Çınar'da bir miras açıldığında paylaşılacak olan çoğu zaman yalnızca tarla değildir. Hububat ekilen araziler, sulama kuyuları, sürüler, traktör ve biçerdöver gibi makineler, köydeki ortak avlulu ev ve bazen de Diyarbakır'da alınmış bir daire aynı terekede bir araya gelir. İl merkezine yakın ve yola cepheli bazı arazilerin son yıllarda arsa olarak değer kazanması da mirasçılar arasındaki dengeleri değiştirebilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Çınar'dan kalan terekelerde mirasçılara paylaşımın her aşamasında vekillik yapıyoruz.
Mirasçılık Belgesi ve Terekenin Tespiti
Mirasçılık belgesi noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Bu belge yalnızca tapu intikali için değil, SGK'dan ölüm aylığı bağlanması, banka hesaplarının çekilmesi ve tarım desteklemelerinin devri gibi işlemler için de gereklidir. Çınar'daki taşınmazlar ilçe tapu müdürlüğünde mirasçılar adına intikal ettirilir. Terekede hangi malların bulunduğu tam bilinmiyorsa, tapu, araç ve banka kayıtları sorgulanmalıdır; hayvanların ve makinelerin kayıtları da ayrıca incelenmelidir. Çınar'da murisin adına kayıtlı sürünün ya da makinenin fiilen mirasçılardan birinin elinde bulunduğu durumlarda, bu malların değeri ve ölümden sonra elde edilen gelirler paylaşım hesabında ayrıca dikkate alınır.
Borçlu Bir Tereke: Üç Aylık Süre
Tarım kredisi, bayi borçları ve banka kredileri mirasçılara geçer. Terekenin borca batık olduğu düşünülüyorsa, mirasçılar ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Murisin ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır; bu durumun tespiti için ayrıca dava açılabilir ve bu dava üç aylık süreye bağlı değildir. Mirası reddetmek isteyen kişinin bu süreçte tereke mallarını satması ya da hasadı kendi adına pazarlaması, mirası kabul ettiği şeklinde yorumlanabilir.
Değer Kazanan Arsalar ve Paylaşım
Diyarbakır'a yakın konumdaki bazı tarlaların imar planına girmesi ya da yol kenarında kalması, paylaşımda değer farkı yaratır. Mirasçılar paylaşım üzerinde anlaşabiliyorsa yazılı bir paylaşma sözleşmesi yapılabilir. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde açılır; dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Tarım arazilerinin belirli büyüklüğün altında bölünememesi nedeniyle, mahkeme çoğu zaman taşınmazın satışına karar verir; bu nedenle değerin doğru tespit edilmesi ve satış öncesinde bir mirasçının diğerlerinin payını almaya hazır olup olmadığının konuşulması önemlidir.
Mirastan Feragat ve Sağlığında Yapılan Devirler
Bazı ailelerde bir mirasçı, sağlığında murisle anlaşarak bir karşılık almak suretiyle mirastan feragat eder. Mirastan feragat sözleşmesinin geçerli olabilmesi için resmî şekilde yapılması gerekir; sözlü anlaşmalar ya da adi yazılar bu sonucu doğurmaz. Murisin sağlığında yaptığı devirlerin saklı payları zedelemesi hâlinde tenkis davası, bir yıllık ve on yıllık süreler içinde açılabilir. Devir tapuda satış gibi gösterilmiş ancak gerçekte karşılıksız yapılmışsa, diğer mirasçılar muvazaa iddiasıyla tapu iptali ve tescil davası açabilir; Çınar'daki tarlalara ilişkin bu davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Çınar'dan Sorular
Babamdan kalan sürüyü kardeşim satıyor; durdurabilir miyim?
Paylaşma yapılana kadar tereke mirasçıların elbirliği mülkiyetindedir; tek başına tasarruf edilemez. Gerektiğinde tereke için mahkemeden koruma önlemleri istenebilir.
Çınar'daki bir mirasın paylaşımında, ailenin dengelerini de gözeterek izlenecek yolu ilk görüşmede birlikte belirleyebiliriz.
