Şırnak, Türkiye'nin en genç nüfusa sahip illerinden biridir; evlilik yaşı görece erken, hane büyüklüğü ise ülke ortalamasının üzerindedir. Bu tablo boşanma dosyalarına da yansır: çocuk sayısı fazla olan ailelerde velayet ve iştirak nafakası, geniş aile içinde yaşanan evliliklerde ortak konut ve eşyalar, eşlerden birinin İstanbul, Mersin ya da yurt dışında çalıştığı durumlarda ise yetki ve tebligat meseleleri öne çıkar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Şırnak'ta, Cizre'de, Silopi'de ve ilin diğer ilçelerinde yaşayan müvekkillerimizin boşanma süreçlerini takip ediyoruz.
Şırnak'ta Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma davası eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da eşlerin dava açılmadan önce son altı ay birlikte oturdukları yerde açılabilir. Şırnak ilindeki adliyelerin faaliyet raporlarında ayrı bir aile mahkemesi listelenmez; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde boşanma, velayet ve nafaka davalarına asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Bu nedenle il merkezinde Şırnak Adliyesi, Cizre'de Cizre Adliyesi, Silopi'de Silopi Adliyesi, İdil'de İdil Adliyesi, Uludere ve Beytüşşebap'ta ise kendi adliyeleri bünyesindeki asliye hukuk mahkemeleri bu davaları görür. Güçlükonak'ta oturan eşler için yetkili adliye Cizre'dir. İstinaf incelemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesinde yapılır.
Anlaşmalı Boşanmada Dikkat Edilecekler
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hâkimin eşleri bizzat dinlemesi gerekir. Protokolün titiz hazırlanması, ileride yeni bir davaya gerek kalmaması açısından önemlidir:
- Velayetin kime bırakıldığı ve diğer ebeveynin çocuklarla kişisel ilişki günleri; bayram ve okul tatilleri dahil.
- Her çocuk için ayrı ayrı belirlenen iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası talep edilip edilmediği.
- Düğünde takılan altınların ve ziynet eşyalarının akıbeti; bu eşyalar kural olarak kadına ait sayılır ve iade tartışması sık yaşanır.
- Eşlerin adına kayıtlı ev, arsa, araç ya da ticari işletme varsa bunların paylaşımı.
Çekişmeli Boşanma ve İspat
Eşler anlaşamıyorsa çekişmeli dava açılır. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması en sık dayanılan sebeptir; zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, terk ve akıl hastalığı ise özel boşanma sebepleridir. Şırnak gibi aile bağlarının güçlü olduğu yerlerde tanıkların çoğu zaman eşlerin yakın akrabası olması, ifadelerin dikkatle değerlendirilmesini gerektirir. Mesajlar, sosyal medya yazışmaları, kolluk tutanakları ve hastane kayıtları kusur tespitinde önemli delillerdir. Şiddet varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı ayrıca istenebilir; bu karar boşanma davasının açılmasını beklemez.
Çocuklar, Nafaka ve Gurbetteki Eş
Velayet kararında esas ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun yaşı, okul düzeni, kardeşlerden ayrılmaması ve ebeveynin bakım imkânı değerlendirilir; idrak çağındaki çocuğun görüşü de alınır. Mevsimlik işlerde ya da büyükşehirlerde çalışan babaların gelir durumu çoğu zaman belgeye dayanmaz; nafaka miktarının belirlenmesinde mahkeme sosyal ve ekonomik durum araştırması yaptırır. Eşlerden biri yurt dışındaysa tebligat ve konsolosluk işlemleri süreyi uzatabilir. Mal rejiminden doğan katılma alacağı talepleri ise boşanmayla birlikte ya da ayrı bir davada ileri sürülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Resmî nikâhım yok; çocuğumun haklarını nasıl korurum?
Resmî nikâh olmadan boşanma davası açılamaz, ancak çocuğun soybağı tanıma ya da babalık davasıyla kurulabilir ve iştirak nafakası istenebilir. Bu dosyalar Şırnak'ta da asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür.
Eşim Cizre'de, ben Şırnak merkezde oturuyorum; davayı nerede açarım?
Kendi yerleşim yeriniz olan Şırnak'ta, eşinizin yerleşim yeri olan Cizre'de ya da son altı ay birlikte oturduğunuz yerde dava açabilirsiniz.
Mal Paylaşımı: Tır, Dükkân ve Ortak Birikim
Şırnak'ta pek çok ailenin birikimi bir nakliye aracı, Cizre veya Silopi çarşısında bir dükkân, köyde yapılan bir ev ya da sürü hâlinde tutulan hayvanlardır. 2002'den sonra edinilen mallar bakımından yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır; evlilik süresince çalışarak edinilen mallar eşler arasında kural olarak yarı yarıya paylaşılır. Miras ya da bağış yoluyla gelen mallar kişisel maldır. Ailenin geçimine katkı sunan ama adına kayıtlı mal bulunmayan eş, katkısını ispatlayarak alacak talep edebilir. Malların sıklıkla babanın ya da kardeşin adına kayıtlı olduğu geniş aile yapılarında, mal kaçırma amaçlı devirler ve muvazaalı işlemler ayrıca incelenir.
Dava sürerken eşin ve çocukların geçimi için tedbir nafakası istenebilir; mahkeme bu talebi dava açıldıktan sonra kısa sürede değerlendirir. Ortak konutta kalma, çocuklarla geçici kişisel ilişki ve malvarlığına ihtiyati tedbir konulması da dava süresince talep edilebilecek önlemler arasındadır. Şırnak dışında yaşayan eşin malvarlığı için de bu tedbirler istenebilir.
Şırnak'taki boşanma sürecinizi başlatmadan önce haklarınızı ve seçeneklerinizi birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
