Batman'ın ticari hayatı, petrolle büyüyen bir kentin izlerini taşır. Rafineri ve petrol sahalarına sondaj, bakım, nakliye, güvenlik, yemek ve personel hizmeti veren şirketler; akaryakıt istasyonları ve dağıtım bayileri; il merkezinde hızla çoğalan konut projelerini üstlenen müteahhitler; organize sanayi bölgesindeki imalatçılar ve kentin çarşısında kuşaktan kuşağa geçen aile işletmeleri, Batman'ın ekonomisini birlikte oluşturur. Bu yapı içinde şirketlerin çoğu küçük ve orta ölçekli, ortaklıkların önemli bir kısmı akraba ya da hemşehri ilişkisine dayalıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Batman'da şirketlere ve tacirlere ticari sözleşme, ortaklık, alacak ve rekabet uyuşmazlıklarında danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti sunuyoruz.
Ticari Davalar Batman'da Hangi Mahkemede Görülür?
Ticari davalar, asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır. Ayrı bir asliye ticaret mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakar. Batman'da ticari bir dava açmadan önce, hangi mahkemenin bu sıfatla görevli olduğu adliyeden teyit edilmelidir; görev kuralı kamu düzenine ilişkindir ve yanlış mahkemede açılan dava zaman kaybına yol açar. Kozluk ve Sason'da doğan ticari uyuşmazlıkların hangi mahkemede görüleceği de yetki ve görev kurallarına göre ayrıca değerlendirilir. Ticari davalarda ilk derece kararlarına karşı istinaf incelemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Batman'ın birbirini tanıyan ticaret çevresinde arabuluculuk, ilişkiyi tamamen koparmadan çözüm bulmak için de işlevsel bir araçtır.
Akraba Ortaklıklarında Sık Yaşanan Sorunlar
Kardeşlerin, amca çocuklarının ya da iki hemşehri ailenin birlikte kurduğu limited şirketlerde sorunlar genellikle kuşak değişiminde ya da işler büyüdüğünde ortaya çıkar. Ortaklardan birinin şirketi fiilen tek başına yönetmesi, kâr payı dağıtılmaması, ortağın şirket hesabından kişisel harcama yapması ya da ortaklara bilgi verilmemesi, Batman'daki ortaklık uyuşmazlıklarının tipik başlıklarıdır. Limited şirkette haklı sebeple ortaklıktan çıkma ya da çıkarılma, mahkeme kararıyla mümkündür. Anonim şirketlerde ise genel kurul kararlarının iptali için karar tarihinden itibaren üç ay içinde dava açılması gerekir. Ortaklık kurulurken yazılı bir ortaklar sözleşmesi ve açık bir esas sözleşme hazırlanması, bu uyuşmazlıkların çoğunu baştan önler.
Petrol Sektörüne Hizmet Veren Firmalar
Batman'da TPAO ve TÜPRAŞ'ın ihale ettiği işleri üstlenen yükleniciler ile onlara alt hizmet veren yerel firmalar arasında çok katmanlı bir sözleşme zinciri vardır. İş bedelinin ödenmemesi, hakediş kesintileri, gecikme cezaları, teminat mektubunun nakde çevrilmesi ve işin süresinden önce sona erdirilmesi bu zincirde sık görülen uyuşmazlıklardır. Alt yüklenici, asıl işi veren kamu kuruluşuna değil, kendisiyle sözleşme yapan yükleniciye başvurmak durumundadır; bu nedenle sözleşmenin ödeme, fesih ve yetki hükümleri baştan dikkatle okunmalıdır. Kamu ihalesiyle ilgili ihale sürecine itirazlar ise Kamu İhale Kurumu ve idari yargının konusudur.
Çek, Senet ve Ticari Alacak
Batman'ın çarşısında ve yapı malzemesi sektöründe vadeli satış çoğunlukla çek ve senetle yürür. Karşılıksız kalan çek için hamilin hem kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatma hem de Çek Kanunu kapsamında şikâyette bulunma imkânı vardır. Kambiyo takibinde borçlunun itiraz süresi beş gün olduğundan, alacaklı açısından hızlı ve etkili bir yoldur. Açık hesap ve fatura alacaklarında ise faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmemesi, içeriğinin kabul edildiği yönünde karine oluşturur; ancak bu karine aksi ispatla çürütülebilir.
Haksız Rekabet ve Konkordato
Aynı caddede faaliyet gösteren işletmeler arasında tabelanın, ürün adının ya da ambalajın taklit edilmesi, eski çalışanların müşteri listesini rakip firmaya taşıması ve kötüleyici beyanlar haksız rekabet hükümleri kapsamında değerlendirilir. Haksız rekabetin tespiti, men'i ve tazminat talep edilebilir. Mali sıkıntıya düşen ama faaliyetini sürdürme imkânı bulunan işletmeler için ise konkordato, alacaklılarla yapılan bir anlaşma çerçevesinde borçların yeniden yapılandırılmasını sağlar. Konkordato talebinin ciddi bir finansal tablo ve gerçekçi bir ödeme planıyla hazırlanması gerekir.
Ortağım şirketin hesaplarını göstermiyor; ne yapabilirim?
Limited şirket ortağı, şirketin işleri ve hesapları hakkında bilgi alma ve inceleme hakkına sahiptir. Bu hak engellenirse mahkemeye başvurulabilir. İnceleme sonucunda ortaya çıkan usulsüzlükler, müdürlerin sorumluluğu ya da haklı sebeple çıkma davası için temel oluşturabilir.
Batman'daki bir firmayla İstanbul'daki bir şirket arasındaki dava nerede açılır?
Sözleşmede tacirler arasında geçerli bir yetki şartı varsa kural olarak o yer mahkemesi yetkilidir. Yetki şartı yoksa davalının yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri gibi genel kurallar uygulanır.
Batman'da şirketinizle ilgili bir sözleşme, ortaklık ya da alacak sorunu yaşıyorsanız, ticari ilişkilerinizi de gözeterek izlenebilecek yolları birlikte değerlendirebiliriz.
