Adıyaman'da boşanma dosyalarının önemli bir kısmı, ilin göç ve çalışma düzenini yansıtır. Eşlerden biri yılın bir bölümünü mevsimlik tarım işinde ya da büyük şehirlerdeki inşaat ve hizmet işlerinde geçirir; çocuklar ve diğer eş Adıyaman'da kalır. 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra bu tabloya yeni bir katman eklendi: evini kaybeden pek çok aile bir süre konteyner kentlerde, akraba yanında ya da başka illerde yaşadı ve bazı evlilikler bu dağılmanın yükünü kaldıramadı. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Adıyaman'da anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında vekillik yapıyoruz.
Davayı Hangi Mahkemede Açmalı?
Boşanma davası, Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da eşlerin dava açılmadan önce son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Adıyaman Adliyesi'nde aile mahkemeleri bulunur; Kahta Adliyesi'nde de bir aile mahkemesi vardır. Besni, Gölbaşı ve Gerger'de ise aile davalarına bakmakla görevli mahkemenin hangisi olduğu dava açılmadan önce kontrol edilmelidir; ayrı aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Deprem sonrasında Adıyaman'dan başka bir ile taşınan eşlerde yetki sorusu sık gündeme gelir. Eşlerden biri Mersin'de, diğeri Adıyaman'da yaşıyorsa her iki yerin mahkemesi de yetkili olabilir; son altı ay birlikte oturulan yer ise bazen bir konteyner kent ya da geçici kiralık konut olabilir. Hangi mahkemenin seçileceği, tanıkların ve delillerin nerede olduğuna göre stratejik bir karardır.
Anlaşmalı Boşanmada Dikkat Edilecekler
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin hâkim önünde bizzat dinlenmesi gerekir. Protokolde velayet, çocukla kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, ev eşyası, mal paylaşımı ve tazminat konuları açıkça düzenlenmelidir. Adıyaman'da sık görülen bir eksiklik, köydeki tarla ya da bahçe ile deprem sonrası verilen kalıcı konut gibi değerlerin protokolde hiç anılmamasıdır. Sonradan doğan mal rejimi uyuşmazlıkları, boşanma kararı kesinleştikten sonra ayrı bir davayla görülür ve yıllar sürebilir.
Çekişmeli Davalarda Adıyaman'a Özgü Sorunlar
- Gurbetteki eş: Uzun süre başka şehirde çalışan eşin aileye katkısı, gönderdiği paranın ispatı ve fiili ayrılığın evlilik birliğinin temelden sarsılmasına etkisi.
- Kalıcı konut ve hak sahipliği: Depremden sonra eşlerden biri adına tahsis edilen konutun edinilmiş mal sayılıp sayılmayacağı, borcunun kim tarafından ödendiği ve katkı payı hesabı.
- Çocukların okulu ve yaşam yeri: Deprem sonrası başka ile taşınan çocukların velayeti ve kişisel ilişkinin uzak mesafede nasıl kurulacağı.
- Şiddet ve koruma kararı: 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbirler boşanma davasında delil olarak değerlendirilebilir.
- Geniş aile ile birlikte yaşam: Kayınpeder evinde yaşanan geçimsizlik iddiaları ve tanık beyanlarının ağırlığı.
Nafaka ve Velayette Ekonomik Gerçeklik
Adıyaman'da gelirin önemli bir kısmı tarım, tütün, mevsimlik iş ve kayıt dışı çalışmadan gelir. Nafaka miktarı belirlenirken mahkeme, tarafların sosyal ve ekonomik durumunu araştırır; kayıt dışı gelir varsa bunun tanık, banka hareketleri ya da arazi ve ürün kayıtlarıyla ortaya konması gerekir. Velayette ise belirleyici olan çocuğun üstün yararıdır; mahkeme sosyal inceleme raporu ve gerekirse pedagog görüşü alır. Nafaka, koşullar değiştiğinde artırma ya da azaltma davasıyla yeniden değerlendirilebilir.
İstinaf ve Kesinleşme
Adıyaman'daki aile mahkemelerinin boşanma kararlarına karşı istinaf incelemesi 1 Eylül 2026'dan beri Malatya Bölge Adliye Mahkemesi'nin hukuk dairelerinde yapılıyor. Boşanma kararı kesinleşmeden yeniden evlenme mümkün değildir; kadın için iddet müddeti ayrıca dikkate alınır. Yurt dışında yaşayan Adıyamanlılar için verilen kararın tanınması ya da Türkiye'de alınan kararın yurt dışında tanıtılması ayrı bir işlem gerektirir.
Mal Rejimi Davası: Bağ, Tarla ve Dükkân
Boşanmayla birlikte ya da sonrasında açılan mal rejiminin tasfiyesi davasında, evlilik içinde edinilen mallar eşler arasında paylaşılır. Adıyaman'da bu davaların zor yanı, mal varlığının çoğu zaman tapuda tek eş adına ya da hiç tapusu olmayan bir biçimde bulunmasıdır: köyde birlikte işlenen tütün tarlası, evlilik içinde dikilen fıstık ya da üzüm bağı, çarşıda birlikte işletilen bir dükkân. Katkının ispatı için banka kayıtları, ürün satış belgeleri ve tanık beyanları önem kazanır. Mal rejimi alacağı davasında zamanaşımı, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır; ancak delillerin zamanla kaybolabileceği unutulmamalıdır.
Sıkça Sorulanlar
Eşim depremden sonra çocuklarla başka ile taşındı, davayı Adıyaman'da açabilir miyim?
Evet, kendi yerleşim yeriniz Adıyaman ise davayı burada açabilirsiniz. Ancak çocuklar başka ilde yaşıyorsa sosyal inceleme raporu için talimat yazılması gerekebilir ve bu süreci uzatabilir.
Köydeki miras tarla boşanmada paylaşılır mı?
Mirasla gelen mal, edinilmiş mallara katılma rejiminde kişisel mal sayılır ve paylaşıma girmez. Ancak bu tarlaya evlilik süresince yapılan yatırımlar için değer artış payı talebi gündeme gelebilir.
Adıyaman'da boşanma sürecini düşünüyorsanız, önce haklarınızı ve seçeneklerinizi netleştirmek için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşebilirsiniz; dosyanızı birlikte değerlendirelim.
