Kağızman'da miras, çoğu zaman bir bahçenin hikâyesidir. Aras vadisinin daha ılıman ikliminde dikilmiş meyve ağaçları, sulu tarlalar ve köydeki taş evler, kuşaklar boyunca el değiştirmiştir. Ancak tapular çoğu zaman bu el değiştirmeyi izlememiş, dede ya da büyük dede adına kayıtlı kalmıştır. Mirasçıların bir kısmı Kağızman'da yaşarken diğerleri yıllar önce büyük şehirlere ya da yurt dışına göç etmiştir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kağızman'daki miras dosyalarını, mirasçılar nerede yaşarsa yaşasın yürütüyoruz.
Kağızman Sulh Hukuk Mahkemesi ve Mirasçılık Belgesi
Kağızman Adliyesi'nde sulh hukuk mahkemesi bulunur. Mirasçılık belgesi bu mahkemeden ya da herhangi bir noterden alınabilir. Mirasın reddi, tereke tespiti ve ortaklığın giderilmesi davaları da sulh hukuk mahkemesinin görevindedir. Tapu iptali ve tescil, tenkis ve muris muvazaası davaları ise Kağızman'daki asliye hukuk mahkemesinde görülür. Mirasın reddi için süre, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç aydır.
Bahçenin Bölünmesi Mümkün mü?
Kağızman'daki bahçe ve tarlalar çoğu zaman küçük parsellerdir ve mirasçı sayısı arttıkça paylar daha da küçülür. Tarım arazilerinin asgari büyüklüğün altına bölünmesi kanunla sınırlandırıldığından, küçük bir bahçenin mirasçılar arasında fiziken paylaştırılması çoğu zaman mümkün değildir. Mirasçılar anlaşırsa bahçe içlerinden birine devredilebilir; diğerlerine payları oranında bedel ödenir. Anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır ve bu davada önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Satış yoluyla ortaklığın giderilmesi kararı verilirse bahçe açık artırmayla satılır.
Bahçeyi Kim İşletiyor?
Kağızman'da sık rastlanan bir durum, mirasçılardan birinin bahçeyi yıllardır tek başına işletmesi, ürününü satması ve diğerlerine bir pay vermemesidir. Bu durum, kendiliğinden mülkiyetin el değiştirmesi anlamına gelmez. Diğer mirasçılar, kullanım konusunda anlaşma yoksa ecrimisil isteyebilir. Ancak bahçeye yapılan masrafların, dikilen yeni ağaçların ve kurulan sulama sisteminin hesaba katılması da gerekir. Hesaplaşma, karşılıklı taleplerin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Gurbetteki Mirasçılar
Kağızman'dan göç etmiş ailelerin çocukları, ilçedeki taşınmazlardan çoğu zaman haberdar değildir. Bir mirasçının diğerlerinin haberi olmadan payını satması ya da taşınmazın kamulaştırılması gibi durumlarda haklar ancak geç fark edilir. Yurt dışında yaşayan mirasçılar konsolosluklar aracılığıyla vekâletname vererek sürece katılabilir. Mirasçıların tek bir vekil aracılığıyla hareket etmesi, paylaşım görüşmelerini kolaylaştırır.
Su Hakkı ve Ortak Kullanım
Kağızman'daki bahçelerin değeri büyük ölçüde suya erişime bağlıdır. Miras paylaşımında bir parselin sulama arkına ve su sırasına bağlı olup olmadığı, ortak kuyular ve sulama tesisleri, paylaşımın adil yapılabilmesi için dikkate alınmalıdır. Bahçe fiziken bölünse bile su kullanım düzeni belirsiz bırakılırsa, kardeşler arasında yeni uyuşmazlıklar doğar. Bu nedenle mirasçılar arasındaki paylaşım sözleşmesinde su kullanımı da açıkça düzenlenmelidir.
Babam ölmeden önce bahçeyi kardeşime tapuda sattı gösterdi; ne yapabilirim?
Satışın aslında mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapılmış bir bağış olduğu iddiasıyla tapu iptali ve tescil davası açılabilir. Satış bedelinin ödenip ödenmediği ve murisin amacı bu davada incelenir.
Kağızman'daki tarlanın tapusu büyük dedem adına; ne yapmalıyım?
Her ara mirasçı için mirasçılık belgesi alınarak intikal yapılır. Kadastro tespitinin durumu da ayrıca kontrol edilir; sonra paylaşım ya da ortaklığın giderilmesi yoluna gidilir.
Kağızman'daki mirasla ilgili sorularınızı, tapu kayıtları üzerinden birlikte değerlendirebiliriz.
