Sivas'ın çalışma hayatı tek bir sektöre bağlı değildir. İl merkezinde organize sanayi bölgesindeki fabrikalar, kamu kurumları, hastaneler ve üniversite önemli işverenlerdir. Demiryolu araçları üretimi, Sivas'ın kimliğiyle özdeşleşmiş bir sanayi geleneğidir; uzun yıllar TÜDEMSAŞ adıyla bilinen fabrika, 2020'de TÜRASAŞ çatısı altında birleşmiştir. Divriği'deki demir cevheri yatakları ve Kangal'daki linyit sahası madencilik istihdamı yaratırken, ilin geniş kırsalında tarım ve hayvancılık hâlâ pek çok kişinin geçim kaynağıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Sivas'ta işçi ve işveren tarafında iş hukuku uyuşmazlıklarında danışmanlık ve dava takibi yapıyoruz.
Önce Arabulucu, Sonra Sivas İş Mahkemesi
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk bürosuna yapılan başvuruda anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte dava açılır. Sivas Adliyesi'nde iş mahkemeleri bulunur ve il merkezi ile ona birleştirilmiş Hafik, Ulaş ve Doğanşar'dan gelen işçilik davalarına bakar. Şarkışla, Yıldızeli veya Divriği gibi mülhakat adliyelerin yargı çevresindeki işyerlerinde ise iş davalarına bakmakla görevli mahkeme, o adliyenin yapısına göre belirlenir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. İstinaf mercii Kayseri Bölge Adliye Mahkemesidir.
İşe İade: Bir Aylık Süre
Otuz veya daha fazla işçinin çalıştığı bir işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, geçerli bir sebep gösterilmeden işten çıkarılmışsa işe iade talep edebilir. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Organize sanayi bölgesindeki orta ölçekli fabrikalarda sık görülen bir durum, işverenin ekonomik gerekçeyle toplu çıkış yapmasıdır; bu dosyalarda işverenin feshe son çare olarak başvurup başvurmadığı ve seçim kriterlerinin nesnel olup olmadığı tartışılır.
Madende, Fabrikada, Şantiyede İş Kazası
Maden ocakları, metal ve döküm atölyeleri, raylı araç üretimi ve kış koşullarında çalışılan inşaatlar iş kazası riskinin yüksek olduğu alanlardır. İş kazası geçiren işçi ya da hayatını kaybeden işçinin yakınları, SGK'nın bağlayacağı gelir ve ödeneklerin yanında, işverenden maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Bu dosyalarda iş güvenliği önlemlerinin alınıp alınmadığını gösteren kusur raporu belirleyicidir. Kazadan sonra olay yerinin fotoğraflanması, tanıkların isimlerinin not edilmesi ve SGK'ya yapılan bildirimin takip edilmesi önemlidir. İşverenin kazayı SGK'ya bildirme yükümlülüğü kısa bir süreye bağlıdır; bildirimin yapılmadığı durumlarda işçinin kendi başvurusu gündeme gelir.
Meslek hastalıkları ayrı bir sorundur. Maden işçilerinde görülen akciğer hastalıkları gibi rahatsızlıkların meslek hastalığı sayılması için SGK sağlık kurulu süreci ve gerektiğinde tespit davası açılması gerekebilir.
Tarımda ve Mevsimlik İşlerde Çalışanlar
Sivas'ın kırsalında çobanlık, besi çiftliklerinde çalışma ve hasat dönemi işçiliği yaygındır. Burada önemli bir ayrıntı vardır: elliden az işçinin çalıştığı tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerleri İş Kanunu kapsamı dışında kalır ve bu ilişkilere Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. Bu durum, kıdem tazminatı ve işe iade gibi haklar bakımından sonucu değiştirebilir. Büyük besi işletmeleri ve tarımsal sanayi tesislerinde ise iş ilişkisinin niteliği ayrıca incelenmelidir. Sigortasız çalıştırılan işçinin hizmet tespiti davası açma imkânı vardır; ancak bu davada kanundaki hak düşürücü süreye dikkat etmek gerekir.
İnşaat Sezonu ve Zincirleme Sözleşmeler
Sivas'ın sert kışı, inşaat ve yol yapımı gibi dış mekân işlerinin yılın birkaç ayında durmasına yol açar. Bazı işverenler bu nedenle işçiyle her bahar yeni bir belirli süreli sözleşme yapar. Ancak belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste yapılamaz; aksi hâlde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır. Bu ayrım, kıdem tazminatı ve işe iade hakları bakımından sonucu değiştirir. Fabrikalarda vardiyalı çalışan işçilerin fazla mesai alacaklarının ispatında ise servis kayıtları, kart giriş-çıkış verileri ve iş arkadaşlarının beyanları belirleyicidir; imzalı bordrolardaki fazla mesai sütunları da dikkatle incelenmelidir.
Kamu Kurumlarında Çalışan İşçiler
Sivas'ta üniversite, hastaneler, belediye ve il özel idaresi gibi kamu işverenlerinde taşeron sisteminden kadroya geçirilen ya da şirket bünyesinde çalıştırılan çok sayıda işçi vardır. Toplu iş sözleşmesinden doğan farklar, ikramiye alacakları ve kadroya geçişteki hizmet sürelerinin hesaplanması bu grubun sık karşılaştığı uyuşmazlıklardır.
Sivas'tan Sık Gelen Sorular
Kıdem tazminatı için ne kadar süre çalışmış olmam gerekir?
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmanız ve sözleşmenin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermiş olması gerekir. Kıdem tazminatı talebi beş yıllık zamanaşımına tabidir.
Şarkışla'daki bir işyerinde çalıştım, davayı Sivas'ta açabilir miyim?
İş davalarında davalının yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Hangi mahkemenin uygun olduğu, arabuluculuk tutanağından sonra somut olaya göre değerlendirilir.
Sivas'ta bir iş uyuşmazlığı yaşıyorsanız belgelerinizi toparlayıp ilk görüşmede birlikte inceleyebilir, sürelerinizi kaçırmadan izlenecek yolu konuşabiliriz.
