Düzce'de hukuki uyuşmazlıkların büyük kısmı, aslında yazılması gereken ama hiç yazılmamış ya da eksik yazılmış bir sözleşmeden doğar. Kentsel dönüşüm kapsamında yıkılıp yeniden yapılan bir binanın malikleri ile müteahhit arasındaki anlaşma, fındık tüccarıyla üretici arasındaki sözlü satış, bir yan sanayi firmasının ana üreticiyle yaptığı tedarik çerçeve sözleşmesi ya da Akçakoca'da sezonluk kiralanan bir işletme için yapılan sözleşme, sonradan çıkacak sorunların büyüklüğünü belirler. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Düzce'de sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların çözümünde destek veriyoruz.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri
1999 depremlerinden sonra yeniden kurulan Düzce'de, bugün bir kısım binaların yenilenmesi ve 2022 depreminden sonra riskli yapıların dönüşümü gündemde. Kat karşılığı inşaat sözleşmesi, arsa malikleri ile müteahhit arasında hem bir eser sözleşmesi hem de taşınmaz satış vaadi niteliği taşır. Bu nedenle noterde düzenleme şeklinde yapılması geçerlilik koşuludur. Sözleşmede şu hususlar açıkça yer almalıdır:
- Hangi bağımsız bölümlerin kime ait olacağı, kat ve cephe bilgisiyle birlikte.
- İnşaatın başlama ve teslim tarihleri, gecikme hâlinde ödenecek cezai şart veya kira yardımı.
- Kullanılacak malzemenin niteliği, teknik şartname ve projeye uygunluk.
- Müteahhide tapu devrinin inşaatın ilerleme seviyesine göre kademeli yapılması.
- Müteahhidin işi bırakması hâlinde sözleşmenin feshi ve tasfiye usulü.
Tapu devrinin baştan ve topluca yapılması, müteahhidin işi yarım bırakması durumunda maliklerin ciddi kayıplar yaşamasına yol açabilir. Kademeli devir, maliklerin en güçlü güvencesidir.
Satış, Tedarik ve Fason Üretim
Düzce'deki sanayi işletmeleri çoğunlukla büyük üreticilere parça ve yarı mamul tedarik eder. Tedarik sözleşmelerinde fiyat ayarlaması, döviz ve hammadde maliyetindeki artışların nasıl yansıtılacağı, minimum alım taahhüdü, kalite kontrol prosedürü ve sözleşmenin sona erme koşulları açıkça düzenlenmelidir. Fason üretimde ise kalıp, makine ve tasarım üzerindeki mülkiyet ile gizlilik yükümlülükleri ayrıca yazılmalıdır.
Fındık ticaretinde sözleşmeler çoğu zaman sözlü yapılır. Tarım ürünlerinin satışı için yazılı şekil zorunlu değildir; ancak fiyatın hangi tarihe göre belirleneceği, teslim yeri ve ödeme vadesi yazılı olmadığında uyuşmazlık çıkması kaçınılmazdır. Basit bir yazılı belge bile ispatı büyük ölçüde kolaylaştırır.
Cezai Şart, Fesih ve Uyarlama
Cezai şart, borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenecek bedeli önceden belirler. Hâkim aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirebilir; ancak tacirler arasındaki sözleşmelerde tacir sıfatına sahip borçlu, cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle indirilmesini isteyemez. Bu fark, Düzce'deki şirketlerin aralarında imzaladığı sözleşmelerde cezai şart oranının dikkatle belirlenmesini gerektirir.
Sürekli borç ilişkilerinde, örneğin uzun süreli kira veya tedarik sözleşmelerinde, haklı sebeple fesih mümkündür. Sözleşmenin yapıldığı sırada öngörülemeyen ve taraflardan kaynaklanmayan olağanüstü bir durum, borçlu için ifayı aşırı ölçüde güçleştirmişse aşırı ifa güçlüğü nedeniyle uyarlama istenebilir. Deprem ya da ani maliyet artışları gibi olaylarda bu imkân gündeme gelir; ancak her fiyat artışı uyarlama sebebi sayılmaz.
Eser ve Kira Sözleşmeleri
Ev tadilatı, çatı yenileme ya da fabrika binasına ek yapılması gibi işlerde eser sözleşmesi kurulur. Yüklenicinin işi zamanında ve ayıpsız teslim etme borcu, iş sahibinin ise eseri muayene edip ayıpları bildirme külfeti vardır. Kira sözleşmelerinde ise depozito, tadilat izni, alt kiralama ve tahliye koşulları yazılı olmalıdır. Akçakoca'da sezonluk işletme kiralamalarında, işletme ruhsatının kim adına alınacağı ve demirbaşların teslimi de sözleşmeye konulmalıdır.
Uyuşmazlık Çıktığında Düzce'de İzlenecek Yol
Karşı taraf sözleşmeye uymadığında ilk adım, çoğu zaman noter aracılığıyla gönderilen bir ihtarnamedir. İhtarname, borçluyu temerrüde düşürür, ifa için süre verir ve ileride sözleşmeden dönme ya da fesih hakkının kullanılmasına zemin hazırlar. Ardından uyuşmazlığın türüne göre yol belirlenir: Taraflar tacir ise ve konu para alacağıysa önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Taraflardan biri tüketiciyse, belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulur; üzerindeki tutarlarda da dava açmadan önce arabuluculuk dava şartıdır. Diğer durumlarda dava, Düzce'deki asliye hukuk mahkemesinde ya da sözleşmede kararlaştırılan yetkili yerde açılır.
Düzce'de sözleşme uyuşmazlıklarında en çok yaşanan sorun ispattır. Banka dekontları, e-posta ve mesaj yazışmaları, teslim tutanakları ve fotoğraflar, yazılı bir sözleşme bulunmadığında bile ilişkinin içeriğini ortaya koyabilir. Bu belgelerin uyuşmazlık başlamadan düzenli olarak saklanması büyük avantaj sağlar.
Sık Sorulanlar
Hazır matbu sözleşme imzalamak riskli midir?
Genel işlem koşulları içeren sözleşmelerde, karşı tarafa açıkça bilgi verilmeyen ve onun aleyhine olan hükümler yazılmamış sayılabilir. Yine de imzadan önce okumak ve gerekirse müzakere etmek en güvenli yoldur.
Düzce'de imzalamak üzere olduğunuz ya da uygulanmasında sorun yaşadığınız bir sözleşme varsa, metni birlikte incelemek için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
