Bağlar'da çalışma hayatı büyük ölçüde küçük işyerleri, inşaat şantiyeleri, sanayi atölyeleri ve günlük işlerle döner. İlçede yaşayan pek çok kişi, kentin farklı noktalarındaki inşaatlarda, mağazalarda ya da servis ve taşımacılık işlerinde çalışır; bazı aileler ise yılın belirli aylarında başka illere tarım işçiliğine gider. Bu çalışma biçimlerinin ortak sorunu, sigortasız ya da eksik sigortalı çalışmadır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bağlar'da yaşayan işçilere ve ilçedeki işverenlere iş hukuku alanında danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti veriyoruz.
Sigortasız Geçen Yıllar: Hizmet Tespit Davası
Yıllarca çalışıp sigortası hiç yatırılmamış ya da yalnızca birkaç ayı bildirilmiş bir işçi, emeklilik hesabında bu yılları kaybetmemek için hizmet tespit davası açabilir. Bu dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır; süre geçirilirse hak kaybı doğar. Dava işverene karşı açılır ve SGK da davaya katılır. Bağlar'daki işyerlerinde ücretlerin çoğu zaman elden ödenmesi nedeniyle tanıklar, işyerinin o dönemde faaliyette olduğunu gösteren kayıtlar ve komşu işyeri çalışanlarının beyanları ispat için önem taşır. Hizmet tespit davaları arabuluculuk zorunluluğu kapsamında değildir.
İnşaatlarda Çalışanlar ve İş Kazası
Bağlar'dan kentin dört bir yanındaki şantiyelere giden inşaat işçileri, en çok iş kazası riskiyle karşı karşıya olan gruptur. İskeleden düşme, kalıp çökmesi ve elektrik çarpması gibi kazalarda işveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığını ispatlamakla yükümlüdür. Sigortasız çalıştırılan işçinin kazası da iş kazasıdır; işçi veya yakınları tazminat ve SGK hakları için başvurabilir. Kazanın hemen tutanağa geçirilmesi, iş arkadaşlarının isimlerinin not edilmesi ve hastane kayıtlarının alınması gerekir. İş kazasından doğan tazminat davaları Diyarbakır Adliyesi'ndeki iş mahkemelerinde görülür ve öncesinde arabulucuya gitmek zorunlu değildir.
Mevsimlik Tarım İşçiliği
Elli veya daha az işçi çalıştırılan tarım işleri İş Kanunu'nun kapsamı dışındadır; bu durumda işçinin ücret ve tazminat hakları Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre değerlendirilir. Bağlar'dan tarım işine giden aileler için en sık sorunlar, aracı kişiyle yapılan sözlü anlaşmalar, ödenmeyen ücretler ve işçileri taşıyan araçların karıştığı kazalardır. Böyle bir kazada araç işleteninin trafik sigortası, işverenin sorumluluğu ve aracının rolü birlikte incelenir.
İşe İade ve İşçilik Alacakları
Otuz ve daha fazla işçi çalışan bir işyerinde en az altı ay kıdemi olan işçi, geçerli sebep olmadan çıkarıldığında işe iade isteyebilir. Bunun için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak gerekir. Kıdem, ihbar, fazla mesai ve yıllık izin alacaklarında da önce arabuluculuk yoluna gidilir; anlaşma sağlanamazsa Diyarbakır iş mahkemelerinde dava açılır. Bağlar'daki küçük işyerlerinde otuz işçi sınırına çoğu zaman ulaşılmadığı için işe iade yolu kapalı olabilir; bu durumda haksız fesihte kıdem ve ihbar tazminatı öne çıkar. Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma yeterlidir.
Kapanan İşyerinden Alacak
İşverenim kapandı; alacağımı kimden isteyeceğim?
İşyeri kapanmış olsa da işveren gerçek ya da tüzel kişi olarak sorumluluğunu sürdürür. Şirket tasfiye edilmişse veya işyeri devredilmişse, devralanın ve ortakların sorumluluğu ayrıca araştırılmalıdır.
Bağlar'da çalışırken yaşadığınız bir hak kaybı için ilk görüşmede belgelerinizi birlikte gözden geçirebiliriz.
