın davası doğumdan itibaren bir yıl içinde açılmalıdır; çocuk bakımından ise kanundaki özel süreler ve haklı sebep hâlleri ayrıca değerlendirilir.
Kars'ta köyde yaşıyorum; koruma kararı için mahkemeye gitmem gerekir mi?
Hayır. Jandarmaya ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurmanız yeterlidir; acil durumlarda kolluk amiri de geçici tedbir alabilir.
Kars'ta aile hukukuna ilişkin sorununuzu, ailenizin durumunu gözeterek ilk görüşmede birlikte ele alabiliriz.
