İzmit'teki miras dosyalarının önemli bir kısmında 17 Ağustos 1999 depreminin izine rastlanır. O gece aynı aileden birden fazla kişinin hayatını kaybettiği, ölüm sırasının mirasçılığı doğrudan etkilediği, yıkılan binaların yerine yapılan konutların hak sahipliği belgeleriyle dağıtıldığı ve tapu kayıtlarının yıllarca güncellenmediği dosyalar bugün hâlâ mahkemelere geliyor. Bunun yanında eski mahallelerdeki hisseli tapular, şehrin kırsal mahallelerindeki tarlalar ve kentsel dönüşüme giren apartman daireleri de İzmit'in miras gündemini oluşturur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık, İzmit'te yaşayan ya da İzmit'te taşınmazı bulunan mirasçılara bu süreçlerde yol gösterir.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Mirasçılık belgesi, noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Nüfus kayıtları açık ve çekişmesiz olduğunda noter yolu daha hızlıdır. Ancak mirasçılardan biri yurt dışındaysa, nüfus kaydında eksiklik varsa ya da ölüm sırası belirsizse dosya Kocaeli Adliyesi'ndeki sulh hukuk mahkemesine taşınır. Aynı felakette ölen kişiler için, hangisinin önce öldüğü ispat edilemezse kanun bunların aynı anda öldüğünü kabul eder; bu kural, depremde birlikte hayatını kaybeden eşlerin ve çocukların mirasçılarını belirlerken sonucu tamamen değiştirebilir.
Borçlu Bir Mirası Reddetmek
Miras bırakanın borçları mal varlığını aşıyorsa mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi, mirasçının ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç aydır ve ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır. İzmit'te esnaf olarak çalışmış ya da şirket ortağı olan miras bırakanlarda, vergi ve SGK borçları ile kefaletler çoğu zaman sonradan ortaya çıkar. Bu süre içinde terekenin araştırılması ve gerekirse tespit istenmesi, mirasçıyı ağır bir borç yükünden koruyabilir.
Paylaşım Uyuşmazlıkları
- Ortaklığın giderilmesi: Mirasçılar paylaşımda anlaşamazsa taşınmazın aynen bölünmesi ya da satılarak bedelinin paylaştırılması için sulh hukuk mahkemesinde dava açılır. 2023'ten bu yana bu davalardan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
- Muris muvazaası: Miras bırakanın, mirasçılardan birine tapuda satış gibi gösterip aslında bağışladığı taşınmazlar için asliye hukuk mahkemesinde tapu iptali ve tescil istenebilir.
- Tenkis: Saklı payı zedelenen mirasçı, bunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından ya da ölümden itibaren on yıl içinde tenkis davası açabilir.
- Vasiyetnamenin iptali: Vasiyetname sulh hukuk mahkemesinde açılır; şekil eksikliği ya da ehliyetsizlik iddiası varsa iptal davası asliye hukuk mahkemesinde, kural olarak iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
Dönüşüme Giren Dairede Mirasçı Olmak
İzmit'te sıkça karşılaştığımız bir durum, miras kalan dairenin bulunduğu binanın riskli yapı olarak belirlenmesidir. Mirasçılık belgesi alınmadan ve intikal yapılmadan mirasçıların müteahhitle sözleşme imzalaması, toplantılarda oy kullanması ve kira yardımını paylaşması güçleşir. Bu nedenle önce intikalin tamamlanması, ardından mirasçılar arasında yetki ve paylaşım konusunda yazılı bir anlaşma yapılması önerilir. Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin yasal süresinde verilmesi de unutulmamalıdır.
Sık Sorulanlar
Babamdan kalan arsa İzmit'in kırsal bir mahallesinde, tapuda hâlâ dedemin adı var; ne yapmalıyım?
Önce dedenin ve babanın mirasçılık belgeleri sırasıyla alınır, ardından intikal yapılır. Ancak bundan sonra satış ya da paylaşım konuşulabilir.
Kardeşim annemin evinde oturuyor ve kira ödemiyor; hakkım var mı?
Diğer mirasçıların kullanımını engelleyen paydaşa karşı, şartları varsa ecrimisil talep edilebilir.
İzmit'te bir miras meselesiyle uğraşıyorsanız, süreleri kaçırmadan durumu birlikte gözden geçirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Bu içerik genel bilgi niteliğindedir.
