Tazminat hukuku, bir zararın kimin kusuruyla doğduğunu ve bu zararın nasıl karşılanacağını sorar. Düzce'de bu soru çok farklı olaylarda karşımıza çıkar: Bolu Dağı geçişinde yaşanan zincirleme bir kaza, organize sanayi bölgesindeki bir fabrikada parmak kaybına yol açan pres kazası, depremde ağır hasar gören ve projeye aykırı yapıldığı ortaya çıkan bir bina, yağışlardan sonra taşan bir dere yatağı ya da bakımsız bir yolda meydana gelen düşme. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Düzce'de zarar görenlere ve tazminat talebiyle karşılaşanlara hukuki destek veriyoruz.
Zararın Kaynağına Göre Yol Haritası
Tazminat davasının hangi mahkemede açılacağı, zararın kaynağına bağlıdır. Bu ayrımı baştan doğru yapmak, aylarca süren bir görevsizlik kararının önüne geçer.
- Haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık: Asliye hukuk mahkemesi. Düzce merkezde ve Akçakoca ile Yığılca adliyelerinde bu mahkemeler bulunur.
- İş kazası: Düzce merkezdeki iş mahkemeleri; iş mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar.
- Kamu idaresinin eylem ve işlemleri: İdari yargı, tam yargı davası. Düzce'de 2024 yılında kurulan Düzce İdare Mahkemesi bu davalara bakar; istinaf mercii Ankara Bölge İdare Mahkemesidir.
- Tüketici işlemleri: Ayıplı araç ya da konut alımı gibi uyuşmazlıklarda tüketici davalarına bakmakla görevli mahkeme; parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda önce tüketici hakem heyeti.
Depremden Doğan Zarar ve Sorumluluk
1999 depremlerinin acı tecrübesi, Düzce'de yapı güvenliği bilincini yükseltti; ancak 2022'deki Gölyaka merkezli deprem, bazı binalarda hâlâ ciddi kusurlar bulunduğunu gösterdi. Hasarın zemin, proje ya da uygulama hatasından kaynaklandığı ileri sürülüyorsa müteahhidin, yapı denetim kuruluşunun ve kimi durumlarda ruhsat veren idarenin sorumluluğu ayrı ayrı incelenir. Zorunlu deprem sigortası bina hasarını poliçe limiti içinde karşılar; limitin üzerindeki zarar ve eşya kaybı için kusurlu tarafa karşı dava gündeme gelebilir. Bu dosyalarda bilirkişi incelemesi, projenin ve zemin etüdünün temini davanın omurgasını oluşturur.
Maddi ve Manevi Tazminat Kalemleri
Maddi tazminat; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatını kapsar. Manevi tazminat ise kişinin yaşadığı acı ve elemi bir ölçüde gidermeye yöneliktir; miktarını hâkim olayın özelliklerine göre takdir eder. Çalışma gücü kaybı oranı, sağlık kurulu raporu ve aktüerya hesabıyla belirlenir. Düzce'de geliri mevsime bağlı olan fındık üreticileri veya serbest çalışan esnaf için kazanç kaybının ispatı ayrıca özen ister; vergi kayıtları, ürün satış belgeleri ve tanık beyanları birlikte kullanılır.
Süreler ve Zamanaşımı
Haksız fiilden doğan tazminat talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır. İdarenin eyleminden doğan zararlarda ise önce idareye başvuru yapılması ve dava açma süresinin bu başvuruya göre hesaplanması gerekir; bu süreler kısadır ve kaçırıldığında telafisi yoktur.
Taşkın, Heyelan ve Komşu İnşaatı
Batı Karadeniz'in yağış rejimi, Düzce'de dere taşkınları ve heyelanları gündemde tutar. Dere yatağının zamanında temizlenmemesi, menfezlerin yetersiz kalması ya da imar planında taşkın riskinin göz ardı edilmesi sonucu eve, ahıra veya bahçeye zarar gelmişse ilgili idarenin hizmet kusuru tartışılır. Bu dosyalarda olaydan hemen sonra hasar tespiti yaptırmak, yetkili kurumların raporlarını toplamak ve fotoğraflarla durumu belgelemek önemlidir. Mahkemeden delil tespiti istenmesi de mümkündür.
Kent merkezinde ise yeni yapılan bir binanın kazısı sırasında komşu binada çatlak oluşması gibi komşuluk zararları sık yaşanır. Müteahhit ve yapı sahibi bu zarardan sorumlu tutulabilir; zararın kazıdan önce var olup olmadığını gösterecek fotoğraf ve tespitler davayı kolaylaştırır. Hayvan saldırısı, işyerinde kayıp düşme ya da elektrik çarpması gibi olaylarda da tazminat sorumluluğu, işletenin veya bina malikinin özen yükümlülüğüne göre değerlendirilir.
Düzce'den Sık Sorulanlar
Belediyenin açık bıraktığı çukura düştüm, kime dava açarım?
Hizmet kusuru varsa idareye başvurup ardından Düzce İdare Mahkemesinde tam yargı davası açılır. Olay yerinin fotoğrafları ve hastane kayıtları hemen saklanmalıdır.
Ceza davası sürerken tazminat davası açabilir miyim?
Evet. Ceza davasının sonucunu beklemek zorunlu değildir; ancak ceza dosyasındaki kusur raporu ve deliller tazminat davasında da kullanılabilir.
Zorunlu deprem sigortası olmayan evim hasar gördü, ne yapabilirim?
Poliçe yoksa sigortadan ödeme alınamaz; ancak hasarın yapım hatası ya da imar denetimindeki kusurdan kaynaklandığı ispatlanabiliyorsa müteahhide, yapı denetim kuruluşuna veya idareye karşı dava yolu açıktır. Düzce'de 2022 depreminden sonra yapılan hasar tespit kayıtları bu dosyalarda önemli bir başlangıç belgesidir.
Düzce'de uğradığınız bir zararın tazmini için hangi yolu izleyeceğinizi birlikte değerlendirmek isterseniz, olayla ilgili belgelerinizle Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşebilirsiniz.
