Silvan'da miras dosyaları genellikle iki tür taşınmaz etrafında şekillenir: köylerdeki tarla, bahçe ve mera kenarındaki araziler ile ilçe merkezindeki eski aile evleri. Mirasçıların bir kısmının köyde kalması, diğerlerinin Diyarbakır'a, büyükşehirlere ya da yurt dışına yerleşmiş olması ise paylaşımı hem hukuken hem de pratik olarak zorlaştırır. Bazı ailelerde mirasçılardan biriyle yıllardır irtibat kurulamamıştır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Silvan'dan kalan terekelerde mirasçılara, tereke tespitinden paylaşıma kadar vekillik yapıyoruz.
Mirasçılık Belgesi ve Tereke Tespiti
Mirasçılık belgesi noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Belgeyle birlikte murisin adına kayıtlı taşınmazlar, araçlar ve banka hesapları tespit edilmelidir. Murisin ne bıraktığı tam olarak bilinmiyorsa, tapu ve banka kayıtlarının toplu sorgusu yapılabilir; bazı durumlarda mahkemeden tereke tespiti istenir. Silvan'daki taşınmazların mirasçılar adına intikali ilçe tapu müdürlüğünde yapılır. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi de süresi içinde verilmelidir. Silvan'daki köy arazilerinin bir kısmında kadastro kaydı ile fiilî kullanım birbirini tutmayabilir; tapuda murisin adına görünen parselin bugün kimin tarafından ekildiği, paylaşım görüşmelerinden önce netleştirilmelidir. Aksi hâlde mirasçılar, fiilen ellerinde olmayan bir arazinin değerini paylaşmaya çalışırken yeni bir uyuşmazlığın içine düşebilir.
Ulaşılamayan ya da Gaip Mirasçı
Yıllar önce yurt dışına gidip haber alınamayan bir kardeş ya da adresi bilinmeyen bir mirasçı, tüm paylaşımı durdurabilir. Bu durumda sulh hukuk mahkemesinden mirasçılara bir temsilci atanması istenebilir; temsilci, paylaşım sürecinde ulaşılamayan mirasçının haklarını korur. Uzun süredir haber alınamayan kişi için ayrıca gaiplik kararı da gündeme gelebilir. Tebligatın yapılamaması, ortaklığın giderilmesi davalarında en sık rastlanan gecikme nedenidir; adres araştırmasının dava öncesinde yapılması süreci kısaltır.
Anlaşarak Paylaşmak: Paylaşma Sözleşmesi
Mirasçılar anlaşabiliyorsa, mahkemeye gitmeden yazılı bir paylaşma sözleşmesi yapılabilir. Sözleşmede her taşınmazın kime kalacağı, payını devreden mirasçıya ödenecek bedel ve tapu devrinin ne zaman yapılacağı açıkça yazılmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır; bu dava sulh hukuk mahkemesinin görevindedir ve dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Tarihî Dokudaki Evler
Silvan'ın tarihî merkezinde, tescilli bir yapı ya da sit alanı içinde kalan bir ev miras kaldığında, mirasçıların bu evi yıkıp yeniden yapması ya da esaslı onarım yapması koruma kurulunun iznine bağlı olabilir. Paylaşım sırasında evin değerinin belirlenmesinde bu kısıtlamalar da dikkate alınır. Satış yoluyla ortaklığın giderilmesinde, alıcıların bu sınırlamaları bilmesi beklenen bedeli etkileyebilir.
Vasiyetname, Tenkis ve Mirasın Reddi
Murisin vasiyetnamesi şekil şartlarına uymuyorsa ya da muris ehliyetsizken yapılmışsa iptali istenebilir; bu dava, vasiyetnamenin ve iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir; bu dava da saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Murisin sağlığında çocuklarından birine yaptığı devirlerin denkleştirmeye tabi olup olmadığı da paylaşım hesabında ayrıca incelenir. Borçlu bir murisin terekesi söz konusuysa, mirasçılar ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir.
Silvan'dan Bir Soru
Köydeki tarlayı kardeşlerim kullanıyor; ben İstanbul'dayım. Payımı nasıl alabilirim?
Önce paylaşım konusunda anlaşma aranır; sonuç alınamazsa arabuluculuk sonrasında ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Süreç vekaletnameyle Silvan'a gelmeden yürütülebilir.
Silvan'daki bir mirasın paylaşımında izlenecek yolu ilk görüşmede birlikte belirleyebiliriz.
