Düzce'nin ticari hayatı iki farklı ritimle akar. Bir yanda il merkezindeki organize sanayi bölgelerinde otomotiv yan sanayi, orman ürünleri, plastik, gıda ve tekstil işletmeleri, büyük ölçüde İstanbul, Kocaeli ve Sakarya'daki ana üreticilerle sözleşmeye dayalı bir tedarik zinciri içinde çalışır. Öbür yanda fındık hasadıyla birlikte hareketlenen tüccarlar, kırma tesisleri ve depolar, kırsaldan kente uzanan geleneksel bir ticaret ağı oluşturur. Bu iki dünya, hukuki uyuşmazlıklar bakımından da farklı sorunlar üretir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Düzce'de tacirlere, şirket ortaklarına ve üreticilere ticaret hukukunda destek veriyoruz.
Ticari Davalarda Önce Arabuluculuk
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Düzce'deki bir fabrikanın tedarikçisine ödemediği fatura bedeli ya da ayıplı teslim edilen parçalar nedeniyle istenen bedel indirimi bu kapsama girer. Arabuluculukta anlaşılamazsa dava, ticari davalara bakmakla görevli mahkemede açılır. Düzce'de ayrı bir asliye ticaret mahkemesinin bulunup bulunmadığı dosyaya göre kontrol edilmelidir; ticaret mahkemesi kurulmamış yerlerde ticari davalara asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar. İstinaf incelemesi Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinin hukuk dairelerinde yapılır.
Taraflar sözleşmede yetkili mahkeme olarak İstanbul ya da Kocaeli'yi belirlemiş olabilir. Tacirler arasında yapılan yetki sözleşmeleri kural olarak geçerlidir; bu nedenle Düzce'de faaliyet gösteren bir şirketin, sözleşmeyi imzalamadan önce yetki ve tahkim maddelerini dikkatle incelemesi gerekir. Uyuşmazlık çıktıktan sonra uzak bir şehirde yürüyecek bir dava, küçük bir işletme için ciddi maliyet demektir.
Sanayi Tedarik Zincirinde Tipik Uyuşmazlıklar
- Ayıplı mal ve ihbar süreleri: Tacirler arasındaki satışta açık ayıplar teslimden itibaren iki gün, hemen fark edilemeyecek ayıplar ise teslimden itibaren sekiz gün içinde satıcıya bildirilmelidir. Bu sürelerin kaçırılması, haklı bir talebi bile zayıflatır.
- Sipariş iptali ve kalıp bedelleri: Ana sanayinin siparişi azaltması ya da projeyi iptal etmesi durumunda, yan sanayi firmasının yaptığı kalıp ve hammadde yatırımlarının kime ait olacağı sözleşmeye göre belirlenir.
- Cari hesap mutabakatı: Faturaların itiraz edilmeden kabul edilmesi ve ticari defter kayıtları, alacak davalarında güçlü delildir. Kayıtların düzenli tutulması dava riskini azaltır.
- Nakliye ve lojistik: TEM otoyolu üzerinden taşınan yüklerde hasar ya da gecikme, taşıyıcının sorumluluğu ve sınırları bakımından ayrı değerlendirme ister.
Fındık Ticaretinde Emanet Ürün ve Tüccar Alacakları
Batı Karadeniz'in pek çok yerinde olduğu gibi Düzce'de de üreticiler, hasat ettikleri fındığı satmadan önce tüccarın deposuna emanet bırakabilir. Fiyat yükseldiğinde satmak üzere bırakılan bu ürünün kayıtları çoğu zaman basit bir makbuz ya da deftere yazılan bir nottan ibarettir. Tüccarın mali sıkıntıya girmesi, deponun boşaltılması veya ürünün sahibinin bilgisi dışında satılması hâlinde, üreticinin hakkını ispat etmesi güçleşir. Bu dosyalarda emanet makbuzları, müstahsil makbuzları, tanıklar ve banka hareketleri birlikte değerlendirilir. Emanet ürünün izinsiz satışı, hukuki talebin yanında güveni kötüye kullanma suçu yönünden de incelenebilir.
Şirket Ortaklığı ve Aile İşletmeleri
Düzce'deki şirketlerin önemli bir kısmı aile işletmesi olarak kurulmuş limited şirketlerdir. Kurucu kuşaktan sonraki kuşağa geçişte, ortaklardan birinin şirketten çıkmak istemesi, kâr dağıtımı yapılmaması, müdürün şirket varlıklarını kendi işleri için kullanması gibi sorunlar ortaya çıkar. Limited şirkette ortak, haklı sebeplerin varlığı hâlinde mahkemeden çıkma izni isteyebilir; şirket de esas sözleşmede öngörülen sebeplerle veya haklı sebeple bir ortağın çıkarılmasını talep edebilir. Genel kurul kararlarına karşı iptal davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Ortaklar arasında ileride çıkabilecek çatışmaları azaltmak için esas sözleşmeye pay devri, önalım ve ortaklıktan çıkma koşullarına ilişkin açık hükümler konulması önerilir.
Çek, Senet ve Haksız Rekabet
Sanayi ve ticaret çevrelerinde vadeli çek hâlâ yaygın bir ödeme aracıdır. Karşılıksız çıkan çekler için kambiyo takibi yapılabilir; çekin ibraz süresi içinde bankaya sunulması ve karşılıksız işleminin yaptırılması, hem takip hem de cezai yaptırım açısından önemlidir. Çalışanın rakip firmaya geçerken müşteri listesi ya da teknik çizimleri götürmesi, benzer ürünlerin yanıltıcı biçimde piyasaya sürülmesi gibi durumlar ise haksız rekabet davasının konusu olabilir.
Düzce'den Sorular
Tedarikçi şirketimiz konkordato ilan etti, alacağımız ne olacak?
Geçici mühlet kararıyla birlikte takipler durur. Alacaklar komiserin yapacağı davet üzerine süresinde bildirilmeli, konkordato projesi incelenerek oylamaya katılınmalıdır.
Şirket kurarken nelere dikkat etmeliyiz?
Şirket türü, sermaye, yönetim yetkisi ve ortaklar arasındaki ilişkiyi düzenleyen hükümler baştan doğru kurulmalıdır. Düzce'de aile bireyleri arasında kurulan şirketlerde, ileride ortaklıktan çıkışın nasıl olacağı mutlaka yazılı hâle getirilmelidir.
Düzce'de ticari faaliyetinizle ilgili bir sözleşme, alacak ya da ortaklık sorunu yaşıyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz.
