Konya'da pek çok iş, uzun yıllara dayanan tanışıklık ve bir el sıkışmayla başlar. Hububat tüccarı ile çiftçi, müteahhit ile arsa sahibi, makine üreticisi ile yurt dışındaki alıcısı arasında kurulan ilişkiler, işler yolunda gittiği sürece sözlü anlaşmalarla yürüyebilir. Ancak bir teslim geciktiğinde, fiyatlar beklenmedik biçimde değiştiğinde ya da taraflardan biri öldüğünde, yazılı ve açık bir sözleşmenin yokluğu ciddi kayıplara yol açar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Konya'daki bireylere ve işletmelere, sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve uyuşmazlık hâlinde hakların korunması konusunda destek veriyoruz.
İyi Bir Sözleşmede Neler Bulunmalı?
Bir sözleşmenin gücü, taraflar arasında anlaşmazlık çıktığında başvurulacak cevapları önceden vermesinden gelir. Konya'da incelediğimiz sözleşmelerde en sık eksik kalan konular şunlardır:
- Edimin, yani teslim edilecek malın veya yapılacak işin teknik ayrıntılarıyla tarif edilmesi,
- Teslim yeri, teslim zamanı ve gecikmenin sonuçları,
- Fiyatın sabit mi yoksa belirli bir endekse bağlı mı olduğu, kur ve enflasyon farkları,
- Ayıplı ifa hâlinde bildirim usulü ve süreleri,
- Fesih sebepleri ve fesih bildiriminin şekli,
- Uyuşmazlık hâlinde yetkili mahkeme veya tahkim.
Sözleşmeli Tarımsal Üretim
Konya Ovası'nda şeker pancarı başta olmak üzere bazı ürünler, üretici ile alıcı işletme arasında ekim öncesinde yapılan sözleşmelerle yetiştirilir. Bu sözleşmelerde ekim alanı, teslim edilecek miktar, kalite ölçütleri, kesinti oranları, ödeme takvimi ve avans mahsubu gibi konular belirleyicidir. Kuraklık veya dolu nedeniyle taahhüt edilen miktarın teslim edilememesi, alıcının kalite kesintilerine itiraz ya da ödemenin gecikmesi, bu sözleşmelerden doğan başlıca uyuşmazlıklardır. Mücbir sebep hükümlerinin açıkça yazılması, iklim riskinin yüksek olduğu bir bölgede çiftçiyi koruyan en önemli düzenlemelerden biridir.
Eser ve İnşaat Sözleşmeleri
Konya'da konut yapımı, fabrika binası inşaatı ya da bir dükkânın tadilatı eser sözleşmesi kapsamındadır. Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, taşınmaz devri borcu içerdiği için noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. İşin teslim edilmesinden sonra ayıpların süresi içinde yükleniciye bildirilmesi, ayıp nedeniyle hakların korunmasının koşuludur. Gizli ayıplar ise ortaya çıktıktan sonra gecikmeden bildirilmelidir. Yüklenicinin işi geciktirmesi hâlinde iş sahibinin sözleşmeden dönme veya gecikme tazminatı isteme hakkı vardır; bu hakların kullanılmasında sözleşmedeki cezai şart hükümleri önem kazanır.
Cezai Şart ve Ölçülülük
Cezai şart, borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ödenecek bedeli önceden belirler. Hâkim, aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirebilir. Ancak tacirler arasında kararlaştırılan cezai şartta tacir, bu bedelin fahiş olduğunu ileri sürerek indirilmesini isteyemez. Bu nedenle Konya'daki işletmelerin ticari sözleşmelerde cezai şart oranlarını belirlerken gerçekçi davranması önemlidir.
Satış Sözleşmeleri ve Ayıp
Tarım makinesi, ikinci el traktör ya da sanayi ekipmanı alımlarında malın ayıplı çıkması sık karşılaşılan bir durumdur. Alıcı, malı teslim aldıktan sonra işlerin olağan akışına göre gözden geçirmeli ve ayıbı uygun süre içinde satıcıya bildirmelidir. Satıcının ağır kusuru olmadıkça, ayıp nedeniyle açılacak davalar teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Tüketici sıfatıyla yapılan alımlarda ise Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un hükümleri ve tüketici hakem heyetleri ile tüketici mahkemeleri devreye girer.
Kira Sözleşmeleri: Öğrenci Evleri ve Çarşı Dükkânları
Konya'da her eğitim yılının başında binlerce öğrenci ev kiralar; çoğu zaman sözleşmeyi aile adına imzalayan veli, kefil ya da kiracı sıfatıyla sorumluluk altına girer. Sözleşmede kira süresi, depozitonun iadesi, aidat ve ortak giderlerin kime ait olduğu, eşyalı dairelerde eşya listesi ve teslimdeki durum açıkça yazılmalıdır. Öğrencinin okulu bitirmesi veya bırakması hâlinde erken tahliyenin sonuçları da baştan düzenlenmelidir. Çarşı ve sanayi sitelerindeki dükkân kiralarında ise kiracının yaptığı tadilatın akıbeti, devir ve alt kira yasağı, kira artış oranları ile tahliye koşulları önem taşır. Kira bedelinin tespiti ve tahliye uyuşmazlıklarında dava öncesinde arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğu da unutulmamalıdır.
Yurt Dışı Alıcılarla Yapılan Sözleşmeler
Konya'dan ihracat yapan firmaların sözleşmelerinde teslim şekli, ödeme yöntemi, akreditif koşulları ve uygulanacak hukuk açıkça belirlenmelidir. Bu ayrıntıların eksikliği, bir uyuşmazlık çıktığında hangi ülkede ve hangi hukuka göre dava açılacağı sorusunu belirsiz bırakır. Uluslararası mal satımına ilişkin Viyana Sözleşmesi'nin uygulanıp uygulanmayacağı da sözleşmede açıkça ele alınmalıdır; aksi hâlde bu sözleşme taraflardan habersiz biçimde uygulanabilir.
Kefalet: İmzadan Önce Düşünülmesi Gereken Sözleşme
Konya'da tarım kredilerinde ve esnaf kredilerinde akrabaların birbirine kefil olması yaygındır. Kefalet sözleşmesinin geçerli olması için yazılı şekilde yapılması, kefilin sorumlu olacağı azami miktarın ve kefalet tarihinin belirtilmesi ve müteselsil kefalette bu sıfatın kefilin kendi el yazısıyla yazılması gerekir. Evli bir kişinin kefil olabilmesi için de kural olarak eşinin yazılı rızası aranır.
Konya'da imzalamak üzere olduğunuz ya da uyuşmazlık yaşadığınız bir sözleşmeyi birlikte inceleyebiliriz.
