Meram bağları, Konya'nın en eski miras meselelerinden birinin de adresidir. Dedelerden kalan bir bağ parseli, kuşaklar boyunca çocuklar ve torunlar arasında paylaşılarak bugün onlarca hissedarı olan bir tapuya dönüşmüş olabilir. Bahçenin bir köşesinde amcanın yaptırdığı ev, öbür köşesinde kuzenlerin kullandığı ağaçlar ve tapuda hiçbirinin ayrı ayrı görünmemesi, Meram'daki miras dosyalarının tipik tablosudur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Meram'daki bağ, bahçe ve köy evleriyle ilgili miras uyuşmazlıklarında mirasçılara destek veriyoruz.
Hisseli Bağ Parselleri: Fiili Kullanım ve Tapu
Meram bağlarında mirasçılar, çoğu zaman tapuda paylı olarak kayıtlı bir parseli aralarında fiilen bölerek kullanır. Bu fiili kullanım düzeni yıllarca sorunsuz sürebilir; ancak mirasçılardan biri payını satmak, evini büyütmek ya da bahçeyi değerlendirmek istediğinde uyuşmazlık başlar. Bu noktada şu hususlar önem kazanır:
- Fiili kullanım düzeninin yazılı bir kullanım anlaşmasıyla belgelenmesi ve mümkünse tapuya şerh verilmesi,
- Parselin imar durumuna göre ifraz edilerek ayrı tapulara bölünüp bölünemeyeceği,
- Bir mirasçının ortak parsel üzerine yaptığı yapının hukuki durumu,
- Payını satan mirasçının payına karşı diğer paydaşların ön alım hakkı.
Paylı mülkiyette yapılan kullanım anlaşmaları tapuya şerh verildiğinde, payı sonradan satın alan kişiyi de bağlar. Bu yüzden Meram'daki bağlarda kullanım düzeninin tapuya yansıtılması, gelecekteki uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır.
Ortak Parsele Yapılan Bağ Evi
Bir mirasçının ortak parselin bir bölümüne kendi parasıyla ev yaptırması, Meram'da çok sık rastlanan bir durumdur. Hukuken taşınmaz üzerindeki yapı kural olarak arazinin bütünleyici parçasıdır ve tüm paydaşlara aittir. Ortaklığın giderilmesi davasında yapının değeri, yapıyı yaptıran mirasçının katkısı dikkate alınarak değerlendirilebilir. Ancak yapının ruhsatsız olması, değerlemeyi ve satış ihtimalini olumsuz etkiler. Diğer mirasçıların yapının yıkılmasını ya da kullanım bedeli ödenmesini talep etmesi de mümkündür.
Hatunsaray ve Kırsal Mahallelerdeki Köy Evleri
Meram'ın güneyindeki Hatunsaray ve diğer kırsal mahallelerde, köy evleri ve tarlalar çoğu zaman kadastro tespitinden bu yana intikal ettirilmemiştir. Bu taşınmazlarda önce mirasçılık belgesi alınarak tapuda intikal yapılması, ardından paylaşım veya satış yoluna gidilmesi gerekir. İl dışında veya yurt dışında yaşayan mirasçılara ulaşılması, sürecin en çok zaman alan kısmıdır. Bu mirasçıların noter veya konsolosluk aracılığıyla vekâlet vermesi, Meram'daki tapu işlemlerinin onların Konya'ya gelmesine gerek kalmadan tamamlanmasını sağlar.
Usul ve Süreler
Mirasçılık belgesi noterden veya Konya Adliyesi'ndeki sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Borçlu terekede mirası reddetmek isteyen mirasçılar, ölümü öğrenmelerinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurmalıdır. Ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde görülür ve dava öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur. Ortak parseli tek başına kullanan mirasçıya karşı ecrimisil talep edilebilir. Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'de yaşıyorsa, veraset ve intikal vergisi beyannamesinin ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde verilmesi gerekir; Meram'daki bağ parsellerinin intikali için de bu beyan ön koşuldur.
Sorular
Bağdaki payımı satmak istiyorum ama diğer mirasçılar karşı çıkıyor; satabilir miyim?
Paylı mülkiyette payınızı satabilirsiniz. Ancak diğer paydaşların yasal ön alım hakkı bulunduğundan, satış bildirildikten sonra onlar payı aynı şartlarla almak için dava açabilir.
Meram'daki bir miras taşınmazıyla ilgili seçeneklerinizi birlikte değerlendirebiliriz.
