Irak sınırındaki Habur'dan Gabar Dağı eteklerine, Dicle kıyısındaki Cizre'den Cudi'nin yamaçlarındaki köylere kadar uzanan Şırnak'ta bir ceza dosyasının seyri, olayın hangi ilçede yaşandığına göre farklı bir adliyede başlar. Sınır kapısında yapılan bir araç araması, Silopi'deki bir akaryakıt tespiti, Cizre'de iki aile arasında büyüyen bir tartışma ya da il merkezinde sosyal medya üzerinden yöneltilen bir suçlama aynı ilin dosyalarıdır ama aynı mahkemenin önüne gitmez. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Şırnak'ta yaşayan ve Şırnak'tan yolu geçen müvekkillerimize şüpheli ve sanık müdafiliği ile mağdur ve katılan vekilliği hizmeti veriyoruz.
İki Ağır Ceza Merkezi: Şırnak ve Cizre
Şırnak ilinde ağır ceza yargılaması iki merkezde yürür. Şırnak Adliyesi il merkezindeki dosyalara ve mülhakat adliyeleri olan Beytüşşebap ile Uludere'den gelen ağır cezalık işlere bakar. Cizre Adliyesi ise 2014'ten bu yana ağır ceza merkezidir; Silopi ve İdil adliyeleri Cizre'nin mülhakatıdır ve bu iki ilçede işlendiği ileri sürülen ağır cezalık suçlar Cizre Ağır Ceza Mahkemesinde görülür. Adliye teşkilatı bulunmayan Güçlükonak'ın dosyaları da Cizre'de işlem görür. Silopi'de asliye ceza mahkemeleri ve sulh ceza hâkimliği vardır; tutuklama, adli kontrol ve arama gibi soruşturma kararları çoğu zaman ilk olarak orada verilir. İlk derece kararlarına karşı istinaf incelemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde yapılır.
Sınır Hattının Ceza Gündemi
Habur Sınır Kapısı Türkiye'nin Irak'a açılan en işlek kapılarından biridir ve bu yoğunluk Şırnak'ın ceza dosyalarına doğrudan yansır. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında akaryakıt, sigara, tütün ve gümrüklenmemiş eşya dosyaları, uyuşturucu madde ticareti iddiaları ve TCK 79 kapsamındaki göçmen kaçakçılığı soruşturmaları ilin sık görülen başlıklarıdır. Tır sürücülerinin araç deposundaki yakıt miktarı, dorse içinde ya da gizli bölmede bulunan eşya, yük sahibinin ve nakliye firmasının sorumluluğu bu dosyalarda ayrı ayrı tartışılır.
Savunmada ilk bakılacak noktalar şunlardır:
- Arama ve el koyma tutanakları: Aramanın hangi karara veya yazılı emre dayandığı, tutanağın kimin huzurunda düzenlendiği.
- Değer ve miktar tespiti: Eşyanın ticari miktarda olup olmadığı ve gümrüklenmiş değerinin bilirkişi tarafından nasıl hesaplandığı.
- Bilme unsuru: Yükü yalnızca taşıyan sürücünün, yükün içeriği hakkındaki bilgisinin delillerle ortaya konup konmadığı.
- Araç müsaderesi: Suçta kullanıldığı ileri sürülen aracın, iyi niyetli malikine iadesi için yapılacak başvuru.
Arazi, Mera ve Aile Kaynaklı Dosyalar
Şırnak'ın kırsalında hayvancılık ve tarım arazisi hâlâ geçimin temel kaynaklarından biridir. Mera kullanımı, sulama, hisseli tapu ve köy sınırları üzerine çıkan anlaşmazlıklar kasten yaralama, tehdit, mala zarar verme ve konut dokunulmazlığının ihlali gibi suçlamalara dönüşebilir. Bu dosyalarda ceza yargılaması, arka plandaki mülkiyet uyuşmazlığı çözülmeden kalıcı bir sonuç vermeyebilir. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda, tarafların aynı köyde ya da mahallede yaşamaya devam edeceği düşünülerek uzlaştırma süreci ciddiye alınmalıdır. Aile içi şiddet iddialarında 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararları ile ceza soruşturması çoğu zaman eş zamanlı yürür.
Gözaltından İstinafa Savunmanın Adımları
Gözaltına alınan kişinin susma, yakınlarına haber verilmesini isteme ve müdafi ile görüşme hakkı vardır. Şırnak'ta şüpheli, mağdur ve tanıkların önemli bir kısmı günlük hayatta Kürtçe ya da Arapça konuşur; Türkçeyi yeterince bilmeyen kişi için tercüman bulundurulması bir haktır ve ifade tutanağına beyanların doğru aktarılıp aktarılmadığı ayrıca denetlenmelidir. Tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilen şüpheli için adli kontrolün yeterli olacağını gösteren aile, iş ve yerleşim bilgileri somut biçimde sunulmalıdır. Tutuklama kararına karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır.
Kovuşturma aşamasında HTS kayıtları, kamera görüntüleri, gümrük ve kolluk tutanakları ile bilirkişi raporları tek tek değerlendirilir. Hüküm açıklandıktan sonra istinaf başvurusu süresi kısa olduğundan karar tebliğ edildiğinde vakit kaybetmeden hareket etmek gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Silopi'de gözaltına alınan bir yakınımın davası nerede görülür?
Suç asliye ceza mahkemesinin görev alanındaysa dava Silopi'de görülür. Ağır ceza mahkemesinin görev alanındaki suçlarda kovuşturma Cizre Ağır Ceza Mahkemesinde yürür.
Şırnak dışında yaşıyorum; buradaki bir soruşturmayı takip edebilir miyim?
Evet. Vekâletname ile dosya UYAP üzerinden izlenebilir, ifade ve duruşmalara müdafi katılabilir; bazı işlemler için SEGBİS imkânı da bulunur.
Suça Sürüklenen Çocuklar ve Gençler
Şırnak'ın nüfusunun önemli bir bölümü çocuk ve gençlerden oluşur; bu nedenle on sekiz yaşından küçüklerin şüpheli olduğu dosyalar ilin ceza gündeminde ayrı bir yer tutar. Suça sürüklenen çocuğun ifadesi Cumhuriyet savcısı tarafından alınır, avukat bulundurulması zorunludur ve sosyal inceleme raporu yargılamada dikkate alınır. Çocuk mahkemesi bulunmayan yerlerde bu dosyalara görevli asliye ceza ya da ağır ceza mahkemesi bakar. Çocuklar hakkında tutuklama son çare olmalıdır; bakım, barınma ve eğitim tedbirleri öncelikle değerlendirilir.
Şırnak'taki bir soruşturma ya da kovuşturma hakkında bilgi almak isterseniz, dosyanın hangi aşamada olduğunu birlikte inceleyip izlenecek yolu açıkça konuşalım.
