Düzce'de miras denince akla önce fındık bahçeleri, mısır tarlaları ve köydeki ata evi gelir. Kuşaklar boyunca bölünmeden aktarılan bu taşınmazlar, bugün çoğu zaman onlarca hissedarın adına kayıtlıdır. Mirasçıların bir kısmı İstanbul'da, Kocaeli'de ya da yurt dışında yaşarken bahçeyi köyde kalan kardeş işler; hasat geliri, ağaçların bakımı ve evin kullanımı yıllarca konuşulmadan sürer, sonra bir ölümle birlikte hepsi aynı anda masaya gelir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Düzce genelinde mirasın tespiti, paylaşımı ve miras kaynaklı davalarda ailelere hukuki destek veriyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Mirasçılık belgesi, mirasçıların ve paylarının kimler olduğunu gösterir. Herhangi bir noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Düzce merkezde ve Akçakoca ile Yığılca adliyelerinde sulh hukuk mahkemeleri bulunur; Gölyaka, Kaynaşlı, Cumayeri, Çilimli ve Gümüşova'da yaşayanlar için başvuru Düzce merkezdeki sulh hukuk mahkemesine yapılır. Yabancı bir unsur varsa, örneğin mirasçılardan biri başka bir ülkenin vatandaşlığına geçmişse, belgenin mahkemeden alınması gerekebilir.
Mirası Reddetmek: Üç Aylık Süre
Murisin borçları malvarlığından fazlaysa mirasçılar mirası reddedebilir. Yasal mirasçılar için süre, murisin ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır. Ret beyanı murisin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır. Fındık bahçesi için kullanılmış tarım kredisi, traktör borcu ya da kefaletler varsa, süre dolmadan malvarlığı ve borçlar dikkatle araştırılmalıdır. Ölüm anında murisin ödeme gücünden yoksun olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır; bunun tespiti ayrıca istenebilir.
Hisseli Bahçe ve Tarlalarda Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılar paylaşım konusunda anlaşamazsa taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır. Mahkeme önce aynen taksimin mümkün olup olmadığına bakar; mümkün değilse taşınmazın satışına ve bedelin paylaşılmasına karar verir. Tarım arazilerinde 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, arazinin asgari büyüklüğün altına bölünmesini sınırlar. Bu nedenle küçük fındık bahçelerinde aynen taksim çoğu zaman mümkün olmaz ve satış gündeme gelir. Dava açılmadan önce mirasçılar arasında bir paylaşma sözleşmesi yapılabilirse uzun bir süreç önlenebilir.
Düzce'de sık rastlanan bir durum da tapudaki malikin onlarca yıl önce ölmüş olması ve mirasın hiç intikal ettirilmemesidir. Önce mirasçılık belgeleri zincirleme olarak alınır, ardından taşınmaz mirasçılar adına tescil edilir. Kadastro sırasında yanlış yazılmış bir sınır ya da eksik tescil varsa, bunun için ayrıca dava açılması gerekebilir.
Saklı Pay, Tenkis ve Muris Muvazaası
Murisin sağlığında bir çocuğuna bahçe ya da ev devretmesi, diğer çocukların saklı paylarını zedeleyebilir. Bu durumda tenkis davası açılabilir. Devir satış gibi gösterilmiş ama gerçekte bağış niteliği taşıyorsa, mirasçılar muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür. Köyde tapuyu kardeşlerden birine satış göstererek devretme alışkanlığı, Düzce'de bu tür davaların sık açılmasına yol açar.
Gurbetteki Mirasçılar ve Vergi Beyanı
Düzce'den büyük şehirlere ya da Almanya, Hollanda gibi ülkelere göç etmiş mirasçılar, paylaşım sürecinde çoğu zaman vekâletname ile temsil edilir. Yurt dışında düzenlenen vekâletnamenin Türk konsolosluğunda yapılması ya da apostil şerhi taşıması gerekir; vekâletnamenin tapuda satış, dava açma veya feragat gibi işlemleri açıkça kapsayıp kapsamadığı kontrol edilmelidir. Mirasçıların veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermesi de unutulmamalıdır. Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'de ise beyan süresi ölüm tarihinden itibaren dört ay, mirasçılar yurt dışındaysa altı aydır.
Düzce'ye özgü bir başka konu, 1999 depremlerinde aynı ailenin birden fazla ferdinin hayatını kaybetmesinden doğan miras dosyalarıdır. Kimin kimden önce öldüğü ispat edilemiyorsa Türk Medeni Kanunu birlikte ölüm karinesini uygular; bu durumda ölenler birbirine mirasçı olmaz. Yıllar sonra intikal işlemi yapılırken bu karine, mirasçılar listesini tamamen değiştirebilir.
Miras Konusunda Düzce'den Sorular
Yıllarca bahçeyi tek başıma işledim, bunun karşılığını alabilir miyim?
Paydaşlardan biri ortak taşınmazı tek başına kullanıyorsa diğerleri ecrimisil isteyebilir; bahçeyi işleyen paydaşın yaptığı zorunlu masraflar ise paylaşımda dikkate alınabilir. Her iki talep de belge ve tanıkla desteklenmelidir.
Vasiyetname nasıl hazırlanır?
Resmî vasiyetname noterde, el yazılı vasiyetname ise baştan sona murisin el yazısıyla, tarih ve imza içerecek biçimde hazırlanır. Saklı paylara dikkat edilmesi, ileride iptal ve tenkis davalarını azaltır.
Mirasçılardan biri payını satmak istiyor, engel olabilir miyiz?
Paylı mülkiyette her paydaş payını devredebilir; ancak pay üçüncü kişiye satılırsa diğer paydaşlar yasal önalım hakkını kullanabilir. Elbirliği hâlindeki mirasta, miras paylaşılmadan tek bir taşınmazdaki payın tapuda devri mümkün değildir; önce paylı mülkiyete geçiş veya paylaşım gerekir. Düzce'deki aile bahçelerinde bu ayrım çoğu zaman bilinmez ve hatalı sözleşmelere yol açar.
Düzce'de miras paylaşımı ya da hisseli taşınmazlar konusunda bir uyuşmazlık yaşıyorsanız, tapu kayıtları ve aile bilgileriyle birlikte Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek izlenecek yolu birlikte belirleyebiliriz.
