Dicle'de çalışma hayatının bir yüzü tarımdır; diğer yüzü ise ilçe çevresinde yıllardır süren baraj, sulama kanalı ve pompaj tesisi gibi büyük altyapı projeleridir. Kralkızı Barajı'na bağlı sulama projelerinde çalışan işçilerin önemli kısmı, ihaleyi alan yüklenici şirketlerin ya da onların alt yüklenicilerinin işçisidir. Proje bittiğinde şantiye kapanır, şirket bölgeden ayrılır ve işçinin alacağını kimden isteyeceği belirsizleşir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Dicle'de yaşayan işçilere ve ilçedeki işverenlere iş hukukundan doğan uyuşmazlıklarda vekil olarak destek veriyoruz.
Şantiye Kapandı, Şirket Gitti: Kimden İstenir?
Kamu idaresi tarafından ihale edilen bir inşaatta işçiyi çalıştıran şirket ile işi ihale eden idare arasındaki ilişki, iş hukukunda asıl işveren ve alt işveren ilişkisi ya da yapım işi niteliğinde ihale ilişkisi olarak değerlendirilebilir. Asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulmuşsa asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden birlikte sorumludur. Ancak bir işin bütünüyle anahtar teslimi ihale edildiği durumlarda idarenin sorumluluğu farklı değerlendirilebilir. Bu ayrım dosyanın sonucunu doğrudan etkiler; bu nedenle sözleşmeler, hakediş kayıtları ve işçinin hangi işte çalıştığı ayrıntılı olarak incelenmelidir. Yüklenici şirketin ve alt yüklenicinin SGK kayıtları, işçinin çalıştığı dönemi ve işvereni gösteren en önemli belgedir.
Önce Arabuluculuk, Sonra Dava
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, yıllık izin ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya gidilmelidir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava davalının yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açılabilir; Dicle'deki bir şantiyede çalışmış işçi davasını Dicle'de açabilir. Ayrı bir iş mahkemesinin bulunmadığı yerlerde iş davalarına asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. İşçilik alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.
Şantiyede ve Tarlada İş Kazası
- Kazı ve kanal inşaatı: Göçük, iş makinesi çarpması, yüksekten düşme gibi kazalarda işveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığını ispat etmek durumundadır.
- Pompaj ve elektrik tesisleri: Elektrik çarpması ve mekanik kazalar.
- Tarım işleri: Elli veya daha az işçi çalıştırılan tarım işlerinde İş Kanunu uygulanmaz; ilişki Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde değerlendirilir, ancak tazminat hakkı ortadan kalkmaz.
İş kazası işveren tarafından üç iş günü içinde SGK'ya bildirilmelidir. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.
Dicle'den Sorular
Birkaç farklı şirkette aynı projede çalıştım; kıdemim birleşir mi?
Aynı işyerinde, alt işveren değişse de çalışma kesintisiz sürmüşse süreler birleştirilebilir. Asıl işverenin sorumluluğu bu durumda önem kazanır.
Sigortam eksik yatırıldı; ne yapabilirim?
Hizmet tespiti davası açılabilir. Bu dava, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Şirket iflas etti ya da ortadan kayboldu; alacağım ne olur?
Alt işverene ulaşılamıyorsa asıl işverenin birlikte sorumluluğu öne çıkar. Ayrıca işverenin iflası, konkordato ilan etmesi ya da hakkında aciz vesikası alınması hâlinde, son üç aya ait ödenmemiş ücretin belirli bir sınıra kadar İŞKUR üzerinden karşılanması için başvuru yapılabilir. Dicle'deki şantiyelerde çalışmış işçilerin puantaj, giriş kartı ve ücret ödeme kayıtlarını saklaması bu başvurularda belirleyicidir.
Dicle'de yaşadığınız bir iş uyuşmazlığında, belgelerinizi birlikte inceleyerek kimden ne talep edilebileceğini ve süreleri değerlendirebiliriz.
