Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Sivas'ta aile mahkemelerinin önüne gelen dosyalar arasında babalık davaları, evlat edinme talepleri, yıllar önce kurulmuş nafaka düzenlerinin değiştirilmesi, şiddet gören kişiler için koruma kararları ve yaşlı anne babası için vasi atanmasını isteyen çocuklar da vardır. İlin göç vermiş yapısı, ailelerin farklı şehirlere ve ülkelere dağılmasına yol açtığından bu dosyalar çoğu zaman uzaktan yürütülen süreçlerdir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Sivas'ta aile hukukunun bu geniş alanında danışmanlık ve dava takibi yapıyoruz.
Hangi Mahkeme, Hangi Dosya?
Sivas Adliyesi'nde aile mahkemeleri bulunur; soybağı, evlat edinme, velayet, nafaka ve koruma tedbirlerine ilişkin dosyalar bu mahkemelerde görülür. Vesayet ve kısıtlama ise sulh hukuk mahkemesinin görevidir. Şarkışla, Yıldızeli, Divriği ya da Gürün gibi kendi adliyesi bulunan ilçelerde aile davalarına bakmakla görevli mahkeme, adliyenin yapısına göre belirlenir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Kararlara karşı istinaf incelemesi Kayseri Bölge Adliye Mahkemesinde yapılır.
Koruma Kararları: Hızlı Ama Dikkatli
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddet gören ya da şiddet görme tehlikesi bulunan kişilerin korunmasını amaçlar. Uzaklaştırma, iletişim yasağı ve konuttan çıkarma gibi tedbirler için şiddetin ispatı aranmaz; başvuru kolluğa, Cumhuriyet savcılığına ya da aile mahkemesine yapılabilir. Sivas'ın uzak köylerinde yaşayan biri en yakın jandarma karakoluna başvurabilir. Koruma kararının ihlali zorlama hapsi gibi yaptırımlara bağlanmıştır. Tedbir kararı verilen kişi de karara itiraz edebilir; bu itiraz kısa süreye bağlıdır.
Sivas'ta Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi ile sosyal hizmet birimleri, koruma kararlarının uygulanmasında ve barınma ihtiyacında destek sağlar.
Babalık, Soybağının Reddi ve Tanıma
Evlilik dışında doğan çocuk ile babası arasındaki soybağı tanıma ya da babalık davasıyla kurulur. Evlilik içinde doğan çocuğun babası olmadığını düşünen koca, soybağının reddi davasını kanundaki hak düşürücü süreler içinde açmalıdır. Bu davalarda DNA incelemesi belirleyicidir; tarafların farklı şehirlerde ya da ülkelerde yaşaması incelemenin istinabe yoluyla yaptırılmasını gerektirebilir.
Velayet ve Nafakanın Değiştirilmesi
Boşanma kararındaki velayet düzenlemesi kesin değildir. Velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, şehir değiştirmesi ya da çocuğun ihtiyaçlarının değişmesi velayetin değiştirilmesini gündeme getirebilir. Sivas'ta sık gördüğümüz bir durum, boşanma sonrası çocuğun büyükanne ve büyükbabasıyla köyde büyümesi, velayet sahibi ebeveynin ise başka bir şehirde çalışmasıdır. İştirak nafakası da çocuğun ihtiyaçları ve tarafların gelirleri değiştikçe artırılabilir ya da azaltılabilir; yoksulluk nafakası bakımından da benzer bir uyarlama imkânı vardır.
Evlat Edinme
Küçüklerin evlat edinilmesinde, evlat edinenin çocuğa en az bir yıl süreyle bakmış ve onu eğitmiş olması gerekir. Eşin önceki evliliğinden olan çocuğunun evlat edinilmesi de mümkündür. Evlat edinme süreci, sosyal hizmet raporu ve mahkeme incelemesiyle yürür. Sivas'ta koruyucu aile olarak bir çocuğa bakan ve onu evlat edinmek isteyen aileler için, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile yürütülen süreç ve hazırlanan raporlar mahkemenin değerlendirmesinde önemli yer tutar.
Sınırları Aşan Aile Uyuşmazlıkları
Avrupa'ya göç etmiş Sivaslı ailelerde aile hukuku dosyaları sıklıkla birden fazla ülkeyi ilgilendirir. Yurt dışında verilmiş bir velayet ya da nafaka kararının Türkiye'de uygulanabilmesi için tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir. Ebeveynlerden birinin çocuğu diğerinin rızası olmadan yurt dışından Sivas'a getirmesi ya da Sivas'tan yurt dışına götürmesi ise uluslararası çocuk kaçırma kapsamında değerlendirilebilir; Türkiye'nin taraf olduğu Lahey Sözleşmesi bu durumlarda çocuğun mutad meskenine iadesini düzenler ve başvurular merkezi makam olan Adalet Bakanlığı aracılığıyla yürür. Yurt dışında yaşayan babadan nafaka tahsili için de uluslararası sözleşmelerin öngördüğü yollar kullanılabilir. Bu dosyalarda sürelerin kısa olması ve iki ülkenin hukukunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğinden erken davranmak önemlidir.
Yaşlı Anne Baba: Vesayet ve Kısıtlama
Gençlerin büyük ölçüde il dışına göç ettiği Sivas köylerinde, yalnız yaşayan yaşlı anne babanın bakımı ve mal varlığının korunması ciddi bir meseledir. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle işlerini göremeyen bir kişi için sulh hukuk mahkemesinden kısıtlama ve vasi atanması istenebilir. Vasinin taşınmaz satışı gibi önemli işlemleri için ayrıca mahkemenin izni gerekir; bu, yaşlının malvarlığını kötüye kullanıma karşı korur. Vasi, yönetimi hakkında mahkemeye düzenli olarak hesap vermekle de yükümlüdür.
Sivas'tan Sık Sorulanlar
Babamın sağlığında köydeki arazisinin satılmasından endişe ediyoruz.
Babanızın ayırt etme gücü yerindeyse işlemlerini kendisi yapabilir. Kısıtlama ancak kanundaki şartlar gerçekleşmişse ve sağlık kurulu raporuyla istenebilir.
Sivas'ta bir aile hukuku meselesiyle karşı karşıyaysanız, ilk görüşmede durumunuzu ve izlenebilecek yolları birlikte değerlendirebiliriz.
