Kütahya'da miras meselesi çoğu zaman bir köy evinin, birkaç parça tarlanın ve dededen kalan bağın etrafında döner. Ölen kişinin çocuklarından biri İstanbul'da, biri Bursa'da, biri Almanya'da yaşar; köyde kalan kardeş tarlayı eker, diğerleri yıllarca tapuya uğramaz. Bir gün kamulaştırma bedeli, maden sahası için yapılan bir teklif ya da satış ihtimali ortaya çıktığında hisseli tapu ciddi bir uyuşmazlığa dönüşür. Gezici Hukuk ve Danışmanlık, Kütahya ve ilçelerindeki miras dosyalarında mirasçılara danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti veriyor.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) notere başvurularak ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Kütahya merkezde, Tavşanlı'da ve Altıntaş, Gediz, Emet, Simav gibi ilçe adliyelerinde sulh hukuk mahkemeleri bulunur. Yabancı unsur taşıyan ya da nüfus kayıtlarında belirsizlik bulunan dosyalarda mahkeme yolu daha uygun olabilir. Belge alındıktan sonra tapuda intikal işlemi yapılır; intikal yapılmadan taşınmaz satılamaz, ipotek kurulamaz.
Mirası Reddetmek: Üç Aylık Süre
Borçlu ölen birinin mirasçıları, ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir. Ret beyanı, ölenin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır. Kütahya'da küçük esnaf ve çiftçilerin kredi kartı, tarım kredisi ve kefalet borçlarıyla vefat etmesi sık görülür. Mirasçılar terekeye ait taşınmazı kullanmaya, kira almaya veya malları satmaya başlarsa mirası kabul etmiş sayılabilir; bu nedenle ret kararı verilene kadar terekeye dokunmamak gerekir. Terekenin borca batık olduğu durumlarda hükmen ret davası da gündeme gelebilir.
Köy Arazileri ve Hisseli Tapu
Kütahya'nın kırsal kesiminde nesiller boyu intikal edilmemiş, onlarca hissedarı olan taşınmazlar yaygındır. Bu taşınmazlarda paydaşların anlaşamaması hâlinde ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme önce aynen taksim imkânını değerlendirir; tarım arazilerinde 5403 sayılı Kanun'daki asgari parsel büyüklüğü sınırları bölünmeyi engelleyebilir. Aynen taksim mümkün değilse taşınmaz satılarak bedel paylaştırılır. Ortaklığın giderilmesi davalarında 2023'ten beri arabuluculuk dava şartıdır.
- Kadastro ve tapu kayıtları: Kütahya ve Tavşanlı'da kadastro mahkemeleri bulunur; eski tespitlere ilişkin itirazlar ve zilyetlik iddiaları ayrı bir uzmanlık gerektirir.
- Kamulaştırma bedeli: maden, santral veya yol projeleri için kamulaştırılan miras taşınmazlarında bedel, tapudaki hisseye göre mirasçılar arasında paylaştırılır; intikal yapılmamışsa önce mirasçılık belgesi gerekir.
- Muhdesat: başkasının arazisine yapılmış ev, ahır veya ağaçlar; tespit davası ve paylaşıma etkisi.
Saklı Pay ve Tenkis, Muris Muvazaası
Ölen kişi sağlığında taşınmazlarını bir çocuğuna satış göstererek devretmişse, diğer mirasçılar muris muvazaası iddiasıyla tapu iptali ve tescil davası açabilir; bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Kütahya'da özellikle köydeki evin ve tarlaların bakım karşılığı bir çocuğa devredilmesi, sonradan bu davaların konusu olur. Vasiyetname veya bağışlarla saklı payın ihlal edildiği durumlarda tenkis davası açılabilir; tenkis davasında mirasçının saklı payının ihlal edildiğini öğrenmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıllık süreler vardır.
Ölüm Aylığı Mirastan Ayrıdır
Kütahya'da madenden, santralden ya da kamudan emekli olmuş birinin vefatında aileler çoğu zaman ölüm aylığı ile mirası birbirine karıştırır. SGK'nın bağladığı ölüm aylığı, sosyal güvenlik mevzuatından doğan bir haktır ve terekeye dâhil değildir; mirası reddetmek ölüm aylığı hakkını ortadan kaldırmaz. Buna karşılık ölen kişinin banka hesabındaki para, aracı ve taşınmazları terekenin parçasıdır. Mirası reddetmeyi düşünen mirasçıların, ret süresi içinde terekeye ait banka hesaplarından para çekmemesi bu nedenle önemlidir.
Simav, Gediz ve Tavşanlı'daki Taşınmazlar
Miras taşınmazının bulunduğu yer, davanın hangi adliyede açılacağını belirler. Simav ve Pazarlar'daki taşınmazlar için Simav Adliyesi'ndeki mahkemeler, Gediz, Çavdarhisar ve Şaphane'deki taşınmazlar için Gediz Adliyesi, Tavşanlı ve Domaniç'teki taşınmazlar için Tavşanlı Adliyesi yetkilidir. Simav'da da kadastro mahkemesi bulunur. Birden fazla ilçede taşınmazı olan mirasçılar için hangi davanın nerede açılacağını baştan planlamak zaman kazandırır.
Gurbetteki Mirasçılar
Yurt dışında yaşayan mirasçılar Kütahya'daki işlemleri konsolosluk veya noter onaylı vekaletnameyle yürütebilir. Yabancı ülke vatandaşlığına geçmiş mirasçılar için taşınmaz edinimi kuralları ve nüfus kaydı eşleşmesi ayrıca kontrol edilmelidir. Mavi Kart sahiplerinin mirasçılık hakları korunur.
Sık Sorulan Sorular
Babamdan kalan tarlayı kardeşim yıllardır ekiyor; ecrimisil isteyebilir miyim?
Paydaşlardan biri diğerlerini taşınmazdan yararlanmaktan men etmişse ecrimisil talep edilebilir; men olgusunun ispatı önemlidir.
Emet'teki tarla için hangi mahkemeye gideceğim?
Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir; ortaklığın giderilmesi için Emet Adliyesi'ndeki sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Gediz'de dedemizden kalan ev hâlâ onun adına kayıtlı; satabilir miyiz?
Önce mirasçılık belgesi alınıp tapuda intikal yapılmalıdır. Satış için bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir; anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir. Mirasçılardan biri vefat etmişse onun mirasçıları da dosyaya dâhil edilir.
Kütahya'daki bir miras dosyasında nereden başlayacağınızı ilk görüşmede birlikte netleştirelim.
