Şırnak, Irak ile kara sınırı bulunan ve Habur Sınır Kapısı üzerinden her gün çok sayıda yabancının giriş ve çıkış yaptığı bir ildir. Ticaret, akrabalık, sağlık ve eğitim gibi sebeplerle Türkiye'ye gelen Irak vatandaşları, transit geçen yabancı tır şoförleri ve sınırın iki yakasında akrabası bulunan aileler, ilin yabancılar hukuku gündemini oluşturur. Bunun yanında Şırnak'ta yaşayan kişilerin Irak vatandaşı biriyle evlenmesi de vatandaşlık ve ikamet süreçlerini beraberinde getirir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Şırnak'ta yabancılara ve onların Türk vatandaşı aile üyelerine bu konularda hukuki destek veriyoruz.
Giriş, Vize ve İkamet
Türkiye'ye giriş yapan yabancının vize ya da vize muafiyeti süresinden daha uzun kalabilmesi için ikamet izni alması gerekir. İkamet izinleri kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem gibi türlere ayrılır ve başvurular İl Göç İdaresi aracılığıyla yapılır. Şırnak'ta sık rastlanan durumlar:
- Ticari bağlantıları nedeniyle Türkiye'de uzun süre kalmak isteyen Irak vatandaşı tüccarlar.
- Türk vatandaşıyla evlenen yabancı eşin aile ikamet izni başvurusu.
- Tedavi için gelen ve süresi uzayan hasta ile refakatçilerin durumu.
- İzin süresini aşan yabancılar hakkında uygulanan idari para cezası ve giriş yasağı.
Vize veya ikamet süresini aşan yabancıya idari para cezası uygulanabilir ve çıkışında Türkiye'ye giriş yasağı konulabilir. Giriş yasağının kaldırılması ya da süresinin kısaltılması için idareye başvurulabilir.
Sınır Dışı Etme ve İdari Gözetim
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın yabancıya ya da avukatına tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava süresi içinde ve dava açılması hâlinde dava sonuçlanıncaya kadar, kanundaki istisnalar dışında yabancı sınır dışı edilmez. Mahkeme bu davayı on beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir; bu nedenle aile bağlarını ve kişisel durumu gösteren belgelerin dava dilekçesiyle birlikte sunulması gerekir. İdari gözetim kararına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Şırnak'ta sınır hattında yakalanan düzensiz göçmenler, kaçakçılık soruşturmasıyla eş zamanlı olarak bu idari süreçlerle de karşılaşır. Yabancının Türkiye'de eşi ve çocukları bulunması, ülkesine döndüğünde ciddi bir tehlikeyle karşılaşacağı iddiası ve sağlık durumu, sınır dışı etme kararının hukuka uygunluğu bakımından değerlendirilir.
Çalışma İzni
Yabancıların Türkiye'de çalışabilmesi için kural olarak çalışma izni alınması gerekir; başvuruyu işveren yapar. İzinsiz çalışan yabancıya ve onu çalıştıran işverene idari para cezası uygulanır. Şırnak'ta inşaat, tarım ve lojistik sektörlerinde yabancı işçi çalıştırmak isteyen işverenlerin bu süreci önceden planlaması gerekir. Yabancı uyruklu tır şoförlerinin uluslararası taşımadaki durumu ise ayrı kurallara tabidir.
Yabancı Eşle Evlilik ve Vatandaşlık
Türk vatandaşıyla evli yabancı, en az üç yıldır evli olması ve evliliğin devam etmesi koşuluyla Türk vatandaşlığına başvurabilir. Aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama ve millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hâlinin olmaması da şarttır. Yurt dışında yapılan evliliğin Türkiye'deki nüfus kayıtlarına tescil edilmesi, bu sürecin ilk adımıdır. Şırnak'ta Irak'ta kıyılan nikâhların Türkiye'de tescili ve bu evlilikten doğan çocukların nüfus kaydı sık karşılaşılan işlemlerdendir.
Yabancıların Taşınmaz Edinimi
Yabancı gerçek kişiler, kanundaki sınırlamalar çerçevesinde Türkiye'de taşınmaz edinebilir. Askerî yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde edinim izne tabidir ya da mümkün değildir. Şırnak'ın sınır ili olması nedeniyle yabancıların burada taşınmaz almadan önce taşınmazın bu tür bir bölgede kalıp kalmadığını kontrol etmesi gerekir.
Habur'da Girişte Karşılaşılan Sorunlar
Sınır kapısında bir yabancının girişine izin verilmemesi, hakkında giriş yasağı bulunduğunun ilk kez bu aşamada öğrenilmesi ya da belge eksikliği nedeniyle geri çevrilmesi, Şırnak'a özgü sık karşılaşılan durumlardandır. Giriş yasağının hangi gerekçeyle ve ne kadar süreyle konulduğu öğrenilmeden yapılacak başvurular çoğu zaman sonuç vermez. Giriş yasağına karşı idare mahkemesinde dava açılabileceği gibi, yasağın kaldırılması ya da yabancının belirli bir süre için girişine izin verilmesi amacıyla idareye başvurmak da mümkündür.
Uluslararası Koruma Başvuruları
Ülkesine dönmesi hâlinde zulme ya da ciddi zarara uğrayacağını ileri süren kişi, uluslararası koruma başvurusunda bulunabilir. Başvurunun reddine karşı kanunda öngörülen itiraz ve dava yolları açıktır; ret kararının türüne göre süreler kısa olduğundan tebliğ tarihinin not edilmesi gerekir. Başvuru sahibinin kayıtlı olduğu ilde ikamet etmesi ve bildirim yükümlülüğüne uyması da sürecin olumsuz sonuçlanmaması için önemlidir. Şırnak'ta sınır hattında yakalanan kişilerin bu hakkı ve avukata erişimi, idari gözetim süreciyle birlikte değerlendirilir.
Şırnak'ta yabancı bir aile üyeniz ya da kendiniz için ikamet, vatandaşlık veya sınır dışı etme konusunda bilgi almak isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
