Menderes'in çalışma hayatı üç farklı eksende ilerler. Yaz aylarında Gümüldür ve Özdere'deki otel, restoran, kafe ve plaj işletmeleri sezonluk çalışanlarla dolar. İlçe merkezinde ve çevresindeki köylerde süren konut ve site inşaatları, inşaat işçiliğini sürekli canlı tutar. İlçede oturanların önemli bir kısmı ise her sabah havalimanına, Gaziemir'deki serbest bölgeye ya da İzmir'in merkezindeki işyerlerine gider. Her bir grubun karşılaştığı sorun farklıdır ve işçinin hangi mahkemeye başvuracağı da işyerinin nerede olduğuna göre değişir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Menderes'te yaşayan ve çalışan işçilere ve ilçedeki işverenlere iş hukukunda danışmanlık veriyoruz.
Sezonluk Çalışanların Hakları
Sahil işletmelerinde her yıl mayıs ile ekim arasında çalışıp kışın işten ayrılan işçinin durumu, kıdem tazminatı bakımından sık sorulan bir konudur. Mevsimlik işlerde sezon aralarında iş sözleşmesi askıda kabul edilebilir ve aynı işverene ait farklı sezonlardaki fiilî çalışma süreleri kıdem hesabında birleştirilebilir; sezon dışında geçen süreler ise kural olarak hesaba katılmaz. İşverenin yeni sezonda işçiyi çağırmaması, bazı durumlarda fesih anlamına gelebilir. Sezon boyunca uzayan çalışma saatleri ve hafta tatili kullandırılmaması ise en sık rastlanan alacak kalemleridir. Ücretin bir kısmının bordroya yansıtılmadan elden ödenmesi de ispat bakımından ayrıca ele alınmalıdır.
İnşaatlarda İş Güvenliği
Menderes'te hızla yükselen sitelerde iskele ve yüksekten düşme, malzeme düşmesi ve iş makinesi kazaları en ciddi iş kazası türleridir. Kazazede işçi, SGK'nın bağladığı gelirle karşılanmayan zarar için işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir; bu davalarda arabuluculuk dava şartı değildir. İnşaatlarda çoğu zaman ana yüklenici, alt yükleniciler ve arsa sahibi arasında karmaşık bir ilişki vardır. Kimin işveren, kimin asıl işveren olduğu ve sorumluluğun nasıl paylaşılacağı, sözleşmeler ve şantiye kayıtları incelenerek belirlenir. Sigortasız çalıştırılan işçi için hizmet tespiti davası da ayrıca açılabilir.
Hangi Mahkemeye, Ne Zaman?
- İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
- İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya gidilmeli; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.
- Dava, davalı işverenin yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açılabilir. Menderes'te oturup havalimanında çalışan bir işçi için işin yapıldığı yer Gaziemir'dir ve dava İzmir iş mahkemelerinde açılabilir.
- İşyeri Menderes'teyse, Menderes Adliyesi'nde ayrı bir iş mahkemesinin bulunduğu teyit edilmiş değildir; iş mahkemesi kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Görevli mahkeme dava öncesinde güncel kayıtlardan kontrol edilmelidir.
Tarımda Çalışanlar
Menderes'in köylerinde sebze, meyve ve zeytin işlerinde çalışanlar için İş Kanunu'nun uygulanıp uygulanmayacağı işyerindeki işçi sayısına bağlıdır. Elli ve daha az işçi çalıştırılan tarım işyerlerinde Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümleri esas alınır.
Menderes'teki Çalışanlardan Sorular
Dört yazdır aynı otelde çalıştım; bu yıl çağrılmadım. Kıdem tazminatı alabilir miyim?
Sezonlardaki fiilî çalışma süreleriniz toplamda bir yılı aşıyorsa ve çağrılmamanız fesih niteliği taşıyorsa kıdem tazminatı gündeme gelebilir. Önceki sezonların bordroları ve SGK kayıtları ilk incelenecek belgelerdir.
Menderes'te ya da Menderes'ten gidip geldiğiniz işyerinde bir uyuşmazlık yaşıyorsanız, belgelerinizi ilk görüşmede birlikte inceleyebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
