Trabzon'da boşanma, çoğu zaman yalnızca iki kişinin ayrılığı değildir. Arkada kuşaktan kuşağa geçen bir fındık bahçesi, köyde ortak kullanılan bir ev, yaylada aileyle paylaşılan bir dam, İstanbul'da ya da yurt dışında çalışan bir eş bulunur. Bu nedenle dava dilekçesi yazılmadan önce hangi malın kişisel, hangisinin edinilmiş mal olduğunu, çocukların nerede yaşayacağını ve davanın hangi şehirde açılacağını netleştirmek gerekir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Trabzon'da anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında müvekkillerimize vekillik yapıyoruz.
Davanın Açılacağı Mahkeme ve Yetki
Boşanma davaları aile mahkemesinde görülür. Trabzon Adliyesi'nde, yani Kaşüstü'ndeki Trabzon Adalet Sarayı'nda aile mahkemeleri bulunur; Ortahisar, Yomra ve Arsin'de oturan çiftlerin davaları buraya açılır. Akçaabat, Of, Sürmene veya Vakfıkebir gibi mülhakat adliyelerin çevresinde yaşayan çiftler için davaya bakacak mahkeme, o adliyedeki iş bölümüne göre belirlenir; dilekçe verilmeden önce bu ayrıntının kontrol edilmesi zaman kaybını önler.
TMK 168 uyarınca boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya eşlerin davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yerde açılabilir. Trabzonlu ailelerin önemli bir kısmının İstanbul, Ankara veya yurt dışında yaşadığı düşünüldüğünde bu kural pratikte çok önemlidir. İstanbul'da birlikte yaşamış, ayrıldıktan sonra kadının Trabzon'a döndüğü bir evlilikte dava hem Trabzon'da hem İstanbul'da açılabilir; seçim, tanıkların nerede olduğu ve duruşmalara katılımın kolaylığı dikkate alınarak yapılmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma mı, Çekişmeli Dava mı?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir. Velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı konularının protokolde açık yazılması, ileride yeni bir dava açılmasını önler. Özellikle köydeki taşınmazların kullanımı, fındık gelirinin kime ait olacağı ve yayla evinin yaz aylarında nasıl paylaşılacağı protokolde belirsiz bırakılmamalıdır.
Anlaşma sağlanamazsa dava çekişmeli olarak görülür. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması en sık dayanılan sebeptir; zina, hayata kast ve pek kötü muamele, terk gibi özel sebepler de vardır. Çekişmeli davalarda tanık beyanları, mesaj kayıtları ve sosyal inceleme raporu belirleyici olur. Küçük yerleşimlerde tanıkların akraba ya da komşu olması sık görülür; bu tanıkların beyanlarının tutarlılığı mahkemece ayrıca değerlendirilir.
Fındık Bahçesi, Köy Evi ve Mal Rejimi
1 Ocak 2002'den sonra yapılan evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Evlilik sırasında çalışarak edinilen mallar paylaşıma konu olur; mirasla gelen ya da evlilikten önce sahip olunan mallar ise kişisel maldır. Trabzon'da bu ayrım çoğu zaman fındık bahçeleri üzerinden tartışılır: mirasla gelen bahçe kişisel maldır, ancak evlilik süresince elde edilen fındık geliriyle alınan bir daire edinilmiş mal sayılabilir. Kişisel mala, eşin katkısıyla yapılan değer artışı da ayrıca hesaplanır.
- Köyde baba evinin üzerine kat çıkılması: Tapu eşin ailesine aitse, yapılan katkının alacak olarak talep edilmesi gündeme gelir.
- Yurt dışında ya da büyük şehirde birikim: Banka hesapları ve araçlar, edinilmiş mal olarak paylaşıma dâhil edilebilir.
- Esnaf işletmeleri: Ortahisar veya Akçaabat'ta işletilen bir lokanta ya da dükkânın değeri bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talepler boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir dava olarak ileri sürülebilir. Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra bu talepler için zamanaşımı süresi işlemeye başlar; süreyi kaçırmamak için hesap baştan yapılmalıdır.
Velayet ve Nafaka
Velayet kararında ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme, sosyal çalışma raporu, çocuğun yaşı ve okulu, ebeveynlerin çalışma düzeni gibi unsurları değerlendirir. Ebeveynlerden birinin Trabzon'da, diğerinin başka bir şehirde yaşadığı durumlarda kişisel ilişki düzeni, bayramlar ve yaz tatilleri için ayrıntılı kurulmalıdır. Tedbir nafakası dava süresince, iştirak nafakası çocuk için, yoksulluk nafakası ise boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş için talep edilebilir. Gelirin bir kısmı mevsimlik fındık veya çay gelirinden oluşuyorsa, yıllık ortalama gelirin belgelenmesi önem taşır.
Eşlerden Biri Yabancı Uyrukluysa
Gürcistan sınırına yakınlığı ve Kafkasya ile ticari bağları nedeniyle Trabzon'da yabancı uyruklu eşlerle kurulan evlilikler azımsanmayacak sayıdadır. Bu dosyalarda boşanmanın kendisi kadar, yabancı eşin evliliğe dayanan ikamet izninin akıbeti, yurt dışındaki adrese tebligat ve çocukla kişisel ilişki düzeni önem kazanır. Dava sürerken ebeveynlerden birinin çocukla birlikte ülkesine dönme ihtimali varsa, mahkemeden çocuğun yurt dışına çıkışının sınırlandırılması gibi geçici tedbirler istenebilir. Çocuğun izinsiz olarak başka bir ülkeye götürülmesi hâlinde ise uluslararası çocuk kaçırmaya ilişkin Lahey Sözleşmesi kapsamındaki iade mekanizması gündeme gelir. Evlilik yurt dışında kurulmuşsa, evlenme kaydının Türkiye'deki nüfus kütüğüne işlenip işlenmediği de dava açılmadan önce kontrol edilmelidir; aksi hâlde Trabzon'da açılan davada ek belge ve tercüme ihtiyacı doğar.
Trabzonlu Çiftlerden Sık Gelen Sorular
Eşim yurt dışında yaşıyor; Trabzon'da dava açabilir miyim?
Sizin yerleşim yeriniz Trabzon'daysa dava Trabzon'da açılabilir. Eşe tebligat yurt dışında yapılacağından süreç uzayabilir; adresin baştan doğru tespit edilmesi önemlidir.
Mirasla gelen fındık bahçesi boşanmada paylaşılır mı?
Kural olarak hayır; mirasla edinilen mal kişisel maldır. Ancak bahçenin gelirleri ve evlilik içinde yapılan yatırımlar ayrıca değerlendirilir.
Trabzon'da boşanma sürecini düşünüyorsanız, önce mal varlığını ve çocuklarla ilgili düzeni birlikte gözden geçirip izlenecek yolu belirleyelim.
