Trabzon'da bir ceza dosyasının nerede görüleceğini anlamak için önce ilin coğrafyasına bakmak gerekir. Sahil boyunca Beşikdüzü'nden Of'a uzanan bir şerit, arkasında vadilere ve yaylalara tırmanan köyler, ortada ise liman, havalimanı ve üniversitesiyle Ortahisar. Bu dağınık yapıya rağmen Trabzon'un ceza yargısı tek bir merkezde toplanır: ildeki bütün adliyelerin ağır ceza işleri Trabzon Ağır Ceza Mahkemelerinde görülür. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Trabzon genelinde şüpheli, sanık, mağdur ve katılan vekilliği yürütüyor, savunmayı ilk ifadeden itibaren planlıyoruz.
Trabzon'da Ceza Yargılamasının Haritası
Trabzon Adliyesi, il merkezine bağlı olsa da fiziken Yomra sınırındaki Kaşüstü'nde bulunan Trabzon Adalet Sarayı'nda hizmet verir. Ortahisar'da ayrı bir adliye kurulmamıştır; Yomra ve Arsin adliyeleri de Trabzon'a birleştirilmiştir. Bu üç ilçede işlenen suçlarda soruşturma Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülür, dava da aynı binadaki asliye ceza veya ağır ceza mahkemesinde görülür.
Akçaabat, Araklı, Çaykara, Maçka, Of, Sürmene, Tonya ve Vakfıkebir'de ise mülhakat adliyeler bulunur. Düzköy Akçaabat'a; Beşikdüzü, Çarşıbaşı ve Şalpazarı Vakfıkebir'e; Köprübaşı ve Dernekpazarı Sürmene'ye; Hayrat da Of'a bağlıdır. Bu adliyelerde soruşturma yerel başsavcılıkça yürütülür, asliye ceza davaları yerinde görülür; ağır cezalık bir suçta ise iddianame Trabzon Ağır Ceza Mahkemesine gönderilir. Örneğin Uzungöl'de yaşanan bir olay Çaykara'da soruşturulur, ancak kasten öldürmeye teşebbüs gibi bir suçlamada yargılama Kaşüstü'nde yapılır. Çocuklar hakkındaki yargılamalar için merkezde çocuk mahkemesi bulunur; istinaf incelemesi ise Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde yapılır.
Liman, Transit Yol ve Gümrük Kaynaklı Dosyalar
Trabzon Limanı ve İran'a, Kafkasya'ya uzanan transit karayolu, ilin ceza dosyalarına kendine özgü bir renk verir. Tır şoförleri, nakliye firması çalışanları ve gümrük müşavirliği yapan kişiler, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında gümrük kaçakçılığı veya kaçak eşya bulundurma iddialarıyla karşılaşabilir. Bu dosyalarda kritik soru çoğu zaman eşyanın kime ait olduğu ve şoförün yükün içeriğini bilip bilmediğidir. Taşıma belgeleri, yükleme listeleri ve gümrük beyannameleri dikkatle incelenmeden verilen bir ifade, sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurabilir. Akaryakıt, sigara ve elektronik eşyaya ilişkin el koyma işlemlerinde, el konulan aracın iadesi talebi de ayrıca takip edilmelidir.
Yayla, Orman ve İmar: Kırsal Trabzon'un Ceza Gündemi
Trabzon'un yaylalarında ve yamaç köylerinde ruhsatsız yapılaşma, ceza hukukunun da konusudur. Yayla evine izinsiz kat çıkmak ya da ruhsat alınmadan pansiyon inşa etmek, TCK 184 kapsamında imar kirliliğine neden olma suçunu oluşturabilir. Orman sınırına taşan yapı ve açmalar ise 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında ayrı bir soruşturmaya yol açabilir. Bu dosyalarda tapu kaydı, kadastro paftası ve yapının yapıldığı tarih savunmanın temelidir; idari yıkım kararıyla ceza soruşturmasının eş zamanlı yürümesi de sık görülür.
- Turizm sezonu olayları: Uzungöl, Sümela çevresi ve sahil şeridindeki işletmelerde yaralama, tehdit, mala zarar verme ve dolandırıcılık şikâyetleri; yabancı turist mağdur olduğunda tercüman ve tutanak süreci.
- Öğrenci nüfusuna bağlı dosyalar: Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Trabzon Üniversitesi öğrencilerinin banka hesabını başkasına kullandırması nedeniyle dolandırıcılığa iştirak suçlamaları; uyuşturucu kullanımı ile ticaret ayrımı.
- Taksirle yaralama ve öldürme: Sahil yolundaki trafik kazaları, şantiye ve fındık hasadı sırasında yaşanan kazalar.
- Aile içi şiddet: 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleriyle paralel yürüyen kasten yaralama ve tehdit soruşturmaları.
Gözaltından Hükme: Savunmanın Adımları
Gözaltına alınan kişi susma hakkına, yakınlarına haber verilmesini isteme hakkına ve müdafi ile görüşme hakkına sahiptir. İfadeden önce müdafi ile görüşmek, dosyadaki delilleri ve suçlamanın hukuki niteliğini anlamak için önemlidir. Savcılık, tutuklama talebiyle şüpheliyi sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir; bu aşamada kişinin aile bağları, işi ve Trabzon'daki yerleşik düzeni, adli kontrolün yeterli olacağını göstermek için somut olarak anlatılmalıdır. Tutuklama kararına karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılabilir.
Kovuşturma aşamasında tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporlarına itiraz ve kamera kayıtlarının zamanında istenmesi belirleyicidir. Sahil yolundaki işletmelerin ve sitelerin kamera kayıtları kısa sürede silinebildiğinden, bu talebin olaydan hemen sonra savcılığa iletilmesi gerekir. Hüküm açıklandıktan sonra istinaf ve temyiz süreleri kısadır; gerekçeli kararın tebliği yakından izlenmelidir.
Trabzon'dan Gelen Sorular
Of'ta işlendiği iddia edilen bir suç neden Kaşüstü'nde yargılanıyor?
Of Adliyesi'nde ağır ceza mahkemesi yoktur. Suç asliye ceza mahkemesinin görevindeyse dava Of'ta görülür; ağır ceza mahkemesinin görevine giriyorsa yargılama Trabzon Ağır Ceza Mahkemesinde yapılır. Aynı kural ildeki diğer mülhakat adliyeler için de geçerlidir.
Yayla evim için hem yıkım kararı hem ceza soruşturması başladı; ikisi ayrı mı yürür?
Evet. Yıkım ve idari para cezası idari işlemdir ve idari yargıda dava konusu yapılır; imar kirliliği suçu ise ceza mahkemesinde görülür. İki sürecin birbirini etkileyen yönleri olduğundan savunma ve dava stratejisinin birlikte kurulması yararlıdır.
Trabzon'da bir ifade daveti, gözaltı ya da iddianame ile karşı karşıyaysanız, dosyanın hangi adliyede ve hangi aşamada olduğunu birlikte netleştirerek ilk adımı doğru atmanızı sağlamaya çalışırız.
