Konya'da miras meselesi denince akla genellikle bir apartman dairesi değil, kuşaklar boyunca bölünerek küçülmüş tarlalar, köydeki kerpiç ev, Meram'daki bir bağ evi ya da şehre göç etmiş on kadar mirasçının ortak olduğu bir tapu gelir. Türkiye'nin en geniş tarım alanlarına sahip ili olarak Konya'da miras uyuşmazlıklarının merkezinde çoğu zaman toprak durur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Konya'daki taşınmazlarla ilgili miras dosyalarında mirasçılara, paylaşımın hem hukuki hem de ekonomik yönünü gözeten bir yaklaşımla destek veriyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi ve Terekenin Tespiti
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Selçuklu, Karatay ve Meram'da yaşayan mirasçılar için sulh hukuk mahkemesi Konya Adliyesi'ndedir. Belgenin ardından terekenin, yani miras bırakanın tüm malvarlığının ve borçlarının çıkarılması gerekir. Konya'da bu çalışma sırasında sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
- Kadastrodan önce kullanılan ama tapuda başkası adına görünen tarlalar,
- Ölen kişinin kendi babasından kalan ve hiç intikal ettirilmemiş hisseler,
- Tarım kredi kooperatifi ve banka borçları,
- Kayıtlı traktör, ekipman ve hayvan varlığı.
Mirası Reddetmek: Üç Aylık Süre
Miras bırakanın borçlarının malvarlığından fazla olduğu düşünülüyorsa, mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi, yasal mirasçılar için ölümün öğrenildiği tarihten itibaren üç aydır ve ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır. Tarımsal kredi kullanmış, ekipman borçlanması olan miras bırakanlarda bu sürenin kaçırılması, mirasçıların borçlardan sorumlu olması sonucunu doğurabilir. Ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğu açıkça belli olan terekelerde ise mirasın reddedilmiş sayılması da gündeme gelebilir.
Tarım Arazilerinde Bölünme Yasağı ve Paylaşım
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin asgari büyüklüğün altında bölünmesini sınırlar. Bu kural, Konya'daki miras paylaşımlarını doğrudan etkiler: mirasçılar bir tarlayı her birine birer parça düşecek biçimde ifraz etmek istese bile, ortaya çıkacak parseller asgari büyüklüğün altında kalıyorsa bölme yapılamaz. Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığında arazinin bölünmeden mirasçılardan birine devri ya da satışı gündeme gelir. Bu nedenle tarlanın kimde kalacağı, diğer mirasçılara ne kadar bedel ödeneceği ve ödemenin hangi takvimle yapılacağı konularında ön anlaşma yapmak çoğu zaman en isabetli yoldur.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu)
Mirasçılar ortak taşınmazın paylaşımında anlaşamazsa, her biri ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Bu dava sulh hukuk mahkemesinde görülür ve 2023'ten bu yana dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Mahkeme, taşınmaz aynen bölünebiliyorsa bölünerek, bölünemiyorsa satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir. Konya'da hisseli bir tarlanın açık artırmayla satılması, piyasa değerinin altında bir bedelle sonuçlanabildiğinden, dava öncesinde mirasçılar arasında satış veya devir seçeneklerini konuşmak çoğu zaman tüm taraflar için daha yararlıdır.
Saklı Pay, Tenkis ve Muris Muvazaası
Konya'da sık rastlanan bir tablo, miras bırakanın sağlığında tarlaları erkek çocuklarından birine ya da birkaçına satış gibi göstererek devretmesidir. Gerçekte bağış niteliğindeki ama satış gibi gösterilen bu işlemler için muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açılabilir; bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Miras bırakanın saklı paylı mirasçılarının payını zedeleyen bağış veya vasiyetlerde ise tenkis davası gündeme gelir. Tenkis davası, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer kazandırmalarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Sağlığında Paylaştırma: Vasiyetname ve Mirastan Feragat
Konya'da pek çok aile büyüğü, ölümünden sonra çocukları arasında anlaşmazlık çıkmasın diye tarlalarını sağlığında paylaştırmak ister. Bunun hukuken sağlam yolları vardır: noterde düzenlenen resmî vasiyetname, baştan sona el yazısıyla yazılıp tarihlendirilen ve imzalanan el yazılı vasiyetname ya da mirasçılarla yapılan miras sözleşmesi. Mirastan feragat sözleşmesi de resmî şekle tabidir ve bir mirasçının bir bedel karşılığında ya da karşılıksız olarak miras hakkından vazgeçmesini sağlar. Konya'da sözlü olarak yapılan ya da yalnızca köy ortamında tanıklar önünde kararlaştırılan paylaşımlar, miras bırakanın ölümünden sonra çoğu zaman uyuşmazlığa dönüşür. Saklı paylara uyulması ve işlemlerin resmî şekilde yapılması, ileride açılabilecek tenkis ve iptal davalarının önüne geçmenin en etkili yoludur.
Gurbetteki Mirasçılar
Konya'dan Avrupa'ya ve büyük şehirlere uzanan göç nedeniyle mirasçıların bir kısmı il dışında ya da yurt dışında yaşar. Bu mirasçılar, konsolosluk veya noter aracılığıyla düzenlenen vekâletnamelerle Konya'daki işlemlere katılabilir. Mirasçılardan birine ulaşılamaması, ortaklığın giderilmesi davasında tebligat sürecini uzatabileceğinden, adres bilgilerinin önceden toplanması süreci hızlandırır.
Sık Sorulan Sorular
Babamdan kalan tarlayı kardeşlerimle bölüşebilir miyiz?
Anlaşırsanız tapuda paylı mülkiyet kurabilir veya ifraz yapabilirsiniz; ancak ifraz için asgari parsel büyüklüğüne uyulması gerekir.
Konya'daki bir miras dosyasında nasıl ilerleyeceğinizi birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
