Nevşehir'de miras çoğu zaman bir bağdan, birkaç tarla parçasından, köyde ya da kasabada eski bir taş evden ve kayaya oyulmuş bir depodan oluşur. Bu mallar kuşaklar boyunca paylaştırılmadan kullanıldığı için, bugün bir taşınmazın tapusunda onlarca hissedarın adı görülebilir. Mirasçıların bir kısmı il merkezinde, bir kısmı Ankara, İstanbul ya da Kayseri'de, bir kısmı da yurt dışında yaşar. Turizmin değerini artırdığı bölgelerde ise yıllarca terk edilmiş bir mağara ev, bir anda ailenin en çok tartışılan malı hâline gelir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Nevşehir'de miras paylaşımı ve miras davalarında danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz.
Mirasçılığın Belgelenmesi
Her şey mirasçılık belgesiyle başlar. Bu belge noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Nevşehir Adliyesi'nde ve Ürgüp, Avanos gibi mülhakat adliyelerde sulh hukuk mahkemeleri bulunur. Yurt dışında yaşayan bir mirasçının vekâletnamesi konsoloslukta düzenlenebilir; yabancı ülkede yapılan işlemlerde apostil şerhi gerekebilir. Vasiyetname varsa açılması ve tebliği de sulh hukuk mahkemesinin görevidir.
Borçlu Bir Mirası Reddetmek
Turizm işletmelerinin borçla büyüdüğü bir bölgede, ölen kişinin geride kredi ve icra borçları bırakması nadir değildir. Mirasçılar, ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir. Bu süre kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır ve borçlardan sorumluluk doğabilir. Terekenin borca batık olduğunun tespiti istenebilir; bu durumda ret beyan edilmiş sayılır. Reddetmeden önce terekedeki işletme borçlarının ve teminatların tam bir dökümünü çıkarmak gerekir.
Hisseli Taşınmazlar ve Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılar anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Bu dava sulh hukuk mahkemesinde görülür; mahkeme önce aynen taksimin mümkün olup olmadığına bakar, değilse taşınmazın satışına karar verir. Nevşehir'de bu davaların iki özel boyutu vardır:
- Tarım arazilerinde bölünme sınırı: 5403 sayılı Kanun'a göre tarım arazileri asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altında bölünemez; bu yüzden küçük bağ ve tarlalarda aynen taksim çoğu zaman mümkün olmaz.
- Koruma alanındaki yapılar: Kapadokya Alanı içinde kalan tescilli bir taş evin ya da kaya oyma yapının fiziken bölünmesi pratikte mümkün değildir; satış yolu daha sık gündeme gelir. Satış öncesinde yapının koruma statüsünün bilirkişi raporunda doğru yansıtılması, değerin isabetli belirlenmesi açısından önemlidir.
Saklı Pay ve Mal Kaçırma İddiaları
Ölen kişinin, hayattayken bağını ya da evini çocuklarından birine satış gibi göstererek devretmesi, diğer mirasçıların muris muvazaası iddiasıyla tapu iptal ve tescil davası açmasına yol açar. Bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Saklı payı ihlal edilen mirasçılar ise tenkis davası açabilir. Bu davalarda tapu kayıtları, satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği, köy ya da mahalle tanıklarının anlatımları ve tarafların ekonomik durumu birlikte değerlendirilir.
Kayıt Geçmişi Karışık Taşınmazlar
Nevşehir'de bazı taşınmazların kayıt geçmişi oldukça eskidir. Mustafapaşa gibi 1924 nüfus mübadelesinden önce Rum nüfusun da yaşadığı yerleşimlerde, bir evin ya da bağın tapu zinciri onlarca yıl geriye uzanabilir. Tapusuz olarak kuşaklar boyu kullanılan kaya depolar, ahırlar ve bağ evleri de azımsanmayacak sayıdadır. Bu tür taşınmazlarda mirasçıların önce kayıt durumunu netleştirmesi, gerekiyorsa zilyetliğe dayalı tescil yolunu değerlendirmesi gerekir. Hazine ya da belediye adına kayıtlı yerlerde ise kullanım süresi ne kadar uzun olursa olsun tescil kural olarak mümkün olmaz.
Mirasın paylaşımında vergi boyutu da unutulmamalıdır. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi kanuni süreler içinde verilmelidir; ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'deyse bu süre ölümden itibaren dört aydır. Nevşehir'deki tapuda intikal işlemleri, mirasçılık belgesi ve vergi dairesinden alınacak yazı ile yapılır.
Gurbetteki Mirasçılar İçin Pratik Notlar
Nevşehir'den büyükşehirlere ve yurt dışına göç etmiş ailelerde, mirasçıların bir araya gelmesi en büyük engeldir. Ortak bir karar alınamadığında bile, mirasçılardan biri tek başına mahkemeye başvurup terekeye temsilci atanmasını isteyebilir; bu yol, kiraya verilen bağ ya da pansiyon gibi gelir getiren malların yönetimi için işe yarar. Tebligatın yurt dışına yapılması davayı uzatır; bu yüzden mirasçılarla önceden iletişim kurup vekâletname ya da muvafakat almak süreci hızlandırır. Tapudaki kayıtların güncel olmaması, ölmüş hissedarların mirasçılarının da tespitini gerektirir.
Sık Sorulanlar
Dedemden kalan mağara depo için de dava açılabilir mi?
Tapuya kayıtlı ve terekeye dahil her taşınmaz için ortaklığın giderilmesi istenebilir. Tapusuz kullanılan kaya depolarda ise önce taşınmazın hukuki durumu netleştirilmelidir.
Ürgüp'teki tarlamız için dava hangi adliyede açılır?
Taşınmaz davalarında yetki, taşınmazın bulunduğu yerin mahkemesine aittir. Ürgüp sınırlarındaki bir tarla için Ürgüp Adliyesi'ndeki sulh hukuk mahkemesi görevli ve yetkilidir.
Nevşehir'de bir miras meselesini çözmek istiyorsanız Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek tapu kayıtlarını ve mirasçı durumunu birlikte değerlendirebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
