Tazminat davası, uğranılan zararın hukuken kimden ve hangi yolla istenebileceği sorusuyla başlar. İzmir'de bu soru sıklıkla bir binanın çökmesi, bir sanayi tesisinde yaşanan kaza, bir orman yangını ya da yoğun yağış sonrası su basan bir işyeri üzerinden sorulur. Davalı bazen bir müteahhit ya da işveren, bazen bir belediye ya da başka bir kamu kurumudur; bu ayrım davanın açılacağı yargı kolunu ve süreleri değiştirir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak İzmir'deki maddi ve manevi tazminat taleplerinde zarar görenlere ve davalı konumundakilere hukuki destek veriyoruz.
Davalı Kim: Kişi mi, İdare mi?
Zararın kaynağı bir kişinin ya da şirketin kusurlu davranışıysa, haksız fiil hükümlerine göre adli yargıda tazminat davası açılır. Bu taleplerde zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin üzerinden on yıldır; fiil aynı zamanda daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır. İzmir Adliyesi'ne bağlı asliye hukuk mahkemeleri 1 Eylül 2026'dan bu yana Halkapınar'daki ek hizmet binasında görülmektedir.
Zarar bir kamu hizmetinin kusurlu işleyişinden doğduysa, örneğin belediyenin denetim görevini yerine getirmemesi ya da bir kamu yapısının bakımsızlığı söz konusuysa, yol idari yargıdır. Bu durumda önce ilgili idareye başvurulur; başvurunun reddi ya da altmış gün içinde cevap verilmemesi üzerine altmış gün içinde İzmir idare mahkemelerinde tam yargı davası açılır. Yanlış yargı yolunu seçmek, süre kaybına ve davanın usulden reddine yol açabilir.
Deprem Zararlarında Sorumluluk Zinciri
30 Ekim 2020 depreminde Bayraklı ve Bornova'da yıkılan ya da ağır hasar gören binalar, İzmir'de yapı kaynaklı tazminat davalarının en belirgin örneğini oluşturdu. Böyle bir dosyada müteahhit, yapı denetim kuruluşu, proje müellifleri, binada sonradan taşıyıcı sisteme müdahale eden kat malikleri ya da kiracılar ve denetim görevini yerine getirmeyen idare ayrı ayrı sorumlu tutulabilir. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporları tazminat davasında önemli bir delildir; ancak hukuk hâkimi ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesiyle her durumda bağlı değildir. Hayatını kaybedenlerin yakınları için destekten yoksun kalma tazminatı, yaralananlar için tedavi giderleri ve çalışma gücü kaybı, tüm zarar görenler için manevi tazminat talepleri birlikte değerlendirilir.
İş Kazası, Yangın ve Su Baskını
- İş kazaları: Aliağa'daki ağır sanayi ve gemi söküm tesisleri ile Çiğli, Kemalpaşa ve Menderes'teki organize sanayi bölgelerinde yaşanan kazalarda işverene karşı maddi ve manevi tazminat; bu davalar iş mahkemesinde görülür ve arabuluculuk şartına tabi değildir.
- Orman yangınları: İzmir'de son yıllarda yerleşim alanlarına yaklaşan yangınlarda evini, bağını ya da hayvanlarını kaybedenlerin zararı; yangının çıkış nedenine göre sorumlunun ve sigortanın belirlenmesi.
- Su baskınları: yoğun yağışlarda altyapı yetersizliği nedeniyle zarar gören işyerleri ve bodrum katlar; idarenin hizmet kusurunun ispatı ve sigorta tazminatıyla ilişkisi.
- Komşuluk ve inşaat zararları: dönüşüm inşaatlarında komşu binalarda oluşan çatlak ve hasarlar; inşaat öncesinde tespit yaptırılmasının önemi.
Manevi Tazminat ve Kişilik Hakları
Bir saldırı, haksız bir gözaltı, sosyal medyada yapılan ağır bir paylaşım ya da ölümle sonuçlanan bir kaza, maddi zarardan bağımsız olarak manevi tazminat hakkı doğurur. Manevi tazminatın miktarı, olayın ağırlığı, tarafların durumu ve ülkenin ekonomik koşulları gözetilerek hâkim tarafından belirlenir. İzmir'de basın ve sosyal medya üzerinden yapılan yayınlara ilişkin taleplerde, içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi talepleri de tazminat davasıyla birlikte planlanabilir.
Delil ve Hazırlık
Tazminat davalarında sonucu çoğu zaman olaydan hemen sonra toplanan deliller belirler. Hasar fotoğrafları, kolluk ve itfaiye tutanakları, sağlık raporları, gelir belgeleri ve tanık bilgileri zamanında kayıt altına alınmalıdır. Gerekirse sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istenebilir; özellikle dönüşüm sürecinde yıkılacak bir binada bu tespit, sonradan telafi edilemeyecek bir kanıtı korur.
Tazminat Dosyalarında Sık Sorulanlar
Binamız depremde hasar gördü, DASK ödeme yaptı; ayrıca dava açabilir miyim?
Zorunlu deprem sigortasının ödediği tutar, yapının kusurlu inşasından sorumlu kişilere karşı açılacak tazminat davasının önünde engel değildir. Ancak sigortadan alınan bedel, aynı zarar kalemi için ikinci kez tahsil edilemeyeceğinden hesaplamada dikkate alınır. Sigortanın rücu hakkı da ayrıca gündeme gelebilir.
Ceza davası sürerken tazminat davası açmalı mıyım, beklemeli miyim?
Ceza davasının sonucunu beklemek zorunlu değildir ve bazı durumlarda zamanaşımı riski nedeniyle beklemek doğru da olmaz. İzmir'deki deprem ve iş kazası dosyalarında olduğu gibi ceza yargılaması uzun sürüyorsa, tazminat davası açılarak ceza dosyasının sonucu bekletici mesele yapılabilir.
İzmir'de uğradığınız bir zararın kimden ve hangi yolla istenebileceğini netleştirmek için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşebilir, belgelerinizi birlikte değerlendirebilirsiniz.
