Bir sözleşmenin değeri, işler yolunda gitmediğinde anlaşılır. Bilecik'te bu durumu en sık yaşayanlar, fabrikalara hammadde ve yedek parça sağlayan tedarikçiler, kat karşılığı anlaşma yapan arsa sahipleri ve müteahhitler, mermer ocağını başkasına işlettiren ruhsat sahipleri, ürününü önceden belirlenmiş fiyatla satmayı taahhüt eden üreticiler ve öğrencisine ev kiralayan mülk sahipleridir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bilecik'te sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda danışmanlık ve dava vekilliği yapıyoruz.
Sözleşmeyi Yazarken: Bilecik'te Sık Atlanan Hususlar
- Şekil şartı: Taşınmaz satışı ve taşınmaz devri vaadi içeren sözleşmeler resmî şekle tabidir. Kat karşılığı inşaat sözleşmesi de arsa payı devri vaadi içerdiğinden noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Adi yazılı olarak yapılan bir kat karşılığı sözleşmesi taraflar için ciddi riskler taşır.
- Teslim, kabul ve muayene: Seramik, karo veya mermer gibi ürünlerde kalite sınıfı, renk tonu, ebat toleransı ve ambalaj şartları açıkça tanımlanmalıdır.
- Ödeme ve teminat: Vadeli satışlarda teminat mektubu, çek ya da ipotek gibi güvenceler sözleşmede yer almalıdır.
- Uyuşmazlık çözümü: Yetkili mahkeme, tahkim şartı ve arabuluculuk kaydı baştan belirlenmelidir.
Ayıplı Mal ve Ticari Satışta Kısa Süreler
Ticari satışlarda alıcı, malı teslim aldıktan sonra muayene etmek ve ayıbı süresinde bildirmek zorundadır. Türk Ticaret Kanunu'na göre açıkça belli olan ayıplar teslimden itibaren iki gün içinde bildirilmelidir; açıkça belli değilse alıcı malı teslimden itibaren sekiz gün içinde muayene etmek veya ettirmekle yükümlüdür. Gizli ayıplar ise ortaya çıktığında hemen bildirilmelidir. Bilecik'teki işletmeler arasında yapılan blok mermer veya seramik satışlarında bu süreler kaçırıldığında alıcı ayıptan doğan haklarını kaybedebilir. Bu nedenle teslim tutanağı ve muayene kayıtlarının düzenli tutulması önemlidir.
Cezai Şart, Gecikme ve Fesih
Cezai şart, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenecek bedeli önceden belirler. Kat karşılığı inşaatlarda müteahhidin teslimi geciktirmesi hâlinde her ay için ödenecek gecikme cezası en yaygın örnektir. Hâkim aşırı gördüğü cezai şartı indirebilir; ancak tacir sıfatına sahip borçlu, aşırı olduğu gerekçesiyle cezai şartın indirilmesini isteyemez. Sözleşmenin feshinde de dikkat gerekir: karşı tarafa önce uygun bir süre verilerek temerrüde düşürülmesi, ardından seçimlik haklardan birinin açıkça kullanılması gerekir. Usulüne uygun yapılmayan fesih, fesheden tarafı haksız duruma düşürebilir.
Rödovans ve Sözleşmeli Tarım
Bilecik'in mermer sahalarında yaygın olan rödovans sözleşmeleri, ruhsat sahibi ile işletmeci arasında üretim, bedel, iş güvenliği ve çevre yükümlülüklerini paylaştırır. Ruhsat süresinin sona ermesi, sahanın terk edilmesi ve ocağın rehabilitasyonu gibi konuların açıkça düzenlenmemesi uyuşmazlık kaynağıdır. Tarım alanında ise üreticinin ürününü önceden belirlenen fiyat ve kalite şartlarıyla alıcıya teslim etmeyi taahhüt ettiği sözleşmeli üretim modelleri görülür. Bu sözleşmelerde kalite kriterlerine uymayan ürünün reddi ve fiyat belirleme yöntemi açık olmalıdır.
Değişen Koşullar: Uyarlama
Sözleşme kurulduktan sonra öngörülemeyen ve borçludan kaynaklanmayan olağanüstü bir değişiklik ortaya çıkarsa, örneğin hammadde ya da enerji maliyetlerinde beklenmedik ve aşırı artış olursa, Türk Borçlar Kanunu'nun aşırı ifa güçlüğüne ilişkin hükmü uyarınca sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması istenebilir. Uyarlama istisnai bir yoldur; değişikliğin öngörülemezliği ve ifanın borçludan beklenemeyecek ölçüde ağırlaşması ispatlanmalıdır.
Kira Sözleşmelerinde Dikkat Edilecekler
Bilecik'te üniversite öğrencilerine ve sanayi çalışanlarına yönelik kiralık konut piyasası, kira sözleşmelerini de en sık imzalanan sözleşmeler arasına sokar. Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira dönemindeki artış, bir önceki kira yılının on iki aylık tüketici fiyat endeksi ortalamasını geçemez; 2022'den sonra uygulanan geçici yüzde yirmi beş sınırı ise 2024 yılının ortasında sona ermiştir. Beş yılı aşan kira ilişkilerinde kira bedelinin hakkaniyete göre yeniden belirlenmesi dava yoluyla istenebilir. Sözleşmeye kiracı aleyhine konulan bazı kayıtlar, örneğin kiracıya kira bedeli dışında ek ödeme yükümlülüğü getiren hükümler, geçersiz sayılabilir. Depozito, eşya listesi, aidat ve yakıt giderlerinin kime ait olduğu sözleşmede açıkça yazılmalı, teslim sırasında dairenin durumu fotoğraflarla belgelenmelidir.
Sık Sorulan Soru
Müteahhit Bilecik'teki inşaatı yarım bıraktı; ne yapabilirim?
Müteahhidin temerrüdü hâlinde sözleşmeden dönme, gecikme cezası ve tazminat talepleri gündeme gelir. Tapuda yapılmış devirler varsa bunların iadesi de istenebilir. Önce mevcut durumun delil tespitiyle belgelenmesi önerilir.
Hazır matbu sözleşmeyi imzaladım; tüm maddeleri bağlayıcı mı?
Karşı tarafın önceden hazırlayıp pazarlık imkânı tanımadığı genel işlem koşulları, size açıkça bilgi verilmemiş ve içeriğini öğrenme imkânı sağlanmamışsa yazılmamış sayılabilir. Tüketici sözleşmelerinde haksız şartlara ilişkin ayrıca koruyucu hükümler vardır. Bu nedenle bir maddenin geçerliliği somut olarak incelenmelidir.
Bilecik'te bir sözleşme hazırlıyor ya da imzaladığınız bir sözleşmeden doğan sorun yaşıyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek metni ve haklarınızı birlikte değerlendirebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
