Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Bir babalık davası, evlat edinme başvurusu, şiddet karşısında alınacak koruma kararı ya da boşanmadan yıllar sonra değişen koşullar nedeniyle velayet ve nafakanın yeniden düzenlenmesi de bu alanın konusudur. İzmir'in kalabalık genç nüfusu, yabancı uyruklu sakinleri ve kıyı ilçelerine yerleşen emekli aileleriyle birlikte düşünüldüğünde, bu davaların çeşitliliği de artar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak İzmir'deki aile hukuku uyuşmazlıklarında hassasiyet gerektiren bu süreçleri titizlikle yürütüyoruz.
İzmir'de Aile Mahkemeleri
İzmir Adliyesi'ne bağlı aile mahkemeleri Bayraklı'daki ek hizmet binasında görev yapar ve Konak, Bayraklı, Bornova, Buca, Karabağlar, Gaziemir, Balçova, Narlıdere ile Güzelbahçe'deki dosyalara bakar. Karşıyaka Adliyesi'ndeki aile mahkemesi Karşıyaka ve Çiğli'yi kapsar. Menemen, Kemalpaşa, Menderes, Bergama, Ödemiş ve Torbalı adliyelerinde de aile mahkemesi bulunmaktadır. Aliağa, Urla ve Tire için HSK 2025'te aile mahkemesi kurulmasına karar vermiştir; bu mahkemelerin fiilen göreve başlayıp başlamadığı başvuru öncesinde teyit edilmelidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde aynı işler asliye hukuk mahkemesince aile mahkemesi sıfatıyla görülür.
Şiddete Karşı Koruma: 6284 Sayılı Kanun
Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kişi, aile mahkemesinden koruyucu ve önleyici tedbir talep edebilir. Şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılması, korunan kişiye ve işyerine yaklaşmaması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi bu tedbirlerin başında gelir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de geçici tedbir alabilir. Tedbir kararı için şiddetin ispatı aranmaz; ancak kararın süresinin uzatılması, ihlal hâlinde zorlama hapsi ve paralel yürüyen ceza soruşturması gibi konular ayrıca takip edilmelidir. İzmir'de Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi de koruma süreçlerinde başvurulabilecek kurumlar arasındadır.
Haksız olduğu düşünülen bir tedbir kararına karşı da itiraz yolu açıktır. Karşılıklı iddiaların bulunduğu dosyalarda, tedbir kararının sonradan açılacak boşanma ve velayet davasında nasıl değerlendirileceği baştan düşünülmelidir.
Soybağı ve Evlat Edinme
Evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasındaki soybağı tanıma ya da babalık davasıyla kurulur. Babalık davası ana ve çocuk tarafından açılabilir ve DNA incelemesi bu davaların temel delilidir. Evlilik içinde doğan çocuğun soybağının reddi için kocanın dava açma süresi, doğumu ve baba olmadığını öğrenmesinden itibaren bir yıl, her hâlde doğumdan itibaren beş yıldır. Bu süreler kaçırıldığında hak kaybı yaşanabileceğinden şüphe doğduğu anda hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
Evlat edinme ise aile mahkemesinin kararıyla gerçekleşir ve küçüğün evlat edinmek isteyenlerce en az bir yıl bakılıp eğitilmiş olması gerekir. Eşin çocuğunun evlat edinilmesi, İzmir'de yeniden evlenen ailelerde sık başvurulan bir yoldur; bu dosyalarda diğer biyolojik ebeveynin rızası ve çocuğun görüşü önemlidir.
Aile Konutu Şerhi
Eşlerden biri adına kayıtlı olsa bile ailenin birlikte yaşadığı konut, diğer eşin açık rızası olmadan satılamaz, kiraya verilemez ve konut üzerindeki haklar sınırlanamaz. Tapuya aile konutu şerhi konulması bu korumayı üçüncü kişilere karşı güçlendirir. İzmir'de bu konu özellikle iki durumda öne çıkar: Bayraklı ve Bornova'da kentsel dönüşüm sürecine giren dairelerde eşlerden birinin tek başına yükleniciyle anlaşma yapması ve kıyı ilçelerinde yıl boyu oturulan bir evin yazlık olarak gösterilip satılmak istenmesi.
Yaşlı Aile Bireyleri ve Vesayet
Kıyı ilçelerinde emeklilik yıllarını geçiren nüfusun yoğun olduğu İzmir'de, ileri yaşta ya da ağır hastalık nedeniyle işlerini göremeyen bir anne veya babanın malvarlığının korunması da aile hukukunun sık karşılaşılan konularındandır. Akıl hastalığı, akıl zayıflığı ya da yaşlılık nedeniyle kendi işlerini yönetemeyen kişi için sulh hukuk mahkemesinden kısıtlama ve vasi atanması istenebilir; mahkeme kural olarak sağlık kurulu raporu ve kişinin dinlenmesi sonrasında karar verir. Vasinin taşınmaz satışı gibi önemli işlemleri vesayet makamının izniyle yapabilmesi, aile içinde sonradan çıkabilecek miras uyuşmazlıklarını da önler. Daha hafif durumlarda yasal danışman atanması gibi kişinin hareket alanını daha az sınırlayan seçenekler değerlendirilebilir.
Değişen Koşullar: Velayet, Nafaka ve Yurt Dışına Taşınma
Nafaka artırılabilir ya da kaldırılabilir mi?
Tarafların gelir durumunda veya çocuğun ihtiyaçlarında esaslı bir değişiklik olduğunda nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması aile mahkemesinden istenebilir. Çocuğun üniversiteye başlaması ya da yükümlünün emekli olması tipik örneklerdir.
Diğer ebeveyn çocuğu izinsiz yurt dışına götürdü; ne yapılabilir?
Türkiye, Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yönlerine İlişkin Lahey Sözleşmesi'ne taraftır. Yabancı eşli ailelerin yaygın olduğu İzmir'de bu sözleşme kapsamında çocuğun iadesi için Adalet Bakanlığı aracılığıyla başvuru yapılabilir; sürecin hızlı başlatılması belirleyicidir.
İzmir'de aile hukukuna ilişkin bir sorunla karşı karşıyaysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile ilk görüşmede durumunuzu gizlilik içinde birlikte değerlendirebiliriz. Bu sayfadaki açıklamalar genel nitelikte bilgilerdir.
