Bergama'nın çalışma hayatı büyük ölçüde toprağa bağlıdır. Bakırçay Ovası'nda sebze ve pamuk tarlaları, köylerde zeytinlikler, hasat dönemlerinde gelen mevsimlik işçiler ve tarım ürünlerini işleyen küçük tesisler ilçenin ekonomisini taşır. İlçe merkezinde ticaret, turizm ve kamu hizmetleri, kırsalda ise inşaat ve madencilik faaliyetleri istihdamın diğer kaynaklarıdır. Bu çeşitlilik, Bergama'daki iş uyuşmazlıklarının da farklı kanunlara tabi olmasına yol açar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bergama'da çalışan işçilere ve işverenlere hangi kuralların geçerli olduğunu belirlemekten başlayarak destek veriyoruz.
Tarım İşçisi Hangi Kanuna Tabi?
Belirli bir büyüklüğün altındaki tarım ve orman işletmeleri İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalır. Bergama'da bir zeytin bahçesinde ya da küçük bir aile işletmesinde çalışan işçi için bu durumda Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır. Bu ayrım; kıdem tazminatı, fazla çalışma ve fesih kuralları bakımından önemli farklar doğurur. İşletmenin büyüklüğü, çalışan sayısı ve yapılan işin niteliği bu nedenle dosyanın en başında tespit edilmelidir. Mevsimlik işçilerde, hasat sonunda iş ilişkisinin askıya alınıp alınmadığı ve bir sonraki sezon yeniden çağrılma düzeni de kıdem hesabını etkiler.
İş Kazaları: Tarla, Maden, İnşaat
Bergama'daki iş kazası dosyalarının bir kısmı traktör devrilmesi, tarım makinesine kapılma ya da zeytin ağacından düşme gibi tarımsal olaylardır. Maden sahalarında ve inşaatlarda yaşanan kazalar ise daha ağır sonuçlar doğurabilir. Her iki durumda da işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığı, eğitim verilip verilmediği ve işçinin sigorta kaydının bulunup bulunmadığı sorumluluğun belirlenmesinde belirleyicidir.
- Kaza, işveren tarafından üç iş günü içinde SGK'ya bildirilmelidir.
- Sigortasız çalıştırılan işçi, hizmet tespiti davasıyla çalışmasını kayda geçirebilir.
- İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvuru şartı aranmaz.
Arabuluculuk ve Görevli Mahkeme
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret alacağı ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iade için bu başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Bergama'daki iş davalarında hangi mahkemenin görevli olduğu dava açılmadan önce UYAP kayıtlarından kontrol edilmelidir; iş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar.
Zamanaşımı
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Bergama'da sezonluk çalışan işçilerin birkaç yıl sonra hak arama yoluna gitmesi sık görüldüğünden, eski bordrolar, banka kayıtları ve tanık bilgileri saklanmalıdır.
Sorular
Yevmiyeyle çalışıyordum ve sigortam yoktu; hak talep edebilir miyim?
Yevmiyeli çalışma da bir iş ilişkisidir. Tanık beyanları, ödeme kayıtları ve işyerindeki diğer kişilerin ifadeleriyle çalışmanın ispatı mümkündür. Hizmet tespiti davası için çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süre bulunduğu unutulmamalıdır.
Tarım aracısı (elçi) üzerinden işe gittim; işverenim kim?
Mevsimlik tarım işlerinde işçiyi bulan aracı ile tarlanın sahibi farklı kişiler olabilir. Ücretin kim tarafından ödendiği, işin kimin talimatıyla yapıldığı ve aracının yetkili olup olmadığı, sorumlunun belirlenmesinde incelenen ölçütlerdir. Bergama'daki dosyalarda iki tarafın birlikte sorumlu tutulması da gündeme gelebilir.
Bergama'da çalışırken bir hak kaybı ya da iş kazası yaşadıysanız, durumunuzu ilk görüşmede birlikte değerlendirebiliriz.
