Batman'ın ticari hayatı büyük ölçüde güvene ve vadeli satışa dayanır. İl merkezinin çarşısındaki esnaf, yapı malzemesi satan toptancılar, akaryakıt istasyonları, petrol sahalarına hizmet veren nakliyeciler ve il merkezinde hızla büyüyen inşaat sektörü, çek, senet ve açık hesapla çalışır. Bir ödemenin aksaması zincirleme bir etki yaratır; tahsil edilemeyen alacak çoğu zaman icra dairesinin kapısına gelir. Öte yanda maaşına haciz gelen kamu ve rafineri çalışanları, tarım kredisi borcu büyüyen köylüler ve nafaka alacaklısı anneler de icra hukukunun Batman'daki tarafları arasındadır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak alacaklı ve borçlu tarafında icra dosyaları yürütüyoruz.
Batman'da İcra Daireleri ve İcra Mahkemesi
Batman Adliyesi bünyesinde icra dairesi ile icra hukuk ve icra ceza mahkemeleri bulunur. Merkez ilçenin yanı sıra Beşiri ve Hasankeyf'teki borçlulara yönelik takipler de Batman'da yürütülür. Kozluk ve Sason'da kendi icra müdürlükleri ile icra hukuk ve icra ceza mahkemeleri görev yapar; bu ilçelerde oturan borçlular için takip, yetki kurallarına göre orada açılabilir. Takibin hangi icra dairesinde başlatılacağı, borçlunun yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri gibi kurallara bağlıdır; yetkisiz dairede açılan takip, borçlunun itirazıyla durabilir.
Ödeme Emri Geldiğinde Süreler
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borca itiraz edebilir; itiraz takibi durdurur ve alacaklının itirazın iptali ya da kaldırılması yoluna gitmesini gerektirir. Çek, senet ve poliçeye dayanan kambiyo takiplerinde ise borçlunun itiraz ve şikâyet süresi beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır. Bu sürelerin tebligat tarihinden itibaren işlediği unutulmamalıdır. Batman'da kırsalda yaşayan borçlulara tebligatın muhtar aracılığıyla yapılması sık görülür; tebligatın usulsüz olduğu durumlarda öğrenme tarihinden itibaren şikâyet yoluna gidilebilir.
Maaş, Banka Hesabı ve Tarım Arazisinde Haciz
Memur ve işçi maaşlarının dörtte birine kadar haciz konulabilir; nafaka alacakları bu sınırlamaya tabi değildir ve diğer hacizlerden önce gelir. Borçlunun haline münasip evi, mesleğini sürdürmek için gerekli araçları ve çiftçinin geçimi için zorunlu olan arazi ile hayvanları haczedilemez; ancak borçlunun kendi rızasıyla verdiği ipotekli mallar bu korumanın dışındadır. Batman kırsalında hisseli tarım arazisi üzerine konulan hacizlerde, hissenin satışı ya da ortaklığın giderilmesi yoluyla paraya çevrilmesi gerekir; bu da takibi uzatan bir süreçtir. Alacaklı açısından, borçlunun Batman dışındaki mal varlığı da önemlidir; batı illerinde ya da yurt dışında çalışan bir borçlunun maaşı veya oradaki taşınmazı, talimat yoluyla ilgili icra dairesi aracılığıyla haczedilebilir.
Alacaklı İçin Pratik Bir Yol Haritası
- Alacağı kanıtlayan fatura, sözleşme, çek, senet ve banka kayıtlarını bir araya getirin.
- Ticari alacaklarda dava yoluna gidilecekse arabuluculuğun dava şartı olduğunu hesaba katın.
- Takip türünü (ilamsız, kambiyo, ilamlı, rehinli) doğru seçin.
- Borçlunun Batman'daki ve il dışındaki mal varlığını UYAP ve kurum yazıları ile araştırın.
- İtiraz gelirse süresinde itirazın iptali veya kaldırılması yoluna gidin.
Batman'dan Gelen Sorular
Maaşıma haciz geldi, tamamı kesilebilir mi?
Hayır. Nafaka dışındaki borçlar için maaşın en fazla dörtte biri haczedilebilir; birden fazla haciz varsa sıraya konulur.
Senedi imzalamadım, takip başlatıldı; ne yapmalıyım?
Kambiyo takibinde imza itirazı ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine yapılmalıdır. Haksız çıkan taraf için para cezası riski de vardır.
Nafaka, Kira ve İcra Ceza Mahkemesi
İcra dairesi yalnızca ticari alacakların değil, aile ve kira ilişkilerinin de takip yeridir. Aile mahkemesinin hükmettiği nafaka ödenmediğinde ilamlı takip başlatılır; borçlunun bilerek ödememesi hâlinde alacaklı, Batman'daki icra ceza mahkemesine şikâyette bulunabilir ve mahkeme borçlu hakkında tazyik hapsine karar verebilir. Kozluk ve Sason'da da icra ceza mahkemesi görev yapar. Kira alacaklarında ise kiracıya ödeme emriyle birlikte otuz günlük ödeme süresi verilerek tahliye istenebilir; yazılı tahliye taahhüdüne dayanan takipte de icra yoluyla tahliye mümkündür. Batman merkezde artan kira uyuşmazlıklarında hangi yolun seçileceği, kira sözleşmesinin içeriğine ve ödenmeyen dönemlere göre belirlenir.
Takip Başlamadan Önce Uzlaşma Seçenekleri
Batman'ın ticari çevresinde taraflar çoğu zaman birbirini tanır; esnaf ile müşteri, toptancı ile perakendeci yıllardır aynı çarşıda iş yapar. Bu nedenle takibe başlamadan önce yazılı bir ihtarname göndermek, borcun bir kısmının taksitlendirilmesini konuşmak ya da ticari alacaklarda arabuluculuk masasında anlaşmaya varmak, hem tahsilat süresini kısaltabilir hem de ticari ilişkiyi koruyabilir. Arabuluculukta varılan ve icra edilebilirlik şerhi alınan anlaşma belgesi, mahkeme ilamı gibi takibe konulabilir. Borçlu ise takip başladıktan sonra da alacaklıyla taksit anlaşması yapabilir; icra dairesinde yapılan taahhüdün ihlali ise ceza sorumluluğu doğurabilir.
Batman'da bir alacağı tahsil etmeye çalışıyor ya da hakkınızda başlatılan bir takiple karşılaşıyorsanız, sürelerin işlediğini hatırlatarak dosyanızı hemen birlikte değerlendirmeyi öneririz.
