Derik'te çalışma hayatının ritmini zeytin belirler. Sonbaharda başlayan hasatta aileler, gündelikçiler ve dışarıdan gelen işçiler yamaçlardaki zeytinliklerde çalışır; toplanan ürün yağhanelere ve tüccara taşınır. Yılın geri kalanında tarım, hayvancılık, küçük esnaflık, inşaat ve kamu hizmetleri istihdamın büyük bölümünü oluşturur. Bazı Derikliler ise iş için Kızıltepe'ye, Mardin merkeze ya da başka illere gider. Bu çalışma ilişkilerinin önemli bir kısmında sözleşme yazılı değildir, sigorta eksik bildirilir ve ücret gündelik olarak elden ödenir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Derik'te çalışan işçilere ve ilçedeki işverenlere iş hukukundan doğan uyuşmazlıklarda destek veriyoruz.
Hasat İşçileri ve Gündelikçiler
Zeytin hasadında çalışanlar çoğu zaman günlük ücretle ve kısa süreli olarak işe alınır. Kısa süreli olsa da çalışma, işçinin sosyal güvenlik hakları bakımından önem taşır. Tarım işlerinde sigorta bildiriminin kapsamı işin niteliğine ve çalışmanın süresine göre değişir; bu nedenle her somut durum ayrı değerlendirilmelidir. Hasat sırasında ağaçtan düşme, merdiven kazaları ya da işçileri taşıyan araçta yaşanan kazalar sık görülen riskler arasındadır. Ücretin kim tarafından ve hangi esasa göre ödeneceği, işçiyi kimin getirdiği ve kimin yanında çalıştığı baştan yazılı hâle getirilmelidir.
Yağhane ve İşleme Tesislerinde Çalışma
Zeytinyağı sıkım tesisleri hasat döneminde gece gündüz çalışabilir. Bu dönemde fazla mesai, hafta tatili ve gece çalışması yoğunlaşır. Fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık izin alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir. Her yıl hasat döneminde aynı tesiste çalışan işçinin sözleşmesinin niteliği, kıdem hesabında birleştirilip birleştirilmeyeceği açısından önem taşır. Makinelerle çalışılan bu işyerlerinde iş güvenliği eğitimi ve koruyucu ekipman sağlanması işverenin yükümlülüğüdür.
Sigortasız Geçen Yıllar
Derik'teki küçük işletmelerde ve inşaatlarda yıllarca sigortasız ya da eksik günle çalışmak, emeklilik ve kıdem tazminatı hesabında ciddi kayıplara yol açar. Hizmet tespiti davasıyla gerçek çalışma süresi ve ücret kanıtlanabilir; dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Tanıklar, ödeme kayıtları ve işyerine ait belgeler bu davada belirleyicidir.
Arabuluculuk ve Dava
- Arabulucu: Kıdem, ihbar ve ücret alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
- İşe iade: İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
- Görevli mahkeme: Anlaşma sağlanamazsa dava, iş davalarına bakmakla görevli mahkemede açılır; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Derik'teki bir işyeriyle ilgili dosyada yetkili mahkeme işyerinin ve davalının yerine göre belirlenir.
Derik'ten Sorulanlar
İş kazasında işverenin sigortası yoksa ne olur?
Sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçi de SGK'ya başvurarak kazanın iş kazası olarak tespitini isteyebilir. İşveren, bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği için idari yaptırımla ve SGK'nın yaptığı ödemelerin rücuu ile karşılaşabilir. Ayrıca işçinin maddi ve manevi tazminat talebi saklıdır.
Kızıltepe'deki bir işyerinde çalışıyorum, dava Derik'te açılabilir mi?
İş davaları davalının yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açılır. Kızıltepe'deki işyeri için dava kural olarak orada ya da işverenin yerleşim yerinde açılır; Derik'te oturmak tek başına yetki sağlamaz. Arabuluculuk başvurusu da bu yetki kurallarına göre yapılır.
Derik'te çalıştığınız işyeriyle bir uyuşmazlık yaşıyorsanız, süreler dolmadan belgelerinizi birlikte gözden geçirip atılacak adımları planlayabiliriz.
