Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Boşanmadan yıllar sonra çocuğun velayetini değiştirmek isteyen anne, enflasyon karşısında erimiş nafakanın artırılmasını isteyen ebeveyn, torunuyla görüşemeyen büyükanne, şiddet tehdidi altında koruma kararı arayan eş ya da babalığın tespitini isteyen çocuk, aynı hukuk dalının farklı yüzleridir. Bilecik'te geniş aile bağlarının hâlâ güçlü olduğu ilçelerde bu uyuşmazlıklar bazen iki kuşağı birden ilgilendirir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bilecik'te aile hukukunun bu alanlarında danışmanlık ve dava vekilliği yapıyoruz.
Aile Mahkemeleri ve Görev Alanı
Bilecik'te il merkezinde Bilecik Aile Mahkemesi, Bozüyük'te Bozüyük Aile Mahkemesi görev yapar. Osmaneli, Söğüt ve Gölpazarı gibi ilçelerde aile davalarına bakmakla görevli mahkeme, ayrı aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesidir ve bu mahkeme aile mahkemesi sıfatıyla karar verir; dava açmadan önce güncel yargı çevresinin kontrol edilmesi gerekir. Aile mahkemeleri bir ihtisas mahkemesi olarak çalışır ve gerektiğinde psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacıdan rapor alır. Kararların istinaf incelemesi Bursa Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Şiddete Karşı Koruma: 6284 Sayılı Kanun
Ailesi içinde şiddete uğrayan ya da şiddet tehlikesi altında olan kişi, boşanma davası açmaya gerek kalmadan koruma tedbiri isteyebilir. Uzaklaştırma, ortak konuttan çıkarma, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme ve silah teslimi gibi önleyici tedbirlere aile mahkemesi hâkimi karar verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri veya mülki amir de bazı tedbirleri alabilir; bu tedbirler daha sonra hâkimin onayına sunulur. Tedbir için şiddetin ispatı aranmaz; başvuru sahibinin beyanı ve dosyadaki ilk bilgiler yeterlidir. Küçük ilçelerde tarafların aynı mahallede ya da köyde yaşaması, tedbirin uygulanmasını güçleştirebilir; bu nedenle kararın içeriğinin somut ihtiyaca göre kurulması önemlidir.
Velayet, Kişisel İlişki ve Nafaka Değişikliği
- Velayetin değiştirilmesi: Boşanmadan sonra koşullar değişirse, örneğin velayet sahibi ebeveyn çocuğu il dışına götürür, okul ve bakımı aksatır ya da yeni evliliği çocuğun aleyhine bir ortam yaratırsa, diğer ebeveyn velayetin değiştirilmesini isteyebilir. Ölçü her zaman çocuğun üstün yararıdır.
- Büyükanne ve büyükbaba: Türk Medeni Kanunu'nun 325. maddesi, olağanüstü durumlarda diğer kişilerin, özellikle hısımların çocukla kişisel ilişki kurmasına imkân tanır. Bilecik'te çocuğun yıllarca dede ve ninesiyle büyüdüğü ailelerde bu hüküm önemli bir dayanaktır.
- Nafakanın artırılması veya kaldırılması: Tarafların gelirinde ya da çocuğun ihtiyaçlarında önemli değişiklik olduğunda, örneğin çocuğun üniversiteye başlaması veya nafaka yükümlüsünün işini kaybetmesi gibi durumlarda yeni dava açılabilir.
Soybağı ve Evlat Edinme
Babalık davası, çocuk veya anne tarafından açılabilir; DNA incelemesi bu davaların temel delilidir. Kocanın babalık karinesini kaldırmak için açacağı soybağının reddi davası ise kanunda öngörülen hak düşürücü sürelere tabidir ve süre geçtikten sonra açılan dava reddedilir. Evlat edinme, aile mahkemesinin kararıyla gerçekleşir; evlat edinenin yaşı, evlilik süresi ve çocuğun bakım süresi gibi şartlar Kanunda sayılmıştır. Üvey çocuğun evlat edinilmesi Bilecik'te de sık karşılaşılan bir taleptir.
Aile Konutu
Eşlerden biri aile konutunu diğerinin açık rızası olmadan satamaz, kiraya veremez veya üzerindeki hakları sınırlayamaz. Konutun tapusuna aile konutu şerhi koydurmak, bu korumayı üçüncü kişilere karşı da görünür kılar. Kira sözleşmesi tek eş adına olsa bile diğer eş kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı hâline gelebilir. Köyde aile mülkü olan bir evde oturan çiftler için de aynı koruma geçerlidir.
Yaşlı Anne-Baba İçin Vesayet ve Yasal Danışmanlık
Bilecik'in köylerinde nüfus yaşlanmaktadır ve çocukların büyük kısmı il dışında yaşar. Ana veya babanın ileri yaş, demans ya da ağır bir hastalık nedeniyle işlerini göremez hâle gelmesi, banka işlemlerinden tarla kirasına kadar pek çok konuda aileyi çıkmaza sokar. Bu durumda vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesinden kısıtlama ve vasi atanması istenebilir; mahkeme, sağlık kurulu raporu alarak karar verir. Kişinin tamamen kısıtlanması gerekmeyen hâllerde yasal danışman atanması daha ölçülü bir çözüm olabilir. Vasi, taşınmaz satışı gibi önemli işlemlerde ayrıca mahkemenin izin ve onayını almak zorundadır. Kardeşler arasında kimin vasi olacağı konusunda anlaşmazlık varsa, mahkeme kısıtlının yararını esas alır. Bilecik dışında yaşayan çocuklar için bu süreç vekil aracılığıyla yürütülebilir.
Sık Sorulan Soru
Koruma kararı için avukat gerekli mi?
Zorunlu değildir; başvuru doğrudan aile mahkemesine, savcılığa veya kolluğa yapılabilir. Ancak tedbirin kapsamını ve süresini ihtiyaca uygun belirlemek, ihlal hâlinde izlenecek yolu planlamak için hukuki destek yararlı olur.
Bilecik'te bir aile hukuku meselesiyle karşı karşıyaysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek durumunuza uygun hukuki yolu birlikte değerlendirebiliriz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
