Çınar'da yaşayan pek çok işçinin işyeri ilçenin dışındadır. Sabah erken saatte servislerle ya da dolmuşlarla Diyarbakır merkezdeki inşaatlara, fabrikalara, mağazalara ve hizmet sektörüne gidilir, akşam ilçeye dönülür. İlçenin içinde ise tarım işletmeleri, esnaf ve kamu kurumları istihdam sağlar. Bu nedenle Çınar'dan gelen iş hukuku sorularının önemli bir kısmı, il merkezindeki bir işverenle yaşanan uyuşmazlıklarla ilgilidir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Çınar'da yaşayan işçilere ve işverenlere iş hukuku alanında destek veriyoruz.
İl Merkezinde Çalışıyorsanız Dava Nerede Açılır?
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava, davalı işverenin yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açılır. Diyarbakır merkezde çalışan Çınarlı bir işçi için bu, çoğu zaman Diyarbakır Adliyesi'ndeki iş mahkemesi demektir. İşin Çınar'da yapıldığı durumlarda ise dava Çınar'da açılabilir; ayrı bir iş mahkemesinin bulunmadığı yerlerde iş davalarına asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabulucu, tarafların yerleşim yerindeki ya da işyerinin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosu tarafından atanır; Çınar'da oturan işçi, Diyarbakır'daki işverene karşı başvurusunu hangi büroya yapacağını yetkili mahkemeye göre belirlemelidir. Arabuluculuk görüşmesine katılmayan tarafın, davada yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabileceği de unutulmamalıdır.
Uzun Günler, Fazla Çalışma ve Servis
İnşaat ve hizmet sektöründe haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır ve zamlı ücret gerektirir. Fazla çalışmanın ispatında işyeri giriş-çıkış kayıtları, puantajlar ve birlikte çalışan tanıkların anlatımları önem taşır. İşverenin sağladığı servisle yolda geçen sürenin çalışma süresine sayılıp sayılmayacağı ise işin niteliğine ve servisin zorunlu olup olmadığına göre değişir; bu konu her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Bordrolarda fazla çalışma görünüyorsa ve işçi bordroyu itiraz kaydı koymadan imzalamışsa, bordrodaki tutarlardan fazlasının ispatı güçleşebilir.
Kıdem, İhbar ve Zamanaşımı
Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma gerekir ve işçinin haklı bir nedenle ayrılması ya da işverence haksız şekilde çıkarılması aranır. İhbar tazminatı, bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihlerde doğar. Kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti gibi alacaklarda zamanaşımı süresi beş yıldır. Yıllarca sigortasız ya da eksik gün bildirimiyle çalışılan durumlarda ise hizmet tespit davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Köydeki Tarım İşçiliği
Çınar'ın kırsal mahallelerinde hasat, sulama ve hayvan bakımında çalışanlar için önemli bir ayrım vardır: elli ve daha az işçi çalıştırılan tarım işlerinde İş Kanunu değil, Türk Borçlar Kanunu uygulanır. Bu işçilerin ücret ve kaza kaynaklı tazminat talepleri yine korunur; ancak kıdem tazminatı gibi İş Kanunu'na özgü haklar her durumda doğmayabilir. Çınar'da bir çiftlikte ya da büyük bir hayvancılık işletmesinde sürekli çalışan işçi için ise işyerinde çalışan sayısı ve işin niteliği yeniden değerlendirilmelidir; tarım dışı işlerin de yürütüldüğü işletmelerde İş Kanunu uygulanabilir.
Çınar'dan Sorular
İşten çıkarıldım ama bana yazılı bir şey verilmedi. Ne yapmalıyım?
Fesih tarihini ve şeklini gösteren kayıtları, mesajları ve tanıkları belirleyerek süresi içinde arabulucuya başvurmanız gerekir.
Çınar'da ya da il merkezinde çalışırken yaşadığınız bir iş uyuşmazlığını ilk görüşmede birlikte değerlendirebiliriz.
