Gümüşhane'nin ticari hayatı büyük holdinglerden değil, aile işletmelerinden oluşur. İl merkezinde kuşaktan kuşağa geçen pestil ve köme imalathaneleri, kuşburnu ve dut gibi yerel ürünleri işleyen küçük üreticiler, inşaat ve nakliye firmaları, maden sahalarına ve büyük şantiyelere hizmet veren alt yükleniciler, Kelkit ve Şiran'da ise hayvan ticareti yapan işletmeler ve tarımsal kooperatifler ilin ekonomisinin omurgasını oluşturur. Bu işletmelerin çoğunda ortaklar akraba, sözleşmeler sözlü, hesaplar ise güvene dayalıdır. Uyuşmazlık çıktığında sorun da buradan başlar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Gümüşhane'deki tacirlere ve şirketlere ticari uyuşmazlıklarda danışmanlık ve vekillik yapıyoruz.
Gümüşhane'de Ticari Davalar Hangi Mahkemede Görülür?
Gümüşhane'de ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmadığından, ticari davalara asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar. Bu ayrım önemsiz bir teknik ayrıntı değildir: ticari davalarda basit yargılama usulü ve ticari işlere özgü kurallar uygulanır, ispat ve faiz konularında farklı hükümler devreye girer. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İlk derece kararlarına karşı istinaf incelemesi Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Aile Şirketlerinde Ortaklık Uyuşmazlıkları
Bir pestil imalathanesi ya da inşaat firması çoğu zaman kardeşler, kuzenler ya da baba ile oğullar arasında kurulmuş bir limited şirket ya da adi ortaklık şeklinde faaliyet gösterir. Kurucu ortaklardan biri vefat ettiğinde mirasçıların şirkete girip giremeyeceği, ortaklardan birinin şirketten ayrılmak istemesi ya da şirket varlıklarının bir ortak tarafından kişisel işler için kullanılması sık rastlanan sorunlardır.
- Limited şirkette ortaklıktan çıkma ve çıkarılma: Haklı sebeple çıkma davası, esas sözleşmede öngörülen çıkarılma sebepleri ve ayrılma akçesinin hesaplanması.
- Müdürün sorumluluğu: Şirketi kendi lehine kullanan ya da kayıt dışı satış yapan müdür ortağa karşı sorumluluk davası.
- Genel kurul kararlarının iptali: Usulsüz çağrı, kanuna ya da esas sözleşmeye aykırı karar alınması.
- Adi ortaklığın tasfiyesi: Şirket kurmadan yürütülen ortak işlerde ortaklığın sona ermesi ve hesap görülmesi.
Bu uyuşmazlıkların çoğu, kuruluş aşamasında yazılı bir ortaklık sözleşmesi ya da ayrıntılı bir esas sözleşme hazırlanarak önlenebilir. Özellikle miras yoluyla pay devri, ortaklar arası önalım hakları ve kâr dağıtım esaslarının baştan yazılması tavsiye edilir.
Ticari Alacak, Çek ve Senet
Gümüşhane'de yöresel ürün üreticileri mallarını büyükşehirlerdeki toptancılara, marketlere ve hediyelik eşya satıcılarına gönderir; alacaklar çoğu zaman vadeli çek ya da cari hesap üzerinden tahsil edilir. Karşılıksız çıkan bir çek, ödenmeyen faturalar ya da teslim edilen malın ayıplı olduğu iddiası, bu ilişkilerin tipik uyuşmazlıklarıdır. Fatura, irsaliye, kargo kaydı ve yazışmalar ticari alacağın ispatında belirleyicidir. Tacirler arasında faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmemesi, faturanın içeriğinin kabul edildiği yönünde bir karine oluşturur. Çek ve senede dayalı alacaklarda ise kambiyo senetlerine özgü takip yolu daha hızlı bir tahsil imkânı sunar.
Maden ve Şantiye Alt Yüklenicileri
İldeki maden sahaları ile baraj ve yol şantiyelerine nakliye, iş makinesi kiralama, yemek ve konaklama hizmeti veren yerel firmalar için en büyük risk, büyük yüklenicinin ödemeleri geciktirmesi ya da proje bitiminde hesapların kapatılmamasıdır. Bu ilişkilerde hakediş tutanakları, yapılan işin miktarını gösteren puantaj ve tartı kayıtları ile e-posta yazışmaları, alacağın ispatında kullanılacak başlıca belgelerdir. Sözleşmede yetkili mahkeme olarak büyükşehir mahkemelerinin kararlaştırılmış olması da Gümüşhane'deki küçük firmalar için önemli bir pratik dezavantajdır; tacirler arasında yapılan yetki sözleşmeleri kural olarak geçerlidir.
Kooperatifler ve Haksız Rekabet
Kelkit ve Şiran'daki tarımsal kalkınma kooperatifleri, hayvancılık projeleri ve hibe programları nedeniyle önemli bir ekonomik rol üstlenir. Kooperatif ortaklarının yönetim kuruluna karşı hesap sorması, ortaklıktan çıkarılma kararlarına itiraz ve kooperatif borçlarından ortakların sorumluluğu sık gündeme gelen konulardır. Pestil ve köme gibi ilin adıyla anılan ürünlerde ise başka yerlerde üretilen ürünlerin Gümüşhane ürünü gibi satılması ya da tanınmış bir imalathanenin ambalajının taklit edilmesi, haksız rekabet davası ve marka korumasını gündeme getirir.
Karşılıksız çek aldım; hemen ne yapmalıyım?
Çek, ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmeli ve karşılıksız işlemi yaptırılmalıdır. Ardından kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir. Keşide yerinde ödenecek çeklerde ibraz süresi on gündür; bu süre kaçırılırsa cirantalara başvuru hakkı kaybedilir.
Ortağım şirketin hesaplarını göstermiyor; ne yapabilirim?
Limited şirket ortaklarının şirket işleri hakkında bilgi alma ve inceleme hakkı vardır. Bu hak engellenirse mahkemeden bilgi alma ve inceleme hakkının tanınması istenebilir.
Gümüşhane'de bir ticari uyuşmazlık yaşıyorsanız ya da yeni bir ortaklık kurmadan önce sözleşmelerinizi gözden geçirmek istiyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
